Kinh tế địa phương

Hải Phòng xây hệ sinh thái FTA, gỡ nút thắt nguyên phụ liệu ngành da giày

Bài và ảnh: Huệ Ngân • 19/11/2026 11:05

Dẫn đầu FTA Index 2025, Hải Phòng có lợi thế hội nhập, song ngành da giày vẫn chủ yếu gia công, phụ thuộc nguyên phụ liệu nhập khẩu. Thành phố đang xây dựng hệ sinh thái FTA nhằm nâng năng lực doanh nghiệp.

Việc hình thành hệ sinh thái tận dụng FTA giai đoạn 2026 - 2030 được kỳ vọng sẽ tạo cơ chế liên kết thực chất, giúp ngành công nghiệp truyền thống này bứt phá về giá trị gia tăng.

1(3).jpg
Sở Công Thương Hải Phòng tổ chức Hội nghị tham vấn ý kiến các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội, doanh nghiệp, hợp tác xã và đơn vị dịch vụ về xây dựng hệ sinh thái tận dụng FTA đối với ngành da giày trên địa bàn thành phố.

Nghịch lý "thủ phủ" da giày trong vòng xoáy gia công

Thực trạng này được chỉ ra tại Hội nghị tham vấn xây dựng hệ sinh thái tận dụng FTA ngành da giày do Bộ Công Thương và Sở Công Thương Hải Phòng vừa tổ chức. Đặc biệt tại Hội nghị này các cơ quan cùng doanh nghiệp nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi các FTA, đồng thời đề xuất giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp khai thác tốt hơn các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế.

Thực tế cho thấy, Hải Phòng vốn được mệnh danh là "thủ phủ" của ngành công nghiệp giày dép khi luôn tiên phong trong việc thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và hình thành các tổ hợp sản xuất quy mô lớn. Theo Sở Công Thương Hải Phòng, 10 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của thành phố đạt trên 30,1 tỷ USD, tăng hơn 10% so với cùng kỳ năm trước.

Trong 10 tháng đầu năm 2026, nhóm hàng da giày đạt kim ngạch xuất khẩu 2,24 tỷ USD, cơ bản ổn định so với cùng kỳ năm 2025. Đây là một trong bốn nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Hải Phòng, bên cạnh điện tử, may mặc và dây cáp điện.

Các thị trường xuất khẩu da giày của Hải Phòng gồm châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand. Việc tận dụng ưu đãi thuế quan từ các FTA, trong đó có EVFTA, được kỳ vọng góp phần nâng sức cạnh tranh của sản phẩm. Thống kê qua công tác cấp Chứng nhận xuất xứ hàng hóa ưu đãi (C/O) của Sở Công Thương trong 10 tháng qua ghi nhận kim ngạch xuất khẩu giày dép sang các thị trường có FTA đều tăng trưởng dương. Đáng chú ý, nhiều khu vực ghi nhận mức bứt phá trên hai con số như châu Âu, Hàn Quốc, khối ASEAN đặc biệt thị trường Hồng Kông.

Tuy nhiên, phía sau quy mô xuất khẩu lớn vẫn là bài toán về mức độ tự chủ sản xuất và giá trị gia tăng của doanh nghiệp. Đại diện Sở Công Thương nhìn nhận, phần lớn doanh nghiệp giày dép trên địa bàn vẫn sản xuất theo phương thức gia công. Đối tác nước ngoài thường quyết định nguồn nguyên liệu, mẫu mã, thậm chí cung cấp máy móc, thiết bị; doanh nghiệp tại Hải Phòng chủ yếu tổ chức sản xuất và thực hiện xuất khẩu.

Mô hình gia công khiến doanh nghiệp hạn chế khả năng phát triển thương hiệu riêng và chủ động nguồn cung. Tỷ lệ nội địa hóa thấp cũng làm giảm cơ hội gia tăng giá trị trong nước và khiến doanh nghiệp phụ thuộc nhiều hơn vào đối tác đặt hàng.

Bà Đoàn Thị Thu Hà, Phó Chủ tịch Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam, cho rằng các FTA như EVFTA, UKVFTA và CPTPP mở ra cơ hội nâng sức cạnh tranh về giá cho hàng Việt. Tuy nhiên, sự khác biệt trong quy tắc xuất xứ giữa các hiệp định cũng tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp.

Doanh nghiệp phải kiểm soát chặt nguồn nguyên liệu, định mức sản xuất và hồ sơ chứng minh xuất xứ để bảo đảm đáp ứng quy tắc của từng hiệp định, qua đó duy trì khả năng hưởng ưu đãi thuế quan. Hơn nữa, việc phụ thuộc nguồn cung bên ngoài khiến doanh nghiệp dễ tổn thương trước những biến động địa chính trị của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bên cạnh yêu cầu về thuế quan và nguồn cung, các tiêu chuẩn môi trường, phát thải và phát triển bền vững tại thị trường nhập khẩu cũng đặt ra yêu cầu mới đối với doanh nghiệp sản xuất. Các đối tác quốc tế ngày càng siết chặt yêu cầu về bảo vệ môi trường, kiểm soát phát thải carbon, quản lý hóa chất, điều kiện lao động và truy xuất nguồn gốc minh bạch.

2(2).jpg
PGS.TS. Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương phát biểu tại Hội nghị.

Để đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe này, doanh nghiệp phải đầu tư nguồn lực tài chính lớn cho công nghệ, nhân sự và hệ thống quản trị. Những yêu cầu này tạo thêm áp lực đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn còn hạn chế về nguồn lực tài chính, nhân sự và khả năng tiếp cận thông tin thị trường.

Kiến tạo cơ chế liên kết thực chất từ mô hình hệ sinh thái FTA

Trước những đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn, việc xây dựng một hệ sinh thái tận dụng FTA bài bản, chuyên sâu đang trở thành hướng đi chiến lược của thành phố Cảng. Ông Bùi Văn An, Trưởng phòng Quản lý kinh tế quốc tế, Sở Công Thương Hải Phòng cho biết, nhằm cụ thể hóa chủ trương của Chính phủ giai đoạn 2026 - 2030, Sở đã tham mưu UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 396 ngày 27/10/2026 triển khai Đề án xây dựng hệ sinh thái tận dụng FTA.

Trong lộ trình này, năm 2027 được xác định là giai đoạn bản lề với hàng loạt nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ giữa Sở Công Thương, các cơ quan thuộc Bộ Công Thương và các sở, ngành địa phương để đồng hành, tháo gỡ vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp.

Đánh giá cao nền tảng của địa phương, PGS.TS Đào Ngọc Tiến cho rằng, xây dựng hệ sinh thái FTA không chỉ dừng ở phổ biến thông tin hay nâng cao nhận thức mà cần hình thành cơ chế phối hợp thực chất giữa khu vực công và khu vực tư. Minh chứng rõ nét nhất là theo kết quả công bố bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các FTA (FTA Index) năm vừa qua, Hải Phòng vinh dự dẫn đầu cả nước và là địa phương duy nhất đạt mức rất tốt trong tổng thể chỉ số này.

Thành tích ấn tượng đó là cơ sở vững chắc để kỳ vọng thành phố sẽ vận hành thành công mô hình hệ sinh thái tận dụng FTA, từ đó đúc kết kinh nghiệm nhân rộng ra các tỉnh, thành phố khác.

3.jpg
Trong 10 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Hải Phòng đạt trên 30,1 tỷ USD, tăng hơn 10% so với cùng kỳ năm trước.

Dưới góc nhìn của chuyên gia kinh tế, PGS.TS. Đào Ngọc Tiến nhấn mạnh rằng, xây dựng hệ sinh thái FTA không thể chỉ dừng lại ở các hội nghị phổ biến thông tin bề nổi hay tuyên truyền nâng cao nhận thức chung chung. Cốt lõi của hệ sinh thái này phải là việc hình thành cơ chế phối hợp thực chất giữa khu vực công và khu vực tư, tạo ra sợi dây kết nối thường xuyên, xuyên suốt giữa cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và các đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ.

Qua khảo sát, doanh nghiệp bày tỏ nhu cầu được hỗ trợ chuyên sâu, trực tiếp, từ tư vấn quy tắc xuất xứ đến xử lý hồ sơ và kết nối nguồn cung. Doanh nghiệp cần được hướng dẫn về quy tắc xuất xứ đối với từng bộ phận như đế giày, mũ giày, lót mặt; cách áp dụng các quy định linh hoạt trong từng FTA; quy trình cấp C/O; đồng thời hỗ trợ tiếp cận thông tin khách hàng và kết nối nhà cung cấp uy tín.

Một đề xuất được đặt ra là hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Trung ương và địa phương, đồng thời nghiên cứu lựa chọn tổ chức ngoài nhà nước làm đầu mối kết nối, tư vấn và tiếp nhận vướng mắc của doanh nghiệp. Tổ chức trung gian này sẽ trực tiếp tiếp nhận, giải đáp kịp thời các vướng mắc phát sinh hằng ngày của doanh nghiệp, vừa giảm tải áp lực hành chính cho cơ quan quản lý, vừa đảm bảo tính chuyên nghiệp, nhanh nhạy của dịch vụ tư vấn.

Về phía cộng đồng ngành hàng, đại diện Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam kiến nghị thành phố cần có cơ chế thúc đẩy mạnh mẽ sự liên kết giữa khối doanh nghiệp FDI với các nhà cung cấp nội địa, từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa nguyên phụ liệu ngay tại chỗ. Về nội tại, bản thân các doanh nghiệp da giày Hải Phòng phải chủ động chuyển mình thông qua đẩy mạnh chuyển đổi số, tự động hóa quy trình sản xuất, nâng cao năng lực tự thiết kế, phát triển sản phẩm mang thương hiệu riêng và xây dựng lộ trình sản xuất xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải.

Những vấn đề được đặt ra tại hội nghị cho thấy, để tận dụng hiệu quả các FTA, ngành da giày Hải Phòng không chỉ cần thêm thông tin thị trường mà còn phải giải quyết bài toán nguồn cung nguyên phụ liệu, tăng liên kết với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và nâng năng lực đáp ứng quy tắc xuất xứ. Đây sẽ là những yếu tố quyết định khả năng gia tăng giá trị và mở rộng vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng quốc tế.

(0) Bình luận
Nổi bật
Mới nhất
Hải Phòng xây hệ sinh thái FTA, gỡ nút thắt nguyên phụ liệu ngành da giày
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO