Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam khai mạc với quyết tâm đổi mới tổ chức, nâng cao hiệu quả đại diện, chăm lo và bảo vệ người lao động.
Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 chính thức khai mạc ngày 3/6 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội) và diễn ra đến ngày 5/6/2026. Đây là sự kiện chính trị quan trọng của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam, quy tụ 780 đại biểu tiêu biểu đại diện cho gần 10 triệu đoàn viên công đoàn trên cả nước. Đại hội mang phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đổi mới - Phát triển”, thể hiện quyết tâm xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Ngay tại phiên làm việc đầu tiên, một trong những nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt của các đại biểu là dự thảo sửa đổi, bổ sung Điều lệ Công đoàn Việt Nam. Trình bày báo cáo trước Đại hội, ông Nguyễn Xuân Hùng, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết dự thảo Điều lệ khóa XIV được xây dựng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động công đoàn trong bối cảnh hệ thống chính trị và thị trường lao động đang có nhiều thay đổi.
Theo ông Nguyễn Xuân Hùng, điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo lần này là các nội dung liên quan đến tài chính công đoàn. Cụ thể, dự thảo đề xuất giảm mức đóng đoàn phí công đoàn từ 1% xuống còn 0,5% mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm giảm áp lực tài chính cho đoàn viên, đồng thời phù hợp hơn với điều kiện thực tế hiện nay. Bên cạnh đó, quy định về đối tượng đóng 2% kinh phí công đoàn cũng được sửa đổi để bảo đảm thống nhất với Luật Công đoàn năm 2024.
Dự thảo cũng bổ sung quy định hằng năm Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phải báo cáo dự toán và quyết toán tài chính công đoàn với Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Một điểm mới khác được nhấn mạnh là việc tinh gọn bộ máy tổ chức. Nếu Điều lệ Công đoàn khóa XIII gồm 11 chương, 45 điều thì dự thảo khóa XIV được rút gọn còn 9 chương, 31 điều, giảm 2 chương và 14 điều. Nhiều quy định mang tính cứng về mô hình tổ chức công đoàn cơ sở được lược bỏ khỏi Điều lệ và giao cho Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hướng dẫn thực hiện. Cách tiếp cận này giúp hệ thống công đoàn có thêm sự linh hoạt trong tổ chức và vận hành, phù hợp với yêu cầu thực tiễn ở từng địa phương, ngành nghề và loại hình doanh nghiệp.
Dự thảo cũng bãi bỏ nhiều quy định riêng về công đoàn cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập, liên đoàn lao động cấp huyện, công đoàn ngành địa phương, công đoàn khu công nghiệp và một số mô hình công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở. Thay vào đó, Điều lệ bổ sung các quy định về những mô hình tổ chức đặc thù như công đoàn tập đoàn kinh tế, tổng công ty trực thuộc Tổng Liên đoàn; công đoàn xã, phường, đặc khu; công đoàn liên xã, phường; công đoàn đại học quốc gia, đại học vùng; Nghiệp đoàn Nghề cá Việt Nam và một số mô hình khác.
Ngoài các nội dung về tài chính và tổ chức bộ máy, dự thảo còn sửa đổi nhiều quy định liên quan đến tên gọi cơ quan lãnh đạo công đoàn, quyền và nghĩa vụ của đoàn viên, cán bộ công đoàn, nguyên tắc tổ chức và hoạt động cũng như cơ cấu các cấp trong hệ thống Công đoàn Việt Nam.
Theo lãnh đạo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, dự thảo Điều lệ khóa XIV là kết quả của quá trình chuẩn bị công phu, dân chủ và khoa học. Tính đến thời điểm trình Đại hội, dự thảo đã tiếp nhận hơn 1,5 triệu lượt ý kiến góp ý từ các cấp công đoàn, đoàn viên và người lao động trên cả nước. Trước khi trình Đại hội, dự thảo cũng được các cơ quan Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng nhiều cơ quan liên quan thẩm định, cho ý kiến kỹ lưỡng.
Song song với việc xem xét sửa đổi Điều lệ, Đại hội cũng nghe báo cáo kiểm điểm hoạt động của Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIII. Báo cáo cho thấy giai đoạn 2023-2026 diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước có nhiều biến động, tác động trực tiếp đến việc làm, thu nhập và đời sống của người lao động. Tuy nhiên, Ban Chấp hành và Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã chủ động cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIII Công đoàn Việt Nam bằng nhiều chương trình hành động thiết thực, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Các cấp công đoàn đã bám sát chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, triển khai hiệu quả các hoạt động đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người lao động. Nhiều chương trình hỗ trợ đoàn viên, công nhân lao động gặp khó khăn được thực hiện, góp phần ổn định đời sống và củng cố niềm tin của người lao động đối với tổ chức công đoàn.
Trong khuôn khổ Đại hội, các đại biểu sẽ tập trung thảo luận, đánh giá việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII Công đoàn Việt Nam; kiểm điểm hoạt động của Ban Chấp hành khóa XIII; xác định mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và các khâu đột phá của nhiệm kỳ 2026-2031. Đại hội cũng xem xét thông qua Điều lệ Công đoàn Việt Nam sửa đổi và bầu Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIV.
Chiều 3/6, các đại biểu tham gia thảo luận tại năm trung tâm chuyên đề với các nội dung trọng tâm gồm: nâng cao hiệu quả đại diện và bảo vệ quyền lợi người lao động; phát triển đoàn viên và xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh; đổi mới tài chính công đoàn và phúc lợi đoàn viên; đổi mới công tác tuyên truyền, vận động và nữ công; triển khai phong trào thi đua “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt”.
Bên cạnh các phiên họp chính thức, Đại hội còn tổ chức Không gian trưng bày các công trình, sản phẩm, sáng kiến và giải pháp kỹ thuật tiêu biểu của đoàn viên, người lao động trên toàn quốc.
Với nhiều nội dung đổi mới cả về tổ chức, cơ chế hoạt động lẫn định hướng phát triển, Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến quan trọng, giúp tổ chức công đoàn thích ứng tốt hơn với bối cảnh phát triển mới, tiếp tục khẳng định vai trò là chỗ dựa tin cậy của người lao động và là lực lượng nòng cốt trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
