Theo chuyên gia VIS Rating, bên cạn kỳ vọng tăng trưởng kính tế tích cực năm 2026, có một điểm kém tích cực hơn - đó là khả năng tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp.
Ông Phan Duy Hưng, Giám đốc, Chuyên gia Phân tích Cao cấp, Khối Xếp hạng Tín nhiệm và Nghiên cứu, VIS Rating chia sẻ tại tọa đàm báo chí do Moody's Ratings và VIS Ratings tổ chức ngày 26/2 về triển vọng tín nhiệm năm 2026.
Theo đó, ông cho rằng môi trường tín nhiệm trong năm 2026 sẽ duy trì ổn định, nhờ các chính sách thúc đẩy tăng trưởng và nhu cầu nội địa phục hồi vững chắc.
Tuy nhiên, nhìn vào môi trường kinh doanh và đánh giá năng lực hoạt động của doanh nghiệp năm 2026 sẽ ở mức tương đối ổn định như năm 2025 thay vì bứt phá mạnh. Nhận định này dựa trên bốn yếu tố chính là chính sách hỗ trợ của Chính phủ, khả năng tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp, điều kiện kinh doanh, và sức khỏe tài chính của khối doanh nghiệp.
Trong thời gian qua Chính phủ đã có nhiều thay đổi và điều chỉnh nhằm thúc đẩy đầu tư công, đặc biệt là các dự án hạ tầng quy mô lớn như sân bay, đường cao tốc, đường sắt. Đồng thời, các nỗ lực sửa đổi và hoàn thiện hành lang pháp lý, nhất là trong lĩnh vực bất động sản đã và đang tạo nền tảng tích cực hơn cho thị trường.
“Với những kỳ vọng này, chúng ta có thể thấy hoạt động kinh doanh và dòng tiền của các doanh nghiệp trong các lĩnh vực như xây dựng, vật liệu xây dựng, logistics sẽ tiếp tục cải thiện và từ đó dẫn dắt dần sự phục hồi của thị trường bất động sản”, chuyên gia chia sẻ.
Bên cạnh đó, ông cũng đánh giá một yếu tố kém tích cực hơn so với năm 2025, đó là khả năng tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp. Khả năng xảy ra bởi một số nguyên nhân.
Thứ nhất, từ tháng 10/2025 đến nay, tốc độ tăng trưởng tín dụng đã vượt tốc độ tăng trưởng huy động vốn. Tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của toàn hệ thống đã lên mức cao nhất trong vòng 5 năm, đạt xấp xỉ 110%, là mức khá cao so với các ngân hàng trong khu vực. Điều này khiến các ngân hàng phải tăng lãi suất huy động để thu hút tiền gửi.
Theo thống kê cùng thời điểm, lãi suất huy động đã tăng khoảng 60 - 70 điểm cơ bản. Tuy nhiên, trên thực tế, mức lãi suất mà các ngân hàng phải trả để thu hút nguồn tiền gửi có thời điểm cao hơn đáng kể, thậm chí chênh lệch gần 2% so với mức niêm yết. Khi lãi suất huy động tăng, lãi suất cho vay mới cũng bắt đầu tăng theo. Ví dụ, lãi suất cho vay bất động sản tại một số ngân hàng quốc doanh gần đây đã ở mức khoảng 14%, là mức tương đối cao.
Thứ hai, tăng trưởng tín dụng năm 2026 được Ngân hàng Nhà nước định hướng ở mức khoảng 15%, thấp hơn mức 19% của năm 2025. Điều này đồng nghĩa với việc dòng vốn cho vay, đặc biệt vào lĩnh vực bất động sản, sẽ được kiểm soát chặt chẽ hơn. Sự cạnh tranh trong tiếp cận vốn giữa các doanh nghiệp vì thế sẽ gia tăng. Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất tăng, chi phí vay vốn của doanh nghiệp và cả hộ gia đình đều tăng lên, tạo áp lực lên dòng tiền và khả năng trả nợ.
Bên cạnh yếu tố này kém tích cực cho doanh nghiệp, ông Phan Duy Hưng nhấn mạnh, tình trạng này cũng mang đến rủi ro cho các ngân hàng từ chất lượng tài sản và khả năng thanh lý tài sản đảm bảo.
Theo ông, mặc dù tỷ lệ nợ xấu có thể dần giảm đi trong thời gian tới nhưng những rủi ro mới phát sinh liên quan đến chi phí đi vay của doanh nghiệp và cá nhân/hộ gia đình lại tăng lên.
Cùng với đó, đòn bẩy tài chính của cá nhân có xu hướng tăng rõ rệt trong thời gian gần đây, kết hợp với ảnh hưởng của việc áp thuế quan của Mỹ sẽ tác động tới chất lượng tài sản của một số ngân hàng.
Đồng thời, trong môi trường mặt bằng lãi suất cho vay tăng lên, các ngân hàng sẽ gặp vấn đề liên quan đến các khoản cho vay mua nhà cá nhân mang tính đầu cơ như: Bất động sản nghỉ dưỡng, đất nông nghiệp và việc phát mãi tài sản.
Chuyên gia VIS Rating theo đó cũng nhìn nhận: Với việc tăng trưởng tín dụng năm 2026 dự kiến thấp hơn năm 2025, vai trò của kênh dẫn vốn thay thế, đặc biệt là trái phiếu doanh nghiệp, sẽ trở nên quan trọng hơn trong việc cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
