Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cần đi vào thực chất

Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) được xây dựng gồm 5 Chương, 35 Điều quy định về nguyên tắc, nội dung, nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan đến hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026.

Cụ thể, về tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, Dự thảo Luật sửa đổi theo hướng không quy định về số lao động tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), thay vào đó quy định số lao động bình quân năm; đồng thời nâng mức trần xác định đối với các tiêu chí về lao động, tổng doanh thu và tổng nguồn vốn phù hợp với bản chất của doanh nghiệp nhỏ và vừa, có khả năng đối chiếu dựa trên cơ sở dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Theo đó, Dự thảo Luật (sửa đổi) nâng ngưỡng lao động bình quân năm lên không quá 300 người; nâng ngưỡng tổng doanh thu 400 tỷ đồng và tổng nguồn vốn 150 tỷ đồng.

Cùng với nội dung đã nêu, về nguyên tắc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung theo hướng nhấn mạnh công khai, minh bạch, chuyển đổi số, hỗ trợ có trọng tâm, có thời hạn, gắn với kết quả đầu ra và trách nhiệm của đơn vị triển khai.

Trong đó, bổ sung nguyên tắc ứng dụng triệt để chuyển đổi số, dữ liệu số trong hoạt động hỗ trợ; đẩy mạnh chia sẻ, khai thác dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, giấy tờ, hồ sơ trong công tác hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; đẩy mạnh phân bổ ngân sách Nhà nước hỗ trợ theo kết quả đầu ra;...

Đồng thời sửa đổi, bổ sung quy định về hỗ trợ pháp lý tại Điều 15 để quy định tập trung các nội dung hỗ trợ nâng cao năng lực tuân thủ, phòng ngừa và kiểm soát rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, bao gồm: Cung cấp thông tin pháp luật, đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, tư vấn pháp luật và các tư vấn pháp lý khác trên cơ sở nhu cầu của doanh nghiệp nhỏ và vừa...

Tán thành với các định hướng, mục tiêu xây dựng luật, tuy nhiên, để đảm bảo chính sách đi vào thực chất, khắc phục những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, góp ý sửa Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhiều ý kiến cho rằng, cần tiếp tục cân nhắc một số nội dung được đề xuất.

Tham gia góp ý tại Hội đồng thẩm định Dự án Luật này mới đây, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa đề nghị bổ sung nguyên tắc việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phải bảo đảm đơn giản, dễ tiếp cận, không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, giấy phép con, chi phí tuân thủ không cần thiết; ưu tiên hỗ trợ theo nhu cầu thực tế, quy mô, ngành nghề, mức độ sẵn sàng và khả năng hấp thụ của doanh nghiệp.

Theo vị này, một chính sách hỗ trợ tốt nhưng thủ tục phức tạp thì doanh nghiệp nhỏ không tiếp cận được... bởi thực tế cho thấy, nhiều chương trình hỗ trợ có nhưng doanh nghiệp không biết, biết nhưng không đủ hồ sơ, đủ hồ sơ nhưng không đủ kiên nhẫn theo đuổi. Vì vậy, nguyên tắc của luật phải đặt ra yêu cầu rõ hỗ trợ không được biến thành một loại thủ tục hành chính mới.

Cùng với vấn đề đã nêu, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng đề nghị, quy định doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ mới thành lập và doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh được áp dụng chế độ kế toán đơn giản, phù hợp với quy mô, ngành nghề, phương thức kinh doanh; được Nhà nước hỗ trợ phần mềm kế toán dùng chung, mẫu biểu báo cáo đơn giản, hướng dẫn điện tử và dịch vụ hỗ trợ kế toán trong thời gian đầu.

Tại Hội đồng, quan tâm đến quy định về cơ chế liên thông dữ liệu và quản lý rủi ro khi “hậu kiểm”, tham gia góp ý, đại diện Bộ Công an cho rằng, Dự thảo Luật đề xuất áp dụng cơ chế liên thông dữ liệu tự động và chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” khi cấp phiếu hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là cần thiết, tuy nhiên, nếu thiếu cơ chế chia sẻ thông tin theo thời gian thực, các đối tượng xấu có thể lợi dụng kẽ hở để sử dụng giấy tờ giả, hồ sơ ảo nhằm trục lợi các gói tài trợ.

Do đó, đại diện Bộ Công an đề nghị, ngoài việc liên thông dữ liệu giữa thuế và BHXH, cần tích hợp, chia sẻ dữ liệu với Hệ thống định danh và xác thực điện tử (VNeID/Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư) để xác thực chính xác danh tính người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đồng thời, quy định rõ cơ chế phối hợp thông tin giữa cơ quan hỗ trợ và cơ quan Công an để kịp thời phát hiện, xử lý các dấu hiệu lừa đảo, trục lợi chính sách ngay trong quá trình “hậu kiểm”.

Bên cạnh đó, về tình trạng trốn đóng, nợ đọng BHXH kéo dài, theo đại diện Bộ Công an, đây không chỉ xâm phạm quyền lợi người lao động mà còn là mầm mống gây ra các vụ đình công, lãn công, khiếu kiện đông người gây mất an ninh, trật tự tại địa phương.

Vì vậy, cùng với việc xây dựng quy trình tra cứu liên thông thời gian thực, đại diện Bộ Công an cũng đề xuất, bổ sung vào Dự thảo Luật quy định không xem xét hỗ trợ đối với các doanh nghiệp đang trong quá trình bị thanh tra, khởi tố hoặc có hành vi cố ý vi phạm nghiêm trọng pháp luật về lao động, ΒΗΧΗ.