Quy định về sử dụng đất đa mục đích đang tiếp tục được hoàn thiện nhằm thống nhất cách áp dụng, tạo điều kiện khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai.
Tại tọa đàm "Đất đa mục đích - Cơ hội phát triển và những vấn đề đặt ra trong thực tiễn" do Báo Tiền Phong tổ chức chiều 31/7, các đại biểu tập trung trao đổi về việc hoàn thiện cơ chế thực thi nhằm bảo đảm thống nhất trong áp dụng, góp phần phát huy hiệu quả sử dụng đất đa mục đích.
Luật Đất đai năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 1/8/2024) lần đầu quy định cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích, mở ra hành lang pháp lý cho nhiều mô hình phát triển như nông nghiệp gắn với du lịch, lâm nghiệp kết hợp trồng dược liệu, sản xuất gắn với trải nghiệm, giáo dục và dịch vụ.
Bà Đoàn Thị Thanh Mỹ - Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, sau gần hai năm triển khai, Bộ ghi nhận hầu hết địa phương đều đánh giá đây là chủ trương đúng hướng, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất và khai thác tốt hơn nguồn lực đất đai.
Theo bà Mỹ, vướng mắc lớn nhất hiện nay là xác định ranh giới giữa mục đích sử dụng chính và mục đích kết hợp. Nhiều trường hợp khó xác định tỷ lệ diện tích sử dụng kết hợp, nhất là khi người sử dụng đất mở rộng công trình tạm, đường nội bộ hoặc bãi đỗ xe. Quy định diện tích sử dụng kết hợp không vượt quá 50% diện tích đất của mục đích chính cũng khiến chính quyền cơ sở gặp khó khăn trong kiểm tra, giám sát.
Bên cạnh đó, việc triển khai còn liên quan đến nhiều luật khác như Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Lâm nghiệp và pháp luật về bảo vệ môi trường nên nhiều địa phương vẫn lúng túng khi áp dụng.
Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục tổng kết thực tiễn để hoàn thiện quy định, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý đất sử dụng đa mục đích. Quan điểm là tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, đồng thời kiên quyết xử lý các trường hợp lợi dụng chính sách để chuyển mục đích sử dụng đất trái quy định.
Đánh giá về chính sách này, ông Đào Đức Kiên - Phó Chủ tịch UBND xã Đà Bắc (Phú Thọ) cho rằng việc Luật Đất đai năm 2024 lần đầu cho phép sử dụng đất kết hợp đa mục đích là bước tiến quan trọng nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, chính quyền cơ sở vẫn gặp áp lực trong công tác thẩm định, quản lý và giám sát.
Theo ông Kiên, khó khăn lớn nhất là xác định ranh giới giữa sử dụng đất đa mục đích và sử dụng đất sai mục đích. Quy định yêu cầu không làm thay đổi loại đất, đồng thời phải bảo đảm có thể đưa đất trở lại mục đích sử dụng chính nhưng còn mang tính định tính, khiến cơ quan thẩm định gặp khó trong việc xác định quy mô công trình được phép xây dựng.
Ông Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Hợp tác xã Nấm Tam Đảo (Phú Thọ) cho rằng sử dụng đất đa mục đích không phải là thay đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp mà là gia tăng giá trị trên nền tảng sản xuất. Sản xuất vẫn là hoạt động cốt lõi, kết hợp với dịch vụ, trải nghiệm và giới thiệu sản phẩm, qua đó nâng cao giá trị nông sản, tạo thêm việc làm, mở rộng sinh kế, quảng bá hình ảnh địa phương và gìn giữ nghề truyền thống.
Tuy nhiên, việc triển khai vẫn gặp nhiều vướng mắc. Khó khăn lớn nhất là chưa có hướng dẫn thống nhất về phạm vi, điều kiện và trình tự thực hiện các hoạt động kết hợp trên đất nông nghiệp. Ranh giới giữa công trình phục vụ sản xuất, khu trải nghiệm, khu giới thiệu sản phẩm và hạng mục phục vụ khách tham quan còn chưa rõ, dẫn đến mỗi địa phương áp dụng theo cách khác nhau, gây khó khăn cho hợp tác xã, doanh nghiệp trong lập phương án đầu tư và huy động vốn.
Từ thực tiễn đó, ông Kiên kiến nghị sớm sửa đổi, bổ sung Điều 218 Luật Đất đai theo hướng làm rõ khái niệm sử dụng đất đa mục đích, quy định cụ thể đối với từng loại đất và ban hành hướng dẫn thống nhất về tiêu chí thẩm định, nghĩa vụ tài chính, trình tự phê duyệt.
Đồng thời, cần đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, ứng dụng công nghệ số và tăng cường tập huấn cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở để chính sách được triển khai hiệu quả, hạn chế việc lợi dụng đất đa mục đích để vi phạm pháp luật.
