Kiến tạo "hệ sinh thái xanh" trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo

Với chỉ số sản xuất tăng trưởng kỷ lục và hàng loạt dự án triệu đô đi vào hoạt động, Quảng Ninh đang khẳng định vị thế cực tăng trưởng mới của cả nước.

Bước chuyển mình từ những dự án "triệu đô"

Nếu như trước đây, công nghiệp của Quảng Ninh chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên, thì nay, diện mạo ấy đã thay đổi hoàn toàn với sự xuất hiện của các tổ hợp công nghiệp hiện đại. Chỉ tính riêng trong giai đoạn từ năm 2021 đến nay, dòng vốn FDI đổ vào lĩnh vực chế biến, chế tạo tại Quảng Ninh đã tăng trưởng đột biến.

Điểm khác biệt lớn nhất chính là chất lượng dòng vốn: các dự án không còn gia công đơn thuần mà tập trung vào công nghệ cao, linh kiện điện tử thông minh và năng lượng tái tạo. Điển hình là Tổ hợp dự án của Tập đoàn Jinko Solar tại KCN Sông Khoai với tổng vốn đầu tư hàng tỷ USD, tạo thành một chuỗi sản xuất tấm quang năng khép kín lớn nhất khu vực.

Với những giải pháp được triển khai, từ một tỉnh có số lượng hạn chế về doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, đến hết năm 2025, toàn tỉnh đã có tổng số 1.273 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo với 21/24 phân ngành cấp 2 theo quy định tại Quyết định số 27/QĐ-TTg ngày 6/7/2018 của Thủ tướng Chính phủ, ngoại trừ một số ngành như: thuốc lá, sản xuất than cốc và sản phẩm dầu mỏ tinh chế, sản xuất kim loại.

Ông Trương Mạnh Hùng, Trưởng Ban Quản lý KKT tỉnh, cho biết: Chỉ tính riêng tại địa bàn các KCN, KKT của tỉnh, hiện có 158 doanh nghiệp, dự án công nghiệp chế biến, chế tạo, chiếm 12,4% tổng số doanh nghiệp, dự án của ngành. Các lĩnh vực có số lượng doanh nghiệp lớn và đóng góp chủ yếu trong khu vực này bao gồm: ngành dệt, sản xuất trang phục, sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học, sản xuất máy móc và thiết bị chuyên dụng.

Sự phát triển này không đến từ sự ngẫu nhiên. Đó là kết quả của một chiến lược bài bản trong việc quy hoạch các KCN, khu kinh tế (KKT). Quảng Ninh đã rất thành công trong việc xây dựng mô hình "KCN trong KKT", nơi các doanh nghiệp được hưởng những ưu đãi cao nhất về thuế và hỗ trợ thủ tục hành chính. Hệ thống hạ tầng giao thông "Không - Thủy - Bộ" đồng bộ với các tuyến cao tốc chạy dọc tỉnh và cảng biển quốc tế đã giúp giảm đáng kể chi phí logistics, tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội cho các nhà đầu tư.

Mới đây, ngày 19/1, tại Khu công nghiệp Sông Khoai Nhà máy sản xuất cơ khí chính xác Castem Việt Nam khánh thành, đánh dấu thêm bước phát triển trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo trên địa bàn tỉnh.

Được biết, Dự án Nhà máy sản xuất cơ khí chính xác Castem Việt Nam được Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư vào tháng 5/2023. Dự án có tổng vốn đầu tư 18,6 triệu USD và được triển khai xây dựng trên diện tích 2ha. Nhà máy hoàn thành và đang trong quá trình vận hành thử sản xuất các sản phẩm cơ khí chính xác, ứng dụng công nghệ cao để tạo ra các sản phẩm đúc phức tạp. Nhà máy có công suất dự kiến đạt 6,4 triệu sản phẩm/năm và chia làm 2 giai đoạn: Hiện nay, giai đoạn 1 công suất 3,2 triệu sản phẩm/năm; giai đoạn 2 dự kiến hoàn thành tháng 7/2027.

Hệ sinh thái công nghiệp bền vững và khát vọng vươn tầm

Không chỉ dừng lại ở việc trải thảm đỏ đón các 'đại bàng' công nghệ, Quảng Ninh đang tự nâng cấp mình bằng một chiến lược toàn diện hơn. Đó là hành trình xây dựng một hệ sinh thái bền vững – nơi mỗi nhà máy không chỉ là một đơn vị sản xuất, mà là một mắt xích trong chuỗi giá trị toàn cầu."

Không dừng lại ở việc thu hút vốn, Quảng Ninh đang hướng tới xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp CBCT bền vững. Tỉnh ưu tiên các dự án có hàm lượng công nghệ cao, thân thiện với môi trường và có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Ngô Khắc Chấn, Tổng Giám đốc điều hành Tập đoàn Winner Medical, cho biết: Dự án Đầu tư nhà máy sản xuất vật tư y tế Winner Medical Việt Nam. Dự án được triển khai tại Khu công nghiệp Texhong Hải Hà (xã Quảng Hà). Tổng vốn đầu tư của dự án trên 60,5 triệu USD. Tập đoàn Winner Medical cam kết, sẽ đẩy nhanh tiến độ xây dựng nhà máy với tiêu chuẩn cao nhất, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật Việt Nam và các yêu cầu về bảo vệ môi trường. Khi đi vào hoạt động, dự án sẽ xây dựng hệ sinh thái công nghiệp chế biến, chế tạo hiện đại, bền vững.

Một trong những yếu tố then chốt giúp Quảng Ninh "ghi điểm" với các nhà đầu tư chính là môi trường kinh doanh. Nhiều năm liền dẫn đầu chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), Quảng Ninh đã xây dựng được niềm tin vững chắc về một chính quyền phục vụ, luôn đồng hành cùng doanh nghiệp. Các thủ tục từ cấp phép đầu tư đến giải phóng mặt bằng đều được thực hiện với tốc độ "thần tốc", giúp các dự án sớm đi vào vận hành và đóng góp cho ngân sách.

Bên cạnh đó, bài toán nguồn nhân lực cũng đang được tỉnh chú trọng giải quyết. Việc kết hợp giữa các cơ sở đào tạo nghề và các doanh nghiệp trong KCN giúp tạo ra đội ngũ công nhân kỹ thuật lành nghề, đáp ứng yêu cầu khắt khe của các dây chuyền sản xuất tự động hóa.

Nhìn lại hành trình đã qua, hiện nay toàn tỉnh có tổng nguồn vốn đăng ký đầu tư vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đạt trên 346.000 tỷ đồng (tương đương 13,6 tỷ USD), trong đó các doanh nghiệp, dự án tại các KCN, KKT chiếm tỷ trọng lớn với tổng vốn đăng ký đạt trên 269.000 tỷ đồng (tương đương trên 10,5 tỷ USD), chiếm 77,75% tổng vốn đăng ký. Riêng trong giai đoạn 2020-2025, tổng nguồn vốn đầu tư thu hút của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 217.681 tỷ đồng (tương đương trên 9 tỷ USD), tương ứng với 62,9% tổng vốn đầu tư vào lĩnh vực này của tỉnh.

Tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của tỉnh được duy trì trên 2 con số, bình quân toàn ngành đạt trên 22,6%/năm (năm 2021 tăng 27,4%; năm 2022 tăng 17%; năm 2023 tăng 20,9%; năm 2024 tăng 21,33%; năm 2025 tăng 33,75%).

Những con số trên cho thấy định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên công nghiệp chế biến, chế tạo của tỉnh đang phát huy hiệu quả rõ rệt, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng, mở rộng quy mô sản xuất và từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp chế biến, chế tạo hiện đại.

Thời gian tới, Quảng Ninh tiếp tục đẩy mạnh việc thu hút các dự án công nghiệp chế biến, chế tạo theo hướng xanh, thông minh, công nghệ cao. Tăng cường việc gắn phát triển công nghiệp với bảo vệ môi trường, phát triển nguồn nhân lực và đảm bảo an sinh xã hội.

Có thể thấy công nghiệp chế biến, chế tạo không chỉ đóng vai trò là "trụ cột" kinh tế mới mà còn là đòn bẩy để Quảng Ninh thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa một cách thực chất. Với những bước đi vững chắc, Quảng Ninh đang từng bước khẳng định vị thế là một trong những cực tăng trưởng kinh tế quan trọng nhất của khu vực phía Bắc và cả nước, minh chứng cho một tư duy đổi mới và tầm nhìn dài hạn.