Quyết định lãi suất tháng 6 của ECB có thể trở thành tín hiệu kinh tế quan trọng với Việt Nam, khi xuất khẩu sang châu Âu đối mặt rủi ro giảm tốc.
Bên lề cuộc họp các Bộ trưởng Tài chính G7 tổ chức tại Paris ngày 19/5, Tổng thư ký OECD Mathias Cormann đã đưa ra đánh giá không mấy lạc quan về triển vọng kinh tế toàn cầu. Ông xác nhận xung đột Trung Đông đang ngày càng tạo áp lực giảm tăng trưởng và đẩy lạm phát đi lên, đồng thời cho biết OECD sẽ chính thức cập nhật dự báo vào ngày 3/6.
Cảnh báo mới nhất của Cormann phản chiếu trực tiếp lên nền kinh tế số 3 thế giới - châu Âu - nơi Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang phải xử lý một bài toán ngày càng phức tạp hơn.
Hôm 30/4, ECB đã quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức 2%, đây là lần thứ ba liên tiếp lãi suất không thay đổi. Quyết định này đến từ bức tranh kinh tế Eurozone đang phân hóa thành hai chiều trái nhau.
Một mặt, lạm phát khu vực đồng euro (Eurozone) bật lên 3% trong tháng 4, chủ yếu do giá năng lượng leo thang sau khi cuộc xung đột tại Iran khiến nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Mặt khác, GDP thực tế chỉ tăng 0,1% trong quý I/2026.
Điểm tựa duy nhất giúp ECB chưa phải hành động là lạm phát cơ bản (loại trừ năng lượng và thực phẩm) vẫn giữ ở mức 2,2%, cho thấy lạm phát chưa ăn sâu vào các thành phần nền tảng. Song, dấu hiệu này có thể không bền. Ông Cormann cảnh báo nếu giá năng lượng cao bắt đầu "lây nhiễm" sang giá cả diện rộng và tiền lương, các ngân hàng trung ương sẽ buộc phải hành động dù triển vọng tăng trưởng đang yếu đi.
Nội bộ ECB cho thấy cuộc tranh luận đã bắt đầu nóng lên. Chủ tịch ECB Christine Lagarde xác nhận hội đồng điều hành đã cân nhắc nhiều phương án, kể cả khả năng tăng lãi suất, dù quyết định cuối cùng là đồng thuận giữ nguyên. Trong cuộc họp báo, bà thừa nhận ngân hàng này đang "rời xa kịch bản cơ sở" vốn được xây dựng trước khi xung đột nổ ra.
Số liệu từ nhiều định chế đang hội tụ về cùng một hướng. Theo OECD, tăng trưởng toàn cầu được dự báo đạt 2,9% trong năm 2026, trong khi lạm phát các nước G20 có thể lên tới 4%, cao hơn tất cả các ước tính trước đó.
Riêng với Eurozone, ECB đã hạ dự báo tăng trưởng khu vực xuống còn 0,9% cho năm 2026, đồng thời cảnh báo tình hình Trung Đông tạo ra "rủi ro tăng lên phía lạm phát và rủi ro giảm xuống phía tăng trưởng."
Thị trường trái phiếu quốc tế cũng đang chịu áp lực khi nhà đầu tư lo ngại thâm hụt ngân sách mở rộng, chi tiêu quốc phòng tăng và chi phí trợ cấp năng lượng leo thang tại hầu hết các nền kinh tế G7. Trong tuần trước, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng lên 5,121%, mức cao nhất một năm, phần nào phản ánh làn sóng lo ngại này đang lan ra toàn cầu.
Cuộc họp tháng 6 của ECB được các nhà phân tích đánh giá là thời điểm quyết định thực sự. Một số nhà kinh tế cho rằng ECB có thể tăng 25 điểm cơ bản, đưa lãi suất tiền gửi lên 2,25% nếu lạm phát tiếp tục vượt ngưỡng và xung đột Hormuz chưa có lối ra.
Bà Lagarde không loại trừ kịch bản này. Bà cho biết: "Trong sáu tuần tới, chúng tôi sẽ có thể đưa ra quyết định đúng đắn hơn, hoặc vì xung đột kết thúc, hoặc vì hậu quả của nó trở nên rõ ràng hơn."
Diễn biến tại Eurozone không chỉ là câu chuyện của châu Âu. EU là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam, đặc biệt với các ngành điện tử, dệt may, da giày và nông sản. Mối quan hệ này càng mang tính chiến lược hơn khi Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức nâng cấp quan hệ ngoại giao lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào đầu năm 2026, trong bối cảnh Việt Nam đang tìm cách đa dạng hóa đối tác trước các căng thẳng địa chính trị.
Tuy nhiên, khi người tiêu dùng châu Âu phải đối mặt với giá năng lượng cao và thu nhập thực tế bị bào mòn bởi lạm phát, sức cầu nhập khẩu hàng tiêu dùng từ các nền kinh tế đang phát triển thường là thứ bị điều chỉnh sớm nhất.
Ngân hàng Thế giới đã nhấn mạnh rằng với độ mở kinh tế cao, Việt Nam đặc biệt nhạy cảm với sự giảm tốc tại các đối tác lớn như Mỹ, EU và Trung Quốc. Về cơ cấu dài hạn, ING Think ghi nhận Việt Nam đang được hưởng lợi từ chiến lược "Trung Quốc+1" của các tập đoàn đa quốc gia. Nhưng lợi thế cơ cấu đó không đủ để triệt tiêu rủi ro ngắn hạn khi tổng cầu từ châu Âu chững lại.
Câu trả lời từ ECB vào tháng 6: tăng lãi suất hay tiếp tục chờ, sẽ là một trong những tín hiệu chính sách tiền tệ quan trọng nhất còn lại của năm 2026, không chỉ với 450 triệu người tiêu dùng châu Âu mà còn với lĩnh vực xuất khẩu ở Việt Nam.
