Việc siết chặt kiểm tra khí thải ô tô là bước đi cần thiết và đang là mối quan tâm lớn của xã hội. Tuy nhiên, những thay đổi này cũng đang đặt ra nhiều thách thức cho các doanh nghiệp.
Theo quy định, kể từ ngày 1/3/2026, Quyết định 43/2025/QĐ-TTg quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ chính thức có hiệu lực.
Quyết định này áp dụng đối với tổ chức và cá nhân có liên quan đến quản lý, kiểm định, sử dụng xe ô tô (lắp động cơ cháy cưỡng bức và cháy do nén) tham gia giao thông đường bộ ở Việt Nam.
Ghi nhận của PV Diễn đàn Doanh nghiệp tại TP HCM, kể từ ngày 1/3/2026, các trung tâm đăng kiểm xe cơ giới tại TP HCM bắt đầu triển khai quy trình kiểm tra khí thải theo tiêu chuẩn mới, nghiêm ngặt hơn, kèm theo việc cấp giấy chứng nhận đăng kiểm điện tử thay thế các giấy tờ giấy truyền thống. Đây được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm kiểm soát tình trạng ô nhiễm không khí do khí thải phương tiện giao thông. Tuy nhiên, những thay đổi này cũng đang đặt ra nhiều thách thức cho người dân và doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vận tải.
Tránh đứt gãy nguồn cung hàng hoá
Theo ông Nguyễn Chí Hoàng - Giám đốc Công ty TNHH Vận tải Phượng Hoàng, việc siết chặt tiêu chuẩn khí thải không chỉ là thay đổi kỹ thuật đơn thuần, mà còn là câu chuyện bảo vệ môi trường sống của hàng triệu người dân. Song, quy trình mới yêu cầu phương tiện được kiểm tra khí thải theo mức khí thải tương ứng với năm sản xuất, theo lộ trình quốc gia (mức 1 đến mức 4 trở lên), đồng thời phải thực hiện kiểm định bằng hệ thống điện tử hiện đại nên nhiều phương tiện không đạt. Đây là một trong những bất cập khiến doanh nghiệp thực sự băn khoăn, lo lắng.
Cụ thể, đối với quy trình kiểm tra an toàn ở chế độ tốc độ cao yêu cầu thực hiện tối thiểu 2 bước tăng tốc để kiểm tra hoạt động của động cơ và làm sạch hệ thống dẫn khí thải, trong đó đăng kiểm viên phải đạp hết ga nhanh chóng và liên tục (trong thời gian không quá 1 giây) trước khi nhả bàn đạp ga. Đối với trường hợp xe bị hạn chế tốc độ động cơ khi không tải theo thiết kế của nhà sản xuất xe thì động cơ phải đạt đến tốc độ hạn chế theo công bố của nhà sản xuất...
Cũng theo ông Hoàng, nếu thực hiện theo hướng dẫn này thì xe thế hệ cũ trước khi kiểm định vẫn hoạt động bình thường nhưng vào kiểm định khí thải có thể gây ra hư hỏng và không đạt tiêu chuẩn. Bởi, với vận tốc xe đi trên đường hoàn toàn khác biệt với việc vặn hết ga, hết số như lúc kiểm định.
“Trong quá trình kiểm định, kiểm định viên sẽ đạp hết ga, hết số để đánh giá đang thực sự đi ngược với khuyến cáo của nhà sản xuất cũng như cách vận hành của lái xe khi tham gia giao thông. Chưa kể, những yêu cầu của đăng kiểm khi kiểm tra xe yêu cầu chủ xe/tài xế ký cam kết, chịu trách nhiệm nếu hư hỏng khi kiểm định xe là rất vô lý, thiệt hại cho doanh nghiệp. Chưa kể, trong bối cảnh giá xăng dầu leo thang cộng với việc xe không được lưu hành do những bất cập về quy trình đăng kiểm là rất đáng lưu ý. Do đó, đây là vấn đề mà các cơ quan chức năng cần nghiên cứu để sửa đổi và có lộ trình cụ thể, tránh đứt gãy nguồn cung hàng hoá phục vụ cho sản xuất, xuất khẩu”, ông Hoàng lưu ý.
Điều chỉnh quy trình kiểm định để phù hợp với thực tế
Đồng quan điểm, ông Lê Trung Tính - Chủ tịch Hiệp hội Ô tô Vận tải Hành khách TP HCM, cho rằng việc kiểm tra khí thải đối với phương tiện cơ giới đường bộ là rất cần thiết, nhằm giảm khí thải từ động cơ, đồng thời giúp chủ xe kịp thời phát hiện, sửa chữa động cơ xe mất an toàn. Tuy nhiên, quy trình kiểm định cần phải thực tế và phù hợp.
“Việc kiểm định khí thải bằng cách đạp hết ga trong 1-2 giây là rất vô lý, quy trình này ở nhiều nước trên thế giới đã lạc hậu, hiện nay họ đã chuyển sang sử dụng băng tải và đo khí thải bằng thiết bị cảm biến gắn vào ống xả. Do đó, đây là vấn đề mà các cơ quan chức năng cần khẩn trương nghiên cứu để sửa đổi cho phù hợp, tránh làm ảnh hưởng tới hoạt động bình thường của doanh nghiệp, đặt biệt là trong bối cảnh giá các nhiên liệu leo thang như hiện nay”, ông Tính đề nghị.
Liên quan tới những bất cập trong quá trỉnh kiểm định xe mà doanh nghiệp phản ánh, ông Đoàn Bảo Tân - Phó Giám đốc Trung tâm Đăng kiểm TP HCM, cho biết kể từ ngày 1/3/2026, Quyết định 43/2025/QĐ-TTg quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ đã chính thức có hiệu lực. Căn cứ từ quy định trên, Trung tâm Đăng kiểm TP HCM đã tổ chức triển khai thực hiện theo đúng lộ trình.
“Việc triển khai đã diễn ra nghiêm túc và đúng tiến độ quy định. Tuy nhiên, do tiêu chuẩn khí thải mới cao hơn nên một lượng phương tiện không đáp ứng được yêu cầu ngay từ những lần kiểm tra đầu tiên. Đây là nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ rớt kiểm định tăng đáng kể. Và theo số lượng ước tính, tỷ lệ rớt tăng khoảng trên 10% so với thời điểm trước khi áp dụng quy trình mới”, ông Tân thông tin.
Theo ông Bùi Hoà An - Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP HCM, từ ngày 1/3/2026, TP HCM triển khai áp dụng quy chuẩn khí thải theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg, yêu cầu mỗi phương tiện trước khi đăng kiểm phải trải qua kiểm tra khí thải nghiêm ngặt hơn, xác định tiêu chuẩn phù hợp với tuổi xe và yêu cầu rõ ràng…
Cũng theo ông An, quy trình mới đã tạo ra những khác biệt rõ rệt ngay trong những ngày đầu triển khai. Và việc áp dụng tiêu chuẩn cao hơn khiến nhiều chủ xe phải đưa phương tiện đi kiểm tra, bảo dưỡng sớm hơn dự kiến, đặc biệt là với xe cũ và xe diesel là rất cần thiết.
“Việc siết chặt kiểm tra khí thải và áp dụng công nghệ đăng kiểm điện tử tại TP HCM từ tháng 3/2026 là bước đi cần thiết trong bối cảnh ô nhiễm không khí, đang là mối quan tâm lớn của xã hội. Tuy nhiên, thay đổi này cũng đặt ra thách thức cho chủ xe và các doanh nghiệp vận tải, đòi hỏi họ chủ động hơn trong bảo dưỡng và chuẩn bị phương tiện. Việc tăng tỷ lệ “rớt” đăng kiểm phản ánh mức độ “khó” hơn của tiêu chuẩn, song, đây cũng là tín hiệu tích cực cho nỗ lực bảo vệ môi trường”, ông An thông tin.
Đáng chú ý, sau những phản ánh của các doanh nghiệp về những bất cập về các quy định đắng kiểm, Hiệp hội Ô tô Vận tải Việt Nam đã có kiến nghị Cục Đăng kiểm Việt Nam về việc nhanh chóng tiến hành đánh giá hiệu quả, tác động tiêu cực của quy trình, phương pháp kiểm tra khí thải đối với ô tô lắp động cơ diesel và tiến hành sửa đổi bổ sung các nội dung bất cập. Trong đó, đối với đời xe thế hệ cũ và động cơ không có hệ thống tự động hạn chế tốc độ, khi kiểm định chỉ nên đạp ga tối đa đến khoảng 1/2 hành trình bàn đạp, tương đương với khoảng từ 2.000 ÷ 3.000 vòng/phút (như kiểm tra khí thải của xe lắp động cơ sử dụng nhiên liệu xăng). Đây là mức khí thải khi tốc độ động cơ hoạt động ở mức phổ biến và tối đa (tham gia giao thông trên đường bộ).
