Hải Phòng: Giải bài toán cân bằng cung - cầu nguồn lao động

Hải Phòng đang đứng trước yêu cầu vừa mở rộng quy mô nguồn nhân lực, vừa nâng cao chất lượng đào tạo, từng bước hình thành cơ chế kết nối chặt chẽ giữa nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp để giải bài toán nhân lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao và phát triển bền vững.

“Khoảng trống” giữa nhu cầu và nguồn cung

Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, năm 2026, các khu công nghiệp, khu kinh tế cần khoảng 120.000 lao động, riêng 6 tháng cuối năm cần khoảng 55.000 lao động. Trong khi đó, nguồn cung mới chỉ đáp ứng khoảng 49% nhu cầu tuyển dụng thông qua các phiên giao dịch việc làm.

Con số này cho thấy áp lực nhân lực đang ngày càng lớn, nhất là trong bối cảnh Hải Phòng đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 13%/năm trở lên. Khi quy mô sản xuất, số lượng dự án đầu tư và nhu cầu mở rộng hoạt động của doanh nghiệp cùng tăng, nhân lực không còn đơn thuần là một yếu tố đầu vào của sản xuất mà đang trở thành một trong những điều kiện quyết định khả năng hấp thụ đầu tư và duy trì đà tăng trưởng của thành phố.

Thực tế tại nhiều doanh nghiệp cho thấy, khó khăn không chỉ nằm ở việc thiếu số lượng lao động mà còn ở sự thiếu hụt lao động có tay nghề, kỹ năng chuyên môn và khả năng thích ứng với môi trường sản xuất hiện đại.

Tại hội nghị đối thoại giải quyết ý kiến, kiến nghị của doanh nghiệp trong lĩnh vực nội vụ, đại diện Công ty TNHH Vietstar cho rằng, để có thể đảm bảo tốc độ sản xuất các đơn hàng cuối năm, doanh nghiệp cần một lượng lớn nhân lực. Song cho đến nay, việc tuyển dụng lao động, nhất là lao động chất lượng cao vẫn thực sự khó khăn. Bên cạnh đó, doanh nghiệp rất mong muốn thành phố tăng cường kết nối với các cơ sở đào tạo, mở rộng nguồn tuyển và có cơ chế đào tạo sát nhu cầu sản xuất.

Áp lực này được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng khi Hải Phòng định hướng phát triển 83 khu công nghiệp vào năm 2030, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp xanh, năng lượng sạch, sản xuất thông minh. Cùng với Khu Thương mại tự do, Khu kinh tế chuyên biệt và các khu công nghiệp mới hình thành, bài toán nguồn nhân lực không còn là câu chuyện của từng doanh nghiệp mà trở thành điều kiện để Hải Phòng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng.

Đáng chú ý, dòng vốn đầu tư mới đang có xu hướng dịch chuyển vào những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn. Các ngành như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện tử, sản xuất thông minh, công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao… không chỉ cần lực lượng lao động đông đảo mà còn đòi hỏi trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, kỹ năng số và khả năng làm việc trong môi trường sản xuất quốc tế.

Vì vậy, bài toán đặt ra với Hải Phòng không chỉ là “có đủ người làm việc” mà phải từng bước chuyển sang bài toán “có đúng người cho đúng việc”. Nếu không giải quyết được khoảng trống này, nguy cơ thiếu hụt nhân lực có thể trở thành điểm nghẽn đối với quá trình mở rộng sản xuất và thu hút các dự án đầu tư có chất lượng cao.

Hình thành hệ sinh thái phát triển nguồn nhân lực bền vững

Để thu hẹp khoảng cách giữa cung và cầu lao động, một trong những giải pháp quan trọng là đổi mới phương thức đào tạo theo hướng gắn chặt với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Ông Inoue Yoshitomo - Giám đốc Công ty TNHH Công nghiệp Brother Việt Nam cho biết, cùng với mở rộng sản xuất, Brother luôn xác định con người, nhất là nguồn nhân lực trẻ, là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp duy trì hợp tác với các trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp thông qua đào tạo, thực tập và trải nghiệm thực tế, đồng thời kiến nghị xây dựng mô hình đào tạo kép, kết hợp học tại trường với thực hành tại doanh nghiệp; tăng cường đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng mềm và cập nhật chương trình đào tạo theo sát yêu cầu sản xuất.

Cũng theo ông Inoue Yoshitomo, cùng với doanh nghiệp và nhà trường, thành phố cần có cơ chế kết nối chặt chẽ hơn giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái phát triển nguồn nhân lực bền vững.

Trong khi đó, từ phía nhà trường, xác định sinh viên của trường đào tạo ra phải đáp ứng được nhu cầu thực chất của các doanh nghiệp. Ông Lê Danh Hùng - Hiệu trưởng, Chủ tịch Hội đồng trường Trường Đại học Thành Đông cho rằng, Thành Đông đã liên tục kết nối trực tiếp với các doanh nghiệp để có thể đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp. Không những vậy, nhà trường còn đẩy mạnh nghiên cứu khoa học trong sinh viên, khuyến khích sinh viên khởi nghiệp mạnh mẽ. Mặt khác, nhà trường cũng chú trọng xây dựng các phòng thí nghiệm để sinh viên có cơ hội thực hành.

Ông Trần Văn Thắng - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP Hải Phòng nhấn mạnh: “Việt Nam nói chung và Hải Phòng nói riêng đang bước vào giai đoạn dân số có xu hướng già hóa, trong khi nhu cầu nhân lực lại tăng mạnh cùng quá trình tăng trưởng và thu hút đầu tư. Điều này đặt ra yêu cầu thành phố cần có các chính sách khuyến khích, hỗ trợ phù hợp để phát triển nguồn nhân lực, đồng thời nâng cao trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp trong việc phối hợp với nhà trường đào tạo và sử dụng lao động".

"Bên cạnh đó, đào tạo cần hướng đến tính thực chất, thiết thực, tăng cường các môn học và kỹ năng liên quan đến công nghệ, kỹ thuật, đồng thời trang bị cho người học khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và tự động hóa ngày càng được ứng dụng rộng rãi. Các cơ sở đào tạo cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tiếp cận các chương trình đào tạo tiên tiến để từng bước nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng cao của các doanh nghiệp FDI và các ngành công nghiệp công nghệ cao.”, ông Thắng cho biết thêm.

Bên cạnh việc bổ sung nguồn cung lao động, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đang phối hợp Sở Xây dựng Hải Phòng rà soát nhu cầu về nhà lưu trú, nhà ở xã hội và phương tiện giao thông công cộng; phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng khảo sát nhu cầu gửi trẻ để đề xuất các giải pháp đồng bộ về an sinh. Đây là những bước đi cần thiết để giải quyết bài toán nhân lực từ cả hai phía: đào tạo để có người phù hợp với doanh nghiệp và xây dựng điều kiện sống đủ tốt để người lao động yên tâm gắn bó.