Trong giai đoạn mới, Việt Nam cần chuyển từ thu hút đầu tư sang tổ chức, kết nối và lan tỏa các nguồn lực trong hệ sinh thái công nghiệp
Trao đổi tại diễn đàn mới đây, các chuyên gia đề cập đến xu hướng lựa chọn địa điểm đầu tư của các doanh nghiệp, tập đoàn trên thế giới. Thay vì nhìn vào những ưu đãi về đất đai, các nhà đầu tư đang chuyển sang tìm kiếm điểm đến có năng lực dựa trên hệ sinh thái công nghiệp kết nối.
Tính đến hết tháng 8 của năm, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam ước đạt 40,63 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, vốn đăng ký cấp mới đạt 21,72 tỷ USD, tăng 96,8% so với cùng kỳ năm trước; vốn đăng ký điều chỉnh tăng thêm 12,21 tỷ USD, tăng 14,7% so với cùng kỳ năm trước…
Bên cạnh đó, vốn FDI thực hiện tại Việt Nam trong 8 tháng qua ước đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Đây là số vốn FDI thực hiện cao nhất của tám tháng trong 5 năm qua. Trong đó, công nghiệp chế biến chế tạo dẫn cả về số vốn đăng ký mới, vốn đăng ký điều chỉnh cũng như vốn thực hiện.
Quy mô dòng vốn FDI tiếp tục củng cố niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài với môi trường đầu tư kinh doanh Việt Nam cũng như triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế vẫn rất tích cực. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, thu hút FDI không chỉ nằm ở quy mô vốn mà nhiều yêu cầu mới được đặt ra.
Đó là tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả đầu tư nước ngoài; ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, R&D, phát triển bền vững... Yêu cầu liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, chuyển giao công nghệ được chú trọng.
Ngược lại, trong xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, quyết định lựa chọn của các nhà đầu tư đang thay đổi. Thay vì nhìn vào ưu đãi, các nhà đầu tư chuyển sang đánh giá đồng thời hạ tầng khu công nghiệp với hệ sinh thái đồng bộ. Trong đó có năng lượng, logistics, nguồn nhân lực, thủ tục hành chính, dịch vụ tài chính - ngân hàng, sự đồng hành của chính quyền địa phương…
TS Phan Hữu Thắng - Chủ tịch Liên Chi hội tài chính khu công nghiệp Việt Nam nhận định: Cần nhìn FDI trong cấu trúc rộng hơn. FDI hiện không thể phát triển tách rời khu công nghiệp và khu công nghệ cao với các cấu phần không thể tách rời là hạ tầng, năng lượng, logistics, tài chính, công nghệ, nhân lực, doanh nghiệp trong nước, thị trường và chuỗi cung ứng. Đây chính là hệ sinh thái công nghiệp mà chúng ta muốn cùng nhau xây dựng.
Nhìn từ thực tế, theo TS Phan Hữu Thắng, Việt Nam không thiếu các thành tố cần thiết để hình thành hệ sinh thái công nghiệp. Quan trọng là các thành tố trên chưa phải lúc nào cũng vận hành như một hệ thống thống nhất.
Bởi vậy, thách thức của giai đoạn mới là kết nối những thành tố đang có để tạo ra một năng lực mới. Trong đó, sự kết nối không nên tư duy theo hướng cộng các nguồn lực với nhau.
Cần thiết hơn cả là tạo ra sự tương tác để các thành tố khuếch đại lẫn nhau. Giá trị được tạo ra vì thế có thể lớn hơn nhiều so với từng thành tố riêng lẻ, phát triển độc lập
Phân tích về mối quan hệ theo hướng khuếch đại giá trị, TS Phan Hữu Thắng cho biết: Một dự án FDI tốt sẽ tạo cơ hội cho doanh nghiệp trong nước. Doanh nghiệp nội mạnh lên sẽ làm tăng sức hấp dẫn của Việt Nam đối với FDI.
Tương tự, khu công nghiệp chất lượng cao sẽ thu hút FDI chất lượng cao, tạo nhu cầu cho các nhà cung ứng chất lượng cao. Nhà cung ứng lớn mạnh lại làm tăng sức cạnh tranh của khu công nghiệp.
Cùng với đó, tài chính phù hợp giúp doanh nghiệp nâng cấp công nghệ. Công nghệ mới là động lực tăng năng suất, tạo ra giá trị gia tăng cao hơn. Đó chính là vòng tuần hoàn tích cực của hệ sinh thái công nghiệp.
Theo chuyên gia, Việt Nam đang hướng tới những mục tiêu phát triển cao trong những thập niên tới. Để đạt được mục tiêu, cần một hệ sinh thái phát triển mới dựa trên cơ sở kết nối tương hỗ các nguồn lực. Trung tâm của hệ sinh thái đó phải là năng lực cạnh tranh của Việt Nam
