Hội nghị tham vấn dự thảo Nghị quyết về Khu thương mại tự do tại TP HCM ghi nhận nhiều hiến kế sắc sảo nhằm tối ưu hóa hạ tầng logistics.
Thực hiện Kế hoạch số 475/KH-UBND ngày 25/8/2026 của UBND TP HCM về triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16, ngày 07/09/2026, Sở Công Thương TP HCM đã tổ chức Hội nghị tham vấn dự thảo Nghị quyết của HĐND Thành phố về Khu thương mại tự do và Khu logistics tích hợp. Hội nghị quy tụ đông đảo các cơ quan, đơn vị, chuyên gia, hiệp hội cùng cộng đồng doanh nghiệp nhằm thu nhận ý kiến đa chiều, hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế đô thị trọng điểm cho Thành phố.
PGS TS Hồ Thị Thu Hoà, Quyền Trưởng khoa Khoa Kỹ thuật và Quản lý Công nghiệp, Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TP.HCM, Cố vấn cấp cao Viện Nghiên cứu và Phát triển Logistics Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Nhân lực Logistics Việt Nam, phân tích thực trạng năng lực logistics của Việt Nam hiện nay dù kết nối quốc tế tốt, năng lực lưu kho bãi của doanh nghiệp trong nước vẫn chưa cao. Thời gian lưu cảng trung bình của container đường biển là 6,2 ngày, đường hàng không là 2,4 ngày. Sự chậm trễ tại cảng ảnh hưởng đến tính cạnh tranh của chuỗi cung ứng. Ngoài ra, quản trị dòng thông tin giữa các bên còn phân mảnh.
Để phát triển Khu thương mại tự do (FTZ), PGS TS Hồ Thị Thu Hoà đề xuất mô hình quản lý tập trung, thiết lập hành lang ảo liên thông thủ tục và áp dụng quản trị thông minh. Công tác kiểm tra chuyên ngành cần chuyển đổi sang hậu kiểm. Đồng thời, TP HCM nên áp dụng mô hình đối tác công tư (PPP) trong đầu tư, số hóa dữ liệu và cam kết tiêu chuẩn xanh (ESG) để thu hút nhà đầu tư chiến lược.
TS Đinh Công Khải, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, kiến nghị dự thảo cần quy định rõ tiêu chí tối thiểu về kết nối hạ tầng đa phương thức, hạ tầng số và khả năng cung ứng nhân lực chất lượng cao. Với khu logistics tích hợp thuộc FTZ hiện hữu, TP HCM nên áp dụng thủ tục rút gọn khi điều chỉnh diện tích. Dự thảo cũng cần bổ sung ứng dụng bản sao số (Digital Twin) để đánh giá trước tác động chính sách. Về quản lý, cơ chế một cửa liên thông cần được ủy quyền thực chất quyết định các thủ tục về hải quan, môi trường, xây dựng. TS Đinh Công Khải nhấn mạnh sự cần thiết của việc hỗ trợ doanh nghiệp logistics vừa và nhỏ trong nước.
Ông Lương Quang Thi, Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP HCM kiêm Chủ tịch ABA Cooltrans, chỉ ra một nghịch lý là khoản 8 Điều 11 trao mức ưu đãi cao nhất về thuế thu nhập doanh nghiệp nhưng hoàn toàn vắng bóng các dịch vụ logistics cốt lõi. Logistics chiếm tỷ trọng cao trong chi phí của doanh nghiệp, việc áp dụng ưu đãi sẽ tạo ra sản phẩm “mồi” thu hút đầu tư hiệu quả.
Ông Lương Quang Thi đề xuất bổ sung nhóm dịch vụ logistics và giá trị gia tăng liên quan vào danh mục ưu đãi cao nhất. Danh mục này gồm trung tâm phân phối quốc tế, hoàn tất đơn hàng thương mại điện tử xuyên biên giới, kho kiểm soát nhiệt độ phục vụ nông sản, và trung tâm dữ liệu phục vụ quản trị chuỗi cung ứng. Các dịch vụ này hiện nay doanh nghiệp Việt Nam đang phải mua từ nước ngoài, vì thế ưu đãi sẽ thu hút hoạt động mới về nước mà không làm giảm nguồn thu ngân sách hiện có.
Về hỗ trợ lãi suất, ông Lương Quang Thi đề xuất hỗ trợ cho cả nhà đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng đối với các hợp phần dùng chung và hạ tầng xanh. Dự án logistics đặt trong hay ngoài FTZ đều cần được áp dụng chính sách hỗ trợ lãi suất thống nhất để khuyến khích đầu tư. Ngoài ra, thành phố cần giới hạn mốc chặn tổng thời gian thực tế hoàn thành thủ tục hành chính thay vì chỉ quy định thời hạn riêng lẻ từng bước, đồng thời công bố công khai lộ trình đầu tư hạ tầng kết nối.
Ông Nguyễn Xuân Kỳ, Tổng Thư ký Hiệp hội Cảng biển Việt Nam, nhận định vai trò của cảng biển chưa được thể hiện rõ nét tương xứng trong bản dự thảo nghị quyết. Kinh nghiệm quốc tế từ cảng Tân Đức, Ba Thục cho thấy mô hình phát triển cảng biển kết nối sát sạt với khu logistics quy mô lớn phía sau là giải pháp phù hợp cho Cái Mép.
Ông Nguyễn Xuân Kỳ chỉ ra thực trạng lưu chuyển hàng hóa giữa các bến cảng Cái Mép rất phức tạp. Để khắc phục trở ngại này, ngành hải quan cần đưa ra cơ chế cảng mở và chính sách thí điểm đặc biệt dành riêng cho khu thương mại tự do. Đồng thời, dự thảo cần bổ sung các ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cụ thể cho doanh nghiệp cảng hiện hữu, khuyến khích xu hướng phát triển cảng xanh và logistics xanh.
Ông Nguyễn Xuân Kỳ đề xuất TP HCM kiến nghị áp dụng mô hình thông quan tập trung trực tuyến cho toàn bộ khu vực Cái Mép - Thị Vải, tương tự như mô hình đang thí điểm tại Hải Phòng. Việc dồn các lợi thế này lại sẽ giúp giải quyết các vướng mắc trong thủ tục thông quan cho doanh nghiệp.
Ông Trương Tấn Lộc, Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP HCM kiêm Chủ tịch Công ty Cảng Quốc tế Tân Cảng-Cái Mép, đề xuất đưa các cơ sở cảng hiện hữu tại Cái Mép Thượng và thượng lưu sông Thị Vải vào quy hoạch cảng mở kết nối với khu thương mại tự do. Nếu không đưa vào quy hoạch được, thành phố nên áp dụng cơ chế ranh giới số linh hoạt thay vì địa lý cứng để liên thông dữ liệu.
Ông Trương Tấn Lộc kiến nghị bổ sung quy hoạch các bến thủy nội địa và hành lang logistics đường thủy để kết nối đồng bộ khu thương mại tự do với các ICD nội địa. Hoạt động cảng biển luôn gắn liền với bến thủy và ICD nội địa, việc thiếu kết nối này sẽ gây bất cập khi vận hành thực tế.
Về chính sách, ông Trương Tấn Lộc đề xuất áp dụng thuế suất ưu đãi 10% trong 15 năm cho các dự án logistics tích hợp, ICD và kho trung tâm. Thành phố cần xây dựng cơ chế rà soát định kỳ chính sách ưu đãi nhằm tránh xung đột với các cam kết quốc tế và các hiệp định thương mại tự do đã ký kết. Ngoài ra, ban quản lý cần thiết lập cơ chế một cửa phối hợp chặt chẽ với hải quan, thuế, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước tham gia kết nối chuỗi cung ứng. Cuối cùng, TP HCM phải công khai lộ trình hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối để doanh nghiệp an tâm đầu tư.
Ghi nhận các ý kiến, ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công Thương TP HCM, cam kết tiếp thu nghiêm túc tất cả các đề xuất thẳng thắn từ các chuyên gia và doanh nghiệp để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết trình Hội đồng nhân dân Thành phố. Ông Bùi Tá Hoàng Vũ khẳng định Luật Phát triển đô thị mới đã mở đường cho các chính sách thí điểm, đặc biệt là quy định về cảng mở do Sở Xây dựng tham mưu thực hiện.
Giám đốc Sở Công Thương TP HCM kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đồng hành trong những ngày tới để nhanh chóng đưa Nghị quyết đi vào cuộc sống, giúp tối ưu hóa chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn nền kinh tế.
