Tạo sức bật tốt cho tiêu dùng nội địa vừa tạo vùng đệm an toàn cho nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài vừa đảm bảo tăng trưởng cân bằng, bền vững.
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành 4 tháng đầu năm 2026 ước đạt 2.546,6 nghìn tỷ đồng, tăng 11,1% so với cùng kỳ năm trước. Loại trừ yếu tố giá tăng 6,3%. Nhiều nhóm hàng thiết yếu ghi nhận mức tăng trưởng tích cực như lương thực, thực phẩm tăng 11,6%; may mặc tăng gần 10%; vật phẩm văn hóa, giáo dục tăng hơn 9%...
Những tín hiệu trên, theo nhận định của các chuyên gia, sức mua trên thị trường nội địa đang từng bước phục hồi và lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác như sản xuất, logistics, nông nghiệp, du lịch và nhiều ngành kinh tế khác. Nền kinh tế được đánh giá còn nhiều dư địa để phát triển thị trường bán lẻ nhờ quy mô dân số lớn, tầng lớp trung lưu tăng nhanh, tốc độ đô thị hóa cao và xu hướng tiêu dùng hiện đại ngày càng rõ nét.
Để kích cầu tiêu dùng nội địa, trong thời gian qua, bên cạnh các kênh tiêu thụ truyền thống, thương mại số được khai thác hiệu quả hơn. Không gian hàng Việt trên môi trường mạng ngày càng mở rộng và phát triển theo chiều sâu nhằm quảng bá, giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm hàng hoá, nhất là sản phẩm made in VietNam.
Đặc biệt, sự tham gia ngày càng nhiều của các cá nhân, tổ chức đại diện cơ quan quản lý nhà nước cùng những nhà sáng tạo nội dung mở ra một hướng đi mới trong tiêu thụ hàng hóa. Đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ, các hộ kinh doanh, hợp tác xã, làng nghề. Trong đó, không ít cơ sở cung ứng đặc sản địa phương có chất lượng tốt nhưng gặp khó khăn trong tiếp cận thị trường, khách hàng.
Việc triển khai các chương trình, mô hình hỗ trợ mang tính dẫn dắt, kết hợp đa kênh giữa kinh doanh truyền thống và trực tuyến không chỉ mở rộng kênh tiêu thụ, góp phần nâng cao năng lực thị trường cho doanh nghiệp mà còn thúc đẩy thị trường trong nước phát triển sôi động, tạo sức bật mới cho hàng Việt.
Bên cạnh sự khởi sắc ban đầu, thị trường nội địa ngày càng mở rộng càng có nhiều thay đổi. Trước hết, mức độ cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Thực hiện các FTA, không chỉ hàng hoá Việt Nam được hưởng lợi thuế suất khi xuất khẩu đến nhiều thị trường mà ngược lại, hàng hoá từ các quốc gia hiện diện tại thị trường Việt Nam ngày càng nhiều với giá thành hợp lý. Đây là sức ép với doanh nghiệp trong nước.
Trong nội tại nền kinh tế, vấn đề hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc, giá thành rẻ vẫn chưa được kiểm soát, xử lý triệt để, dù cơ quan chức năng vẫn đang quyết liệt triệt phá, xử lý.
Sức ép khác với các doanh nghiệp trong nước đến từ xu hướng tiêu dùng đang thay đổi nhanh. Bà Nguyễn Cao Ngọc Dung - Phụ trách phát triển thị trường Việt Nam và Philippines của NielsenIQ cho biết, thị trường tiêu dùng Việt Nam tiếp tục mang tâm lý thận trọng với xu hướng tiết giảm chi phí ngày càng rõ nét.
Kết quả khảo sát tại TP Hồ Chí Minh, người dân đang cắt giảm mạnh các khoản chi cho quần áo, chăm sóc cá nhân và ăn uống bên ngoài. Xu hướng ưu tiên các mặt hàng thiết yếu hay lựa chọn sản phẩm có giá thấp nhất ngày càng phổ biến.
Từ góc độ đơn vị phân phối sản phẩm, đại diện Saigon Co.op nhìn nhận xu hướng tiêu dùng đang chuyển dịch theo hướng thông minh và thận trọng hơn. Người dân ưu tiên các sản phẩm mang lại giá trị thực, đảm bảo chất lượng và minh bạch về nguồn gốc hàng hóa.
Như vậy, niềm tin tiêu dùng trở thành yếu tố quan trọng để kích thích sức mua. Trong môi trường tiêu dùng hiện đại, minh bạch thông tin sản phẩm và truy xuất nguồn gốc rõ ràng dần trở thành chuẩn mực tại thị trường trong nước.
Để thị trường nội địa trở thành động lực tăng trưởng cùng với xuất khẩu và đầu tư cần các giải pháp đồng bộ, từ nâng cao chất lượng sản phẩm, minh bạch xuất xứ, phát triển thương hiệu, tối ưu chi phí vận chuyển… Bên cạnh đó, trong thời điểm khó khăn, người dân có xu hướng thắt chặt chi tiêu thì công cụ thuế, phí cần được sử dụng hiệu quả hơn.
Trước mắt, theo ông Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, các cơ quan quản lý cần nghiên cứu xem xét giảm, miễn thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu. Các loại phí thu bến bãi cũng cần xem tạm ngưng thu.
Với các hộ kinh doanh đang chiếm số lượng lớn, ông Phạm Viết Thuận cho rằng, cần khuyến khích các hộ kinh doanh cá thể tự khai, tự nộp thuế trên doanh thu thực tế theo tỷ lệ % và đăng ký xuất hóa đơn điện tử khi có nhu cầu. Đồng thời, yêu cầu có chứng từ ghi nhận nguồn gốc sản phẩm hàng hóa nhằm quản lý Nhà nước theo chuyên ngành phù hợp.
