Các chuyên gia nhận định, việc ban hành Nghị định 284/2026/NĐ-CP đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tiến trình hoàn thiện khung pháp lý đối với tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa, việc hoàn thiện cơ chế quản lý và chế tài xử lý vi phạm được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm hạn chế rủi ro, bảo đảm an toàn cho nhà đầu tư và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 284/2026/NĐ-CP (Nghị định 284), quy định chi tiết về việc xử phạt vi phạm hành chính đối với các hoạt động liên quan đến tài sản mã hóa.
Nghị định được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 về việc cho phép triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Theo đó, Nghị định số 284 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/9/2026 và được áp dụng trong thời gian Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP còn hiệu lực.
Để xác định rõ phạm vi điều chỉnh, Nghị định 284 quy định tài sản mã hóa là loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự nhằm xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao. Khái niệm này không bao gồm chứng khoán, tiền pháp định dạng số và các tài sản tài chính khác theo quy định của pháp luật hiện hành.
Theo Nghị định 284, mức phạt tối đa đối với tổ chức là 200 triệu đồng, đối với cá nhân là 100 triệu đồng. Trường hợp cá nhân thực hiện hành vi vi phạm tương tự tổ chức thì mức phạt bằng một nửa so với tổ chức.
Đối với hoạt động phát hành tài sản mã hóa, tổ chức phát hành vi phạm quy định về sở hữu nước ngoài đối với tài sản làm cơ sở phát hành bị phạt từ 70-100 triệu đồng. Hành vi cung cấp thông tin không chính xác, không đầy đủ hoặc gây hiểu nhầm cho cơ quan quản lý và nhà đầu tư bị phạt từ 100-150 triệu đồng.
Đặc biệt, mức phạt từ 150-200 triệu đồng được áp dụng đối với các hành vi như chào bán, phát hành tài sản mã hóa không đúng đối tượng; phát hành khi chưa đáp ứng đủ điều kiện theo quy định; không công bố bản cáo bạch hoặc không thực hiện đúng các nội dung đã công bố…
Đánh giá việc ban hành Nghị định 284 là bước đi quan trọng trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý đối với thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, luật sư Đinh Thị Nguyên, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội nhận định, nhiều năm qua hoạt động mua bán tài sản mã hóa chủ yếu diễn ra trên các nền tảng nước ngoài hoặc thông qua các kênh giao dịch chưa được quản lý, khiến việc bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư gặp nhiều khó khăn khi phát sinh tranh chấp hoặc bị lừa đảo.
"Khi cơ chế cấp phép và xử phạt đã được thiết lập, nhà đầu tư cần thay đổi thói quen giao dịch. Việc lựa chọn các tổ chức được cơ quan có thẩm quyền cấp phép không chỉ giúp hạn chế nguy cơ vi phạm pháp luật mà còn tạo cơ sở để được bảo vệ quyền lợi nếu phát sinh tranh chấp. Đồng thời, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài sản mã hóa cũng phải đặc biệt chú trọng tuân thủ quy định về phòng, chống rửa tiền, công bố thông tin và quản trị rủi ro", luật sư Đinh Thị Nguyên nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, TS Phan Phương Nam, Phó Trưởng Khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, việc lần đầu tiên ban hành một nghị định quy định riêng về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa cho thấy Việt Nam đang chuyển từ cách tiếp cận "quan sát thị trường" sang "quản lý có kiểm soát". Đây là tín hiệu tích cực đối với cả doanh nghiệp và nhà đầu tư bởi các quy tắc tham gia thị trường đã được xác lập rõ ràng hơn.
Theo ông Nam, chế tài xử phạt không chỉ nhằm răn đe các hành vi vi phạm mà còn góp phần nâng cao tiêu chuẩn hoạt động của các tổ chức phát hành và cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Khi nghĩa vụ công bố thông tin, điều kiện phát hành và trách nhiệm tuân thủ được quy định cụ thể, niềm tin của nhà đầu tư sẽ từng bước được củng cố, qua đó tạo điều kiện để thị trường phát triển minh bạch và thu hút dòng vốn chính thống.
Chuyên gia cũng lưu ý, trong giai đoạn thí điểm, điều quan trọng không chỉ là xử lý nghiêm các hành vi vi phạm mà còn cần tăng cường hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng quy định, hoàn thiện cơ chế giám sát và thường xuyên đánh giá hiệu quả chính sách để kịp thời điều chỉnh trước khi xây dựng khung pháp lý chính thức cho thị trường tài sản mã hóa.
.jpg "Tài sản mã hóa cần một “luật chơi” minh bạch")
