Dù kỳ vọng tăng trưởng dài hạn vẫn còn, thực tế vận hành cho thấy Bitcoin không phải là tài sản dễ duy trì ở cấp độ quốc gia trước các áp lực chi phí, dòng tiền, vĩ mô...
Bhutan âm thầm bán tháo Bitcoin
Bhutan - quốc gia từng được xem là hình mẫu tiên phong trong việc triển khai chiến lược “Bitcoin quốc gia” đang cho thấy sự chuyển hướng rõ rệt, khi liên tục bán ra lượng lớn Bitcoin và có dấu hiệu dừng hoàn toàn hoạt động khai thác. Những diễn biến này không chỉ phản ánh thay đổi nội tại của nền kinh tế Bhutan, mà còn cho thấy áp lực thực tế ở bất kỳ mô hình tài sản số cấp quốc gia nào cũng phải đối mặt.
Theo dữ liệu từ Arkham Intelligence, Bhutan gần đây đã tiếp tục chuyển 319,7 BTC (tương đương 22,68 triệu USD) đến các ví liên quan tới hoạt động thanh khoản. Trong đó, khoảng 250 BTC được chuyển đến một ví từng sử dụng để bán thông qua các nền tảng như Galaxy Digital và OKX và 69,7 BTC còn lại được gửi đến một địa chỉ mới chưa được xác định. Đây không phải là giao dịch đơn lẻ, mà là một phần trong chuỗi hoạt động bán ra diễn ra liên tục trong thời gian dài.
Kể từ đỉnh nắm giữ khoảng 13.000 BTC vào tháng 10/2024, phần lớn được tích lũy thông qua hoạt động khai thác sử dụng thủy điện, lượng Bitcoin của Bhutan đã giảm mạnh xuống còn 3.954 BTC, tương đương khoảng 280,6 triệu USD ở hiện tại. Như vậy, chỉ trong 18 tháng, quốc gia này đã bán ra khoảng 70% dự trữ Bitcoin của mình.
Xu hướng bán tháo này diễn ra trong bối cảnh thị trường đang chứng kiến một động thái hoàn toàn trái ngược từ các tổ chức lớn. Các quỹ ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ đã hấp thụ khoảng 50.000 BTC chỉ riêng trong tháng 3/2026. Trong đó, quỹ Strategy đã mua thêm 4.871 BTC với tổng giá trị khoảng 330 triệu USD chỉ trong một cuối tuần, nâng tổng lượng nắm giữ lên tới 766.970 BTC. Không chỉ Bitcoin, các tài sản số khác như Ethereum cũng được tích lũy, với một quỹ đã gửi tiết kiệm (staking) tới 93 triệu USD ETH trong một ngày thay vì bán ra.
Sự đối lập này cho thấy Bhutan gần như là trường hợp duy nhất ở cấp quốc gia đang đi ngược xu hướng. Một chuyên gia thị trường nhận định động thái của Buhtan phản ánh áp lực dòng tiền và thực tế vận hành. Đây không còn là câu chuyện niềm tin vào Bitcoin, mà là bài toán cân đối ngân sách và hiệu quả sử dụng vốn.
Không chỉ bán ra, Bhutan còn có khả năng đã dừng hoàn toàn hoạt động khai thác, yếu tố từng giúp quốc gia này trở thành hình mẫu tiên phong trong chiến lược tích trữ Bitcoin. Thông tin từ CoinDesk cho thấy lần gần nhất Bhutan ghi nhận dòng Bitcoin từ khai thác vượt 100.000 USD đã diễn ra cách đây hơn một năm. Kể từ đó, không có tín hiệu nào cho thấy hoạt động này vẫn tiếp tục. Điều này đồng nghĩa với việc Bhutan hiện có thể chỉ đang tiêu dần lượng Bitcoin tích lũy trước đó mà không có nguồn bổ sung mới.
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự thay đổi của các điều kiện kinh tế. Khi giá Bitcoin còn ở trên 90.000 USD và độ khó mạng chưa quá cao, việc khai thác bằng thủy điện mang lại hiệu quả rõ rệt. Tuy nhiên, ở mức giá hiện tại quanh vùng 72.000-73.000 USD/BTC, cùng với độ khó mạng ở mức kỷ lục và phần thưởng khối sau halving (chia nửa phần thưởng khối) giảm xuống 3,125 BTC, biên lợi nhuận đã bị thu hẹp đáng kể. Trong khi đó, nguồn thủy điện vốn là lợi thế cạnh tranh lại có thể mang lại doanh thu ổn định hơn khi xuất khẩu sang Ấn Độ.
Thị trường vẫn nặng tâm lý phòng thủ
Ở góc độ thị trường, dù giá Bitcoin đã phục hồi, tính đến tối ngày 11/4, giá Bitcoin dao động quanh mốc 72.000-73.000 USD, nhưng tâm lý nhà đầu tư được đánh giá vẫn chưa thực sự vững chắc. Điều này thể hiện rõ trên thị trường phái sinh, nơi các tổ chức vừa đặt cược vào kịch bản tăng giá, vừa tích cực phòng vệ rủi ro.
Theo QCP Capital, các quyền chọn liên quan đến quỹ ETF Bitcoin giao ngay của BlackRock (IBIT) cho thấy nhu cầu mạnh đối với quyền chọn mua IBIT ở giá 45 USD đáo hạn vào tháng 5, ngụ ý kỳ vọng giá sẽ tăng từ mức hiện tại khoảng 40 USD. Trên nền tảng Deribit, quyền chọn mua Bitcoin với mức giá 80.000 USD/BTC cũng đang trở thành lựa chọn phổ biến nhất. Tuy nhiên, nhu cầu đối với quyền chọn bán vẫn duy trì ở mức cao.
“Mặc dù thị trường quan tâm đến quyền chọn mua tháng 5 nhưng các vị thế phòng ngừa rủi ro giảm giá vẫn được duy trì. Sự kết hợp này phản ánh một thị trường tham gia vào xu hướng tăng, song không từ bỏ phòng vệ”, QCP Capital nhận xét.
Cùng chung quan điểm, Maxime Seiler, CEO của STS Digital nhận định thực tế các tổ chức đang mua quyền chọn bán để bảo vệ rủi ro giảm giá và bán quyền chọn mua để phòng ngừa rủi ro tăng giá. Dù một số rủi ro địa chính trị đã được phản ánh vào giá, dòng tiền cơ bản vẫn cho thấy nhu cầu phòng thủ rất rõ ràng.
Hiện tại, yếu tố vĩ mô tiếp tục đóng vai trò then chốt. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ trong tháng 3 được dự báo tăng trên 3%, chủ yếu do giá năng lượng leo thang trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông. Nếu lạm phát lõi vượt kỳ vọng, áp lực tăng lãi suất từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ có thể quay trở lại, qua đó gây áp lực lên các tài sản rủi ro như tiền điện tử.
Tuy nhiên, một xu hướng dài hạn khác đang nổi lên mạnh mẽ là sự phát triển của stablecoin. Các dự báo của công ty nghiên cứu blockchain Chainalysis cho thấy khối lượng giao dịch stablecoin có thể đạt tới 719.000 tỷ USD vào năm 2035, nhờ vào sự chuyển giao tài sản giữa các thế hệ và sự thay đổi trong hành vi tài chính của người dùng trẻ. Khi tiền điện tử trở thành lựa chọn mặc định của thế hệ mới, câu hỏi không còn là liệu stablecoin có cạnh tranh được với hệ thống truyền thống hay không, mà là chúng sẽ thay thế nhanh đến mức nào.
Từ các vấn đề trên có thể thấy thị trường tiền điện tử toàn cầu vẫn là một bức tranh phức tạp, dòng vốn tổ chức vẫn đang tham gia nhưng đi kèm với tâm lý phòng thủ rõ rệt trước các rủi ro vĩ mô. Điều này phản ánh sự kỳ vọng tăng trưởng dài hạn vẫn tồn tại, nhưng niềm tin ngắn hạn chưa thực sự vững chắc.
Về dài hạn, sự trỗi dậy của stablecoin và xu hướng số hóa tài chính có thể tiếp tục củng cố vai trò của tài sản số trong hệ thống kinh tế. Tuy nhiên, trường hợp của Bhutan dược xem như lời nhắc nhở rằng không phải mọi mô hình đều có thể duy trì bền vững trong thực tế vận hành. Như một số chuyên gia nhận định trước đó, rằng Bitcoin có thể là một ý tưởng mang tính “cách mạng”, nhưng để triển khai thành công ở cấp độ quốc gia, bài toán quan trọng nhất vẫn là kinh tế, không phải công nghệ.
