Việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC giúp doanh nghiệp giảm bớt khâu hành chính, chủ động đưa công trình vào sử dụng nhưng phải bảo đảm đầy đủ các điều kiện an toàn.
Đối với doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất, kinh doanh, việc hoàn thành các thủ tục về phòng cháy, chữa cháy (PCCC) là một trong những yêu cầu quan trọng trước khi đưa công trình vào hoạt động. Những thay đổi trong quy định về kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC đang góp phần đơn giản hóa quy trình này, đồng thời xác định rõ hơn trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình.

Theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ, từ ngày 1/7/2026, cơ quan Công an không còn thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC theo quy định tại điểm c khoản 5 Điều 18 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 và Điều 10 Nghị định số 105/2025/NĐ-CP.
Cùng với đó, thủ tục nghiệm thu về PCCC đối với công trình, phương tiện giao thông đã được cơ quan Công an cấp giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế nhưng chưa được chấp thuận kết quả nghiệm thu cũng được bãi bỏ theo quy định của nghị quyết.
Đáng chú ý, Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP có hiệu lực đến hết ngày 28/2/2027. Để bảo đảm cơ sở pháp lý cho việc tiếp tục cắt giảm thủ tục, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Luật sửa đổi tiếp tục bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC, đồng thời hoàn thiện quy định về trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và chủ phương tiện giao thông.
Trước đây, đối với những công trình thuộc diện phải thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu, sau khi hoàn thành thi công và tổ chức nghiệm thu, chủ đầu tư còn phải đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra kết quả thực hiện. Việc bãi bỏ khâu này giúp doanh nghiệp giảm bớt thủ tục hành chính, hạn chế thời gian chờ giải quyết hồ sơ.
Đối với các dự án đầu tư xây dựng, nhất là nhà xưởng, kho bãi và cơ sở sản xuất, việc rút gọn quy trình có thể tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc chủ động bố trí tiến độ đưa công trình vào khai thác, sử dụng. Khi các yêu cầu về thiết kế, thi công và nghiệm thu PCCC đã được đáp ứng, chủ đầu tư không phải thực hiện thêm thủ tục đề nghị cơ quan Công an kiểm tra công tác nghiệm thu như trước.
Tuy nhiên, điểm cần phân biệt là việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu không đồng nghĩa với việc bãi bỏ yêu cầu nghiệm thu PCCC.
Theo quy định được Quốc hội thông qua, chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và chủ phương tiện giao thông có trách nhiệm tổ chức thi công, nghiệm thu theo thiết kế PCCC đã được thẩm định. Chủ sở hữu và đơn vị thi công phải bảo đảm an toàn PCCC trong suốt quá trình thi công thuộc phạm vi quản lý.
Việc nghiệm thu được thực hiện đối với từng phần, từng giai đoạn, từng hạng mục, từng hệ thống và khi hoàn thành thi công. Đối với những bộ phận công trình, phương tiện giao thông bị che khuất, việc nghiệm thu PCCC phải được tiến hành trước khi thực hiện các bước thi công tiếp theo.
Chủ sở hữu chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả nghiệm thu. Công trình, phần công trình, hạng mục công trình và phương tiện giao thông thuộc diện áp dụng chỉ được đưa vào khai thác, sử dụng sau khi hoàn thành nghiệm thu PCCC theo thiết kế đã được thẩm định, thẩm duyệt.
Như vậy, thay vì thực hiện thêm thủ tục đề nghị cơ quan Công an kiểm tra kết quả nghiệm thu, doanh nghiệp được chủ động tổ chức nghiệm thu và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện. Cơ quan quản lý nhà nước tiếp tục kiểm tra việc chấp hành các quy định về PCCC thông qua hoạt động hậu kiểm.
Theo hướng dẫn của cơ quan Công an, chủ đầu tư cần lập hồ sơ thiết kế và thực hiện thẩm định thiết kế PCCC theo quy định; tổ chức thi công, lắp đặt hệ thống đúng hồ sơ đã được thẩm định; thực hiện nghiệm thu với sự tham gia của các bên liên quan và lưu giữ đầy đủ tài liệu phục vụ công tác quản lý, kiểm tra.
Trong quá trình khai thác, sử dụng, doanh nghiệp phải duy trì các điều kiện an toàn, kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống PCCC, tổ chức huấn luyện nghiệp vụ và thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ theo quy định.

Bên cạnh việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu, luật sửa đổi còn bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông đối với phương tiện PCCC, cứu nạn, cứu hộ. Việc quản lý chất lượng phương tiện, vật liệu và cấu kiện ngăn cháy, chống cháy vẫn được thực hiện theo các quy định pháp luật có liên quan.
Đối với những công trình, cơ sở hiện hữu còn tồn tại vướng mắc về PCCC, luật cũng bổ sung các quy định nhằm tạo cơ sở xử lý những bất cập phát sinh trong thực tiễn. Các nội dung chuyển tiếp được hoàn thiện để bảo đảm việc cắt giảm thủ tục hành chính không gây gián đoạn trong quá trình thực hiện.
Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Thanh Phong – Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội cho rằng, việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC là bước cải cách theo hướng tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, nhưng cần phân biệt rõ giữa việc cắt giảm thủ tục hành chính và trách nhiệm tuân thủ các yêu cầu về an toàn.
“Việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC là bước cải cách theo hướng tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hành chính. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần nhận thức rõ rằng việc không phải thực hiện thủ tục kiểm tra của cơ quan quản lý không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm tổ chức nghiệm thu và bảo đảm các điều kiện an toàn theo quy định”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhận định.
Theo luật sư, khi chủ đầu tư được chủ động tổ chức nghiệm thu, việc lựa chọn đơn vị tư vấn, thiết kế, thi công có năng lực phù hợp và kiểm soát chất lượng các hạng mục PCCC càng trở nên quan trọng. Doanh nghiệp cần tổ chức nghiệm thu thực chất, lưu giữ đầy đủ hồ sơ, đồng thời duy trì việc kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống PCCC trong suốt quá trình hoạt động.
Đặc biệt, công tác huấn luyện người lao động, xây dựng và thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cần được thực hiện thường xuyên. Việc bảo đảm an toàn không nên chỉ tập trung ở thời điểm hoàn thành công trình mà phải trở thành yêu cầu xuyên suốt trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
“Cải cách thủ tục hành chính chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp vừa được giảm bớt những khâu không cần thiết, vừa nâng cao ý thức tự giác tuân thủ pháp luật. Chủ đầu tư cần coi việc nghiệm thu, kiểm tra và duy trì điều kiện an toàn PCCC là trách nhiệm xuyên suốt trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, thay vì chỉ là yêu cầu để hoàn thành thủ tục đưa công trình vào sử dụng”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhấn mạnh.