Trong phiên giao dịch ngày 9/3, do chiến sự căng thẳng ở Trung Đông, giá dầu đã phá mốc 100 USD/ thùng sau 4 năm, hiện đang tiến gần mốc 120 USD/ thùng.
Cụ thể mở cửa phiên giao dịch tuần mới tại thị trường châu Á - Thái Bình Dương, giá dầu Brent tăng vọt 16,6% lên 108,1 USD/thùng. Đây là lần đầu tiên giá thị trường vượt qua ngưỡng này kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine nổ ra. Dầu thô WTI có thời điểm trong phiên đầu tuần, tiến sát mốc 119 USD/ thùng.
Giá dầu tăng khoảng 30% chỉ trong một khoảng thời gian ngắn cho thấy tác động "thiên nga đen" trên thị trường năng lượng từ chiến sự Trung Đông còn có khả năng đẩy biến động lên các mốc mới. Các giải pháp ứng phó để ổn định an ninh năng lượng của các quốc gia và thích ứng với thời kỳ giá mới đã và đang được đặt ra.
Dưới áp lực của giá dầu, ngay đầu phiên giao dịch sáng nay 9/3, thị trường chứng khoán Việt Nam đã đón áp lực bán mạnh và dứt khoát diễn ra trên diện rộng khiến số mã nằm sàn đang ngày càng lan rộng trên thị trường, đồng thời, chỉ số VN-Index nhanh chóng thủng mốc 1.700 điểm ngay khi mở cửa.
Sắc đỏ và xanh lơ đã phủ kín bảng điện tử. Sự hoảng loạn tột độ khiến lực cầu gần như "đóng băng", tạo ra tình trạng trắng bảng bên mua ở hàng loạt cổ phiếu.
Tại rổ cổ phiếu blue-chips, VN30-Index bốc hơi tới 121,01 điểm (-6,35%), lùi về mốc 1.783,18 điểm.
Trên các sàn khác, HNX-Index cũng rớt thảm 13,80 điểm (-5,44%) về 239,84 điểm, và UPCoM-Index giảm 4,49 điểm (-3,54%) lùi về 122,36 điểm.
Tâm bão của đợt bán tháo sáng nay dội thẳng vào các nhóm ngành nhạy cảm nhất là tài chính và bất động sản. Chỉ số ngành tài chính ghi nhận mức sụt giảm khốc liệt -6,53%, trong khi Bất động sản cũng mất -6,53%. Nặng nề nhất phải kể đến nhóm Viễn thông với mức giảm -13,95%.
Trong khi đó, theo đà sục sôi của giá dầu, nhóm cổ phiếu tiếp tục tăng mạnh tuy nhiên không thể "kéo" được thị trường.
Trên trang cá nhân của mình, ông Nguyễn Duy Hưng - Chủ tịch Chứng khoán SSI bày tỏ, "Chiến sự ở tận Iran khiến giá dầu tăng, nhưng có tới mức khiến thị trường chứng khoán Việt Nam hoảng loạn"?
Theo Chứng khoán Maybank, việc giá dầu tăng vọt và tình trạng eo biển Hormuz đang đối mặt với nguy cơ gần như đóng cửa, khi lưu lượng tàu chở dầu giảm tới 95% trong bối cảnh căng thẳng leo thang, là cần theo dõi. Giá WTI cũng tăng mạnh, gần như xóa bỏ mức chiết khấu truyền thống 2–6 USD/thùng so với Brent trong điều kiện thị trường bình thường. Sự hội tụ này cho thấy mức độ méo mó của thị trường khi người mua gấp rút tìm kiếm nguồn cung thay thế, kéo theo chi phí logistics tăng cao.
Sau khi giá các sản phẩm lọc dầu toàn cầu (tham chiếu MOPS) tăng mạnh 10% chỉ hai ngày sau kỳ điều chỉnh ngày 5/3, Bộ Công Thương (MOIT) đã nhanh chóng tăng thêm 20% giá bán lẻ xăng dầu trong nước. Cụ thể, giá RON 95 tăng khoảng 5.000 đồng/lít, nâng tổng mức tăng lên khoảng 7.000 đồng/lít chỉ trong hai kỳ điều chỉnh trong vòng một tuần.
Phản ứng chính sách nhanh chóng này — điều chỉnh giá bán lẻ ngay theo biến động giá cơ sở thay vì chờ chu kỳ rà soát định kỳ tiếp theo, nhờ cơ chế linh hoạt từ Nghị quyết 36 mới ban hành — giúp giá trong nước bám sát chi phí thực tế hơn. "Theo quan điểm của chúng tôi, cách tiếp cận chủ động này sẽ góp phần hạn chế tình trạng găm hàng và gián đoạn nguồn cung, đồng thời thể hiện sự cải thiện đáng kể trong điều hành so với giai đoạn 2022", các nhà phân tích Chứng khoán Maybank bình luận về phản ứng trước "phép thử" chính sách với căng thẳng giá dầu.
Ngoài ra, chuyên gia cũng cho rằng, theo ước tính của MSVN, gần 60% sản phẩm xăng dầu tinh chế của Việt Nam phụ thuộc vào nguồn dầu thô Trung Đông, do đó áp lực lên chuỗi cung ứng trong nước trong ngắn hạn là đáng kể. Trong khi giá xăng vẫn thấp hơn khoảng 20% so với đỉnh năm 2022 (33.000 đồng/lít), giá dầu diesel đã quay lại mức đỉnh của năm 2022. Hiện Việt Nam có hai nhà máy lọc dầu đang vận hành là Binh Son Refining and Petrochemical (BSR) và Nghi Son Refinery and Petrochemical (NSR), đáp ứng khoảng 70% nhu cầu xăng dầu nội địa. Tuy nhiên, BSR được đánh giá có vị thế tốt hơn trong dài hạn, khi khoảng 70% nguồn dầu thô đầu vào được khai thác trong nước, trong khi NSR được thiết kế chuyên biệt để xử lý dầu thô Kuwait.
Việc Chính phủ kích hoạt quyền ưu tiên mua dầu từ các nhà thầu nội địa trong tình huống khẩn cấp (theo Luật Dầu khí 2022) sẽ giúp đảm bảo thêm nguồn cung dầu thô cho BSR, qua đó giảm bớt rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng trong nước.
