ASEAN có thể đạt được khả năng tự chủ về năng lượng và lương thực thông qua việc xây dựng một thị trường khu vực hội nhập và gắn kết hơn.
Theo ông Joseph Teo, Trưởng đoàn đàm phán về biến đổi khí hậu của Singapore, an ninh năng lượng và lương thực ngày càng được các chính phủ ASEAN chú trọng sau những gián đoạn nguồn cung do các diễn biến địa chính trị gần đây gây ra.
Ông Teo dẫn một số ví dụ, trong đó có tác động của căng thẳng Nga - Ukraine đối với hoạt động nhập khẩu lúa mì của khu vực. Nguồn cung phân bón cũng bị ảnh hưởng bởi căng thẳng Trung Đông, khi eo biển Hormuz bị phong tỏa sau khi xung đột bùng phát. Hoạt động nhập khẩu dầu khí cũng bị gián đoạn, khiến giá năng lượng tại khu vực tăng vọt hồi đầu năm nay.
“Về mặt kỹ thuật, nếu ASEAN phối hợp và hành động một cách hiệu quả, chúng ta có thể tự chủ về năng lượng và lương thực. Thách thức then chốt là phải bảo đảm toàn bộ thị trường ASEAN được hội nhập và gắn kết chặt chẽ hơn”, chuyên gia này nói.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục chịu tác động từ xung đột địa chính trị, biến động thương mại và gián đoạn các tuyến vận tải quốc tế, bài toán an ninh năng lượng và lương thực đang trở thành vấn đề khu vực đối với ASEAN.
Với mức độ phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung bên ngoài ở một số mặt hàng và thị trường, việc tăng cường kết nối nội khối có thể giúp các nền kinh tế ASEAN đa dạng hóa nguồn cung, giảm rủi ro từ các cú sốc bên ngoài và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, để chuyển từ khả năng sang thực tế, ASEAN sẽ cần thúc đẩy sâu hơn liên kết về thương mại, hạ tầng năng lượng, logistics và cơ chế đầu tư xuyên biên giới.
Cùng với đó, việc huy động nguồn vốn tư nhân cho các dự án chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững sẽ đóng vai trò quan trọng.
Đây cũng là lĩnh vực Singapore muốn thúc đẩy trong vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2027, trong đó các mô hình tài chính hỗn hợp có thể trở thành một công cụ để thu hẹp khoảng cách vốn cho quá trình chuyển đổi xanh của khu vực.
Theo ông Teo, với tư cách là một quốc gia có quy mô nhỏ, Singapore muốn đóng vai trò là “cầu nối”, thúc đẩy nhiều hơn các mô hình hợp tác công - tư nhằm giải quyết đồng thời hai thách thức về an ninh năng lượng và lương thực.
Ông dẫn sáng kiến Financing Asia’s Transition Partnership (Fast-P), một mô hình tài chính hỗn hợp được triển khai từ năm 2023, làm ví dụ cho những nỗ lực ban đầu của Singapore nhằm huy động nguồn vốn cho quá trình chuyển đổi năng lượng của khu vực.
Đến nay, Fast-P đã huy động hơn 1,1 tỷ USD từ hai trong số ba quỹ của sáng kiến này. Fast-P đặt mục tiêu huy động 5 tỷ USD, thông qua việc tập hợp các đối tác từ cả khu vực công và tư nhân nhằm giảm thiểu rủi ro và cấp vốn cho các dự án chuyển đổi năng lượng cũng như các dự án xanh có khả năng sinh lời còn hạn chế tại châu Á.
Tài chính hỗn hợp là phương thức huy động vốn dựa vào các nhà đầu tư có khả năng chấp nhận rủi ro cao hơn, như các ngân hàng phát triển đa phương, các tổ chức tài chính phát triển, các nhà hoạt động thiện nguyện và chính phủ, để cung cấp nguồn vốn ưu đãi hoặc vốn “xúc tác”, qua đó thu hút thêm các nhà đầu tư thương mại.
Ông Teo chia sẻ thêm: “Trong thời gian tới, chúng tôi có thể sẽ nghiên cứu cách áp dụng mô hình tương tự cho một số nhu cầu thích ứng với biến đổi khí hậu. Điều đó sẽ diễn ra sau này. Nhưng trước hết, chúng ta phải triển khai thành công Fast-P.”
Ông Teo cho biết sáng kiến Fast-P của Singapore là một nỗ lực nhằm đảo chiều cách tiếp cận trong tranh luận về tài chính khí hậu, bằng cách sử dụng nguồn vốn huy động được để tài trợ cho các dự án chuyển đổi năng lượng quy mô nhỏ hơn.
Trước đó, Singapore cho biết 25% trong tổng số 128 triệu USD vốn huy động ở vòng đầu tiên của quỹ đối tác đầu tư xanh đã được cam kết cho 4 dự án đầu tư cơ sở hạ tầng bền vững tại Đông Nam Á.
Tài chính khí hậu từ lâu đã là một trong những vấn đề gây tranh cãi lớn tại hội nghị thường niên của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu. Tại COP29, tổ chức năm 2024 ở Baku, Azerbaijan, các quốc gia đã nhất trí nâng mức tối thiểu mà các nước phát triển có nghĩa vụ cung cấp cho các nước đang phát triển lên 300 tỷ USD mỗi năm, tăng so với mức sàn 100 tỷ USD trước đó.
Tuy nhiên, nhiều nước đang phát triển cho rằng con số mới này vẫn thấp hơn rất nhiều so với 1.300 tỷ USD mỗi năm mà Liên hợp quốc ước tính cần thiết để triển khai các hành động ứng phó với biến đổi khí hậu cho đến năm 2030.
Theo Đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Singapore Sadik Arslan và Phó Cao ủy Australia tại Singapore Emily Follett, hội nghị COP31 năm nay sẽ tập trung vào việc triển khai các cam kết và đẩy nhanh hành động khí hậu.
Bà Follett nhận định COP31 diễn ra trong bối cảnh hệ thống đa phương đang chịu sức ép đáng kể. “Đồng thuận không bao giờ là điều tự động có được và hiếm khi dễ dàng đạt được, nhưng vẫn là yếu tố thiết yếu. Điều này đặc biệt đúng với một thách thức như biến đổi khí hậu, khi không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết vấn đề. Chúng ta cần một cách tiếp cận mang tính tập thể”, bà nói
