Chuyên gia nhận định, dưới tình hình căng thẳng địa chính trị như hiện nay, giá phân bón được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026, sau đó neo ở mức nền cao.
Tại Việt Nam, ngành phân bón tiếp tục hưởng lợi từ xu hướng giá bán duy trì ở mức cao và nhu cầu nội địa ổn định, trong khi hoạt động xuất khẩu tăng trưởng mạnh, đặc biệt tại các thị trường khu vực. Tuy nhiên, ngành cũng đối mặt với những thách thức đáng kể đến từ biến động chi phí đầu vào, rủi ro địa chính trị và sự phụ thuộc vào các nguồn cung quốc tế.
Theo SHS Research, tổng sản lượng sản xuất phân bón Việt Nam năm 2025 đạt hơn 7 triệu tấn, tăng 7,7% so với năm trước. Trong đó, tăng mạnh ở NPK và DAP với tổng sản lượng đạt lần lượt 3,1 triệu tấn, tăng 13% so với cùng kỳ và 0,45 triệu tấn, tăng 12% so với cùng kỳ. Sản lượng Urea và phân lân tăng nhẹ, đạt lần lượt 2,6 triệu tấn, tăng 2,4% và 0,9 triệu tấn, tăng 4% so với cùng kỳ.
Giá trị xuất khẩu phân bón tiếp tục tăng mạnh trong 2 tháng đầu năm đạt 186,5 triệu USD, tăng 39% so với cùng kỳ. Tăng mạnh trong tháng 1, đạt 101 triệu USD, tăng 91,5% so với tháng trước, và tăng 66,5% so với cùng kỳ, mức tăng chủ yếu đến từ thị trường Campuchia, Lào và Malaysia.
Sản lượng xuất khẩu 2 tháng đầu năm 2026 cũng tăng mạnh, đạt 449,1 nghìn tấn, tăng 34,3% so với cùng kỳ. Trong khi đó, giá xuất khẩu bình quân tháng 01/2026 giảm mạnh, chỉ đạt 400,4 USD/tấn, giảm 2,7% so với cùng kỳ, và giảm 13% so với tháng trước. Tuy nhiên sau đó đã bật tăng trở lại trong tháng 2, đạt 434 USD/tấn, tăng 10% so với cùng kỳ, và tăng 8% so với tháng trước.
Cũng theo SHS Research, sản lượng nhập khẩu phân bón có xu hướng giảm mạnh, đặc biệt trong 2 tháng đầu năm 2026, giá trị nhập khẩu phân bón chỉ đạt 156 triệu USD, giảm mạnh 45% so với cùng kỳ. Sản lượng nhập khẩu 2 tháng đầu năm đạt 460 nghìn tấn, giảm 47% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, giá nhập khẩu bình quân lại tăng nhẹ theo xu hướng chung của thế giới, trung bình đạt 341 USD/tấn, tăng 1,6% so với cùng kỳ.
Campuchia vẫn giữ vai trò là thị trường xuất khẩu chiến lược, tuy nhiên đang có xu hướng giảm nhẹ, 2 tháng đầu năm 2026 lượng xuất khẩu đạt 82.700 tấn, giảm 0,38% so với cùng kỳ, chiếm 18% tổng khối lượng, tương đương với 34,6 triệu USD, tăng 20% so với cùng kỳ. Theo sau là thị trường Malaysia và Philippines, đạt lần lượt 14,1 triệu USD và 12,1 triệu USD. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc là nguồn nhập khẩu phân bón lớn nhất của Việt Nam, với hơn 50% tổng khối lượng và kim ngạch nhập khẩu.
Đơn vị này cũng cho biết, giá phân bón trong nước biến động cùng pha theo giá thế giới. Theo đó, giá phân bón tăng mạnh kể từ khi xung đột xảy ra tại Trung Đông. Với tổng mức tăng từ 1.500 - 2.700 đồng/kg, do Trung Quốc tiếp tục hạn chế xuất khẩu trong các tháng đầu năm 2026; Đồng thời, xung đột ở Trung Đông kéo dài làm gián đoạn nguồn cung đầu vào cho phân bón.
Giá Urea Cà Mau tháng 03/2026 tăng 23% so với cùng kỳ, và 13% so với tháng trước, trung bình đạt 14.700 đồng/kg; giá Urea Phú Mỹ cũng tăng mạnh, trung bình đạt 13.650 đồng/kg, tăng 22,9% so với cùng kỳ, và tăng 10% so với tháng trước. Giá chào bán DAP tăng nhẹ khi hàng tồn kho dần cạn kiệt. Giá DAP trong tháng 03/2026 đang giao dịch trong khoảng 19.300 - 25.000 đồng/kg, tăng 10% so với cùng kỳ.
Đánh giá về triển vọng của ngành phân bón trong năm 2026, chuyên gia của SHS Research đã chỉ ra một số yếu tố có thể tác động đến triển vọng của ngành:
Một là, dưới tình hình căng thẳng địa chính trị như hiện nay, giá phân bón được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026, sau đó neo ở mức nền cao, do các nguyên nhân sau: Thứ nhất, Ấn Độ tiếp tục mở thầu mua 1,5 triệu tấn Ure trước 03/2026 và nhu cầu phân bón ở nước này vẫn duy trì khá cao.
Thứ hai, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông làm gia tăng chi phí bảo hiểm, logistics. Đồng thời, Trung Quốc hạn chế xuất khẩu trong nửa đầu năm 2026.
Thứ ba, mức thuế nhập khẩu mới của EU với phân bón từ Nga và Belarus gây siết chặt nguồn cung: thuế nhập khẩu phân bón dự kiến tăng dần trong ba năm: từ 6,5% lên khoảng 100% vào năm 2028.
Thứ tư, kỳ vọng giá gạo vẫn duy trì ở mức hợp lý giúp cải thiện khả năng chi trả của người nông dân; và Nhu cầu phân bón lớn cho vụ mùa Xuân - Hè trong khu vực và Đẩy nhanh việc cải tạo đất, tái gieo trồng sau bão.
Hai là, Luật thuế VAT 5% cho phân bón chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 giúp tăng năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp phân bón trong nước. Việc áp thuế 5% với mặt hàng phân bón giúp doanh nghiệp được khấu trừ thuế đầu vào, đồng thời tăng thêm tính cạnh tranh với mặt hàng phân bón nhập khẩu.
Ba là, thời tiết thuận lợi hỗ trợ doanh nghiệp phân bón. Dự báo hiện tượng La Nina duy trì hết quý I/2026 sau đó duy trì pha trung tính kéo dài đến hết năm giúp lượng mưa lớn và đều hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho người nông dân chăm sóc, bón phân cho cây trồng. Lượng mưa lớn giúp thủy điện có đủ nước, làm giảm cạnh tranh nguồn cung khí, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp sản xuất phân đạm.
