Việc Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố thêm 37 cơ sở kiểm nghiệm được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) chấp thuận thực hiện phân tích chỉ tiêu Cadimi (Cd) và chất vàng O được đánh giá sẽ thúc đẩy xuất khẩu hoa quả vào quốc gia này.
Để biến thuận lợi về thủ tục thành tăng trưởng bền vững, các doanh nghiệp vẫn phải vượt qua nhiều "bài kiểm tra" khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và quản trị chuỗi cung ứng.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ rau quả lớn nhất của Việt Nam, chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Tuy nhiên, trong 2 năm trở lại đây, cùng với việc mở rộng nhập khẩu chính ngạch, nước này cũng liên tục siết chặt các quy định về kiểm dịch, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc đối với nông sản nhập khẩu.
Trong đó, yêu cầu kiểm nghiệm dư lượng Cd và chất vàng O đối với sầu riêng, mít xuất khẩu đã trở thành một trong những "điểm nghẽn" khiến nhiều doanh nghiệp phải mất thêm thời gian hoàn thiện hồ sơ, kéo dài tiến độ giao hàng và phát sinh đáng kể chi phí kiểm nghiệm.
Việc mở rộng mạng lưới phòng kiểm nghiệm được phía Trung Quốc công nhận được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp chủ động lựa chọn đơn vị thử nghiệm ngay trong nước, giảm thời gian chờ đợi, tiết kiệm chi phí logistics cũng như rút ngắn quá trình hoàn thiện hồ sơ trước khi xuất khẩu.
Theo ông Dương Tiến Dũng, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp nhỏ và vừa châu Á (ASBF) tại Việt Nam, việc GACC chấp thuận thêm các cơ sở kiểm nghiệm của Việt Nam không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong đáp ứng yêu cầu kỹ thuật mà còn góp phần nâng cao chất lượng, uy tín và năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, việc bổ sung 37 cơ sở kiểm nghiệm chỉ là điều kiện cần để tháo gỡ "nút thắt" kỹ thuật trong chuỗi xuất khẩu. Trên thực tế, những cảnh báo từ phía Trung Quốc trong thời gian qua chủ yếu xuất phát từ việc phát hiện dư lượng kim loại nặng, hóa chất cấm, cùng với các vi phạm về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói hoặc truy xuất nguồn gốc chưa đầy đủ.
Ngoài ra, Trung Quốc đang chuyển mạnh từ mô hình "mua nhiều" sang "mua có chọn lọc". Nếu trước đây lợi thế về khoảng cách địa lý giúp trái cây Việt Nam dễ dàng tiếp cận thị trường này thì hiện nay, chất lượng, sự ổn định và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn mới là yếu tố quyết định.
Ông Nan-Dirk Mulder, Chuyên gia phân tích cao cấp của Rabobank cho biết: "Thị trường Trung Quốc sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng lớn nhất của trái cây nhiệt đới Đông Nam Á, nhưng chỉ dành cho những nhà cung cấp đáp ứng được các tiêu chuẩn ngày càng nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất."
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc các phòng thử nghiệm trong nước được GACC công nhận sẽ giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát chất lượng, giảm nguy cơ hàng hóa bị trả về, hoặc phải tái kiểm nghiệm tại cửa khẩu.
Tuy nhiên, đây chỉ là khâu cuối của cả chuỗi sản xuất. Muốn xuất khẩu bền vững hoa quả nói chung và xuất khẩu hoa quả sang thị trường Trung Quốc nói riêng, theo nhiều chuyên gia, các doanh nghiệp cần đảm bảo hoạt động minh bạch, hiệu quả của cả chuỗi sản xuất.
Thứ nhất, quy hoạch và tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn kiểm dịch thực vật của quốc gia nhập khẩu.
Thứ hai, quản lý chặt chẽ việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật để phòng ngừa tồn dư kim loại nặng, như Cd, vàng O,…
Thứ ba, lập hồ sơ theo dõi chi tiết từng lô sản phẩm, thời điểm bón phân, phun thuốc và thu hoạch.
Thứ tư, dán nhãn, đóng dấu mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói để có thể truy ngược quy trình khi có sự cố.
Thứ năm, chủ động lấy mẫu kiểm tra ngẫu nhiên tại 1 trong 37 cơ sở kiểm nghiệm được GACC chấp thuận ngay từ giai đoạn trước khi thu hoạch đại trà để kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Ngoài ra, dù nhiều phòng thử nghiệm trong nước đã được GACC chấp thuận thực hiện đồng thời kiểm nghiệm Cd và vàng O, nhưng vẫn có những đơn vị chỉ được công nhận kiểm nghiệm một chỉ tiêu. Do đó, các doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ phạm vi được GACC phê duyệt của từng phòng thử nghiệm trước khi lựa chọn. Nếu không, các doanh nghiệp có nguy cơ phải thực hiện kiểm nghiệm tại nhiều đơn vị hoặc bổ sung hồ sơ sau khi hoàn tất. Điều này sẽ làm kéo dài thời gian thông quan và phát sinh thêm chi phí cho các doanh nghiệp.
Theo Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hà Vĩ, hợp tác nông nghiệp giữa Việt Nam và Trung Quốc đang chuyển từ trao đổi thương mại sang xây dựng chuỗi cung ứng. Do đó, năng lực kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chất lượng sẽ là "tấm hộ chiếu" để nông sản Việt Nam không chỉ giữ vững thị trường Trung Quốc mà còn nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
