Không chỉ thu hút dự án công nghệ cao, Hưng Yên đang mở đường vào chuỗi bán dẫn bằng công nghiệp hỗ trợ, hạ tầng chuyên biệt và năng lực doanh nghiệp nội địa.
Công nghiệp bán dẫn thường được nhìn qua những nhà máy chế tạo chip hiện đại. Nhưng phía sau mỗi con chip là hệ sinh thái gồm vật liệu, linh kiện điện tử, cơ khí chính xác, tự động hóa, đo kiểm và phòng sạch.
Bởi vậy, Hưng Yên lựa chọn hướng đi phù hợp là phát huy nền tảng chế biến, chế tạo, nâng cấp công nghiệp hỗ trợ và lựa chọn những phân khúc doanh nghiệp trong tỉnh có thể tham gia.
Từ nền công nghiệp chế tạo đến hệ sinh thái bán dẫn
Hưng Yên hiện có 01 khu kinh tế, 23 khu công nghiệp với tổng diện tích trên 5.890 ha và 74 cụm công nghiệp với tổng diện tích trên 3.931 ha. Công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm khoảng 37,8% GRDP năm 2025.
Trên nền tảng đó, tỉnh ưu tiên phát triển điện tử, bán dẫn, công nghệ số, tự động hóa, cơ khí chính xác và công nghiệp hỗ trợ. Đây là lựa chọn phù hợp, bởi bán dẫn phụ thuộc vào mạng lưới nhà cung ứng có độ chính xác, tính ổn định và khả năng tuân thủ tiêu chuẩn rất cao.
Theo Lãnh đạo Sở Công Thương tỉnh Hưng Yên, phát triển bán dẫn phải được đặt trong tổng thể tái cơ cấu ngành công nghiệp, gắn với nâng cao năng lực doanh nghiệp hỗ trợ.
Vai trò của Sở Công Thương là tham mưu để tỉnh lựa chọn đúng phân khúc, đồng thời phát triển các ngành hỗ trợ như điện - điện tử, cơ khí chính xác, tự động hóa, vật liệu, thiết bị và dịch vụ kỹ thuật. Nếu thiếu doanh nghiệp nội địa đủ năng lực, các dự án bán dẫn dù hiện đại cũng khó tạo hiệu ứng lan tỏa sâu.
Theo đó, Sở Công Thương cần làm đầu mối rà soát năng lực nhà cung ứng, xác định tiêu chuẩn doanh nghiệp còn thiếu, tổ chức kết nối theo từng nhóm sản phẩm và phối hợp hỗ trợ đổi mới công nghệ, quản trị chất lượng, chứng nhận.
Cơ khí chính xác mở cửa vào chuỗi giá trị
Một nhà máy bán dẫn cần nhiều sản phẩm và dịch vụ hỗ trợ: chi tiết máy, khuôn mẫu, đồ gá, robot, máy kiểm tra và thiết bị phòng sạch.
Trong hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ của Hưng Yên, Công ty TNHH Công nghệ TMD Việt Nam là một trong những doanh nghiệp đã xây dựng năng lực ở các lĩnh vực cơ khí chính xác, khuôn mẫu, chi tiết máy, đồ gá và dưỡng kiểm. Đây đều là những sản phẩm, công cụ có vai trò quan trọng trong các ngành điện tử, tự động hóa và sản xuất công nghệ cao.
Từ nền tảng đó, doanh nghiệp có điều kiện từng bước nâng chuẩn công nghệ, quản trị chất lượng và năng lực đo kiểm để tiếp cận sâu hơn các chuỗi cung ứng có yêu cầu khắt khe, trong đó có điện tử và bán dẫn.
Ông Trần Văn Long - Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ TMD Việt Nam cho rằng, rào cản của doanh nghiệp nội địa không chỉ là vốn đầu tư máy móc mà còn là khoảng cách về tiêu chuẩn, đo kiểm và lịch sử cung ứng.
“Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam có thể tham gia từ những khâu như chi tiết chính xác, khuôn mẫu, đồ gá, dưỡng kiểm và thiết bị phụ trợ. Nhưng để bước vào chuỗi điện tử, bán dẫn, doanh nghiệp phải đầu tư dài hạn cho máy móc, con người và quản trị chất lượng. Điều doanh nghiệp cần là cơ hội tiếp cận yêu cầu kỹ thuật, thử nghiệm sản phẩm và thực hiện những đơn hàng đầu tiên”, ông Long chia sẻ.
Từ thực tế đó, Hưng Yên cần xây dựng trung tâm đo kiểm, hiệu chuẩn, phòng thí nghiệm dùng chung; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế và triển khai chương trình phát triển nhà cung ứng theo lộ trình nhiều năm.
Hưng Yên có lợi thế về vị trí, hạ tầng công nghiệp và dòng vốn FDI. Thước đo dài hạn của các dự án phải là số doanh nghiệp địa phương được tham gia cung ứng, số lao động kỹ thuật được đào tạo, mức độ lan tỏa công nghệ và giá trị được giữ lại trong nền kinh tế tỉnh.
Nếu nguyên liệu, thiết bị, dịch vụ kỹ thuật và phần lớn nhân lực chuyên môn đều đến từ bên ngoài, các nhà máy hiện đại có thể trở thành những “ốc đảo FDI”.
Do đó, thu hút đầu tư bán dẫn cần gắn với cam kết phát triển nhà cung cấp Việt Nam, đào tạo nhân lực và hình thành bộ phận nghiên cứu, phát triển. Các tập đoàn lớn cần được khuyến khích công bố nhu cầu mua hàng, hỗ trợ đánh giá nhà cung ứng và mở cơ hội cho doanh nghiệp nội địa thực hiện đơn hàng thử nghiệm.
Theo Sở Công thương, thành công của một dự án công nghệ cao không chỉ nằm ở sản phẩm tạo ra trong nhà máy, mà còn ở năng lực mới được hình thành trong các doanh nghiệp xung quanh. Sở Công Thương vì thế vừa phải tham mưu chính sách, vừa trở thành cầu nối giữa nhà đầu tư, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, cơ sở đào tạo và tổ chức khoa học - công nghệ.
Nguồn nhân lực cũng phải đi trước. Ngoài kỹ sư thiết kế vi mạch, ngành bán dẫn còn cần kỹ thuật viên vận hành, bảo trì, tự động hóa, kiểm tra chất lượng, phòng sạch và quản lý chuỗi cung ứng. Hưng Yên cần đào tạo theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Phát triển bán dẫn cũng phải song hành với yêu cầu xanh. Một số công đoạn sử dụng lượng lớn điện, nước và hóa chất chuyên dụng. Vì vậy, tỉnh cần kiểm soát nhu cầu năng lượng, tuần hoàn nước, xử lý chất thải và cam kết giảm phát thải ngay từ khâu lựa chọn dự án.
Một dự án bán dẫn có thể tạo dấu ấn thu hút đầu tư. Nhưng một lớp doanh nghiệp địa phương đủ sức sản xuất linh kiện, khuôn mẫu, thiết bị và cung cấp dịch vụ kỹ thuật mới tạo nên năng lực công nghiệp bền vững.
Khi phần móng công nghiệp hỗ trợ đủ vững, bán dẫn sẽ trở thành động lực đưa công nghiệp Hưng Yên chuyển từ gia công, lắp ráp sang sáng tạo, làm chủ công nghệ và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn.
