Trước ngưỡng cửa kỷ nguyên phát triển mới, khu vực kinh tế tư nhân đang đứng trước sứ mệnh trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.
Tại không gian địa lý mở rộng sau hợp nhất, tỉnh Lâm Đồng sở hữu “thế đứng hiếm có” từ đại ngàn vươn ra biển lớn. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, bài toán cốt lõi không chỉ là mở rộng quy mô, mà phải tạo bước đột phá về thể chế, khơi thông dòng vốn tín dụng và nâng cao năng lực nội tại của cộng đồng doanh nghiệp.
Kinh tế thế giới giai đoạn 2026-2027 bước vào chu kỳ điều chỉnh, tăng trưởng dự kiến hạ nhiệt quanh 2,5-3%/năm. Xung đột địa chính trị, nguy cơ chiến tranh thương mại, đứt gãy chuỗi cung ứng và áp lực lạm phát đặt ra thách thức lớn với các nền kinh tế có độ mở cao. Trong bối cảnh đó, kinh tế Việt Nam vẫn duy trì đà phục hồi tích cực. GDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,18%, dự báo cả năm đạt 9-9,2%. Lạm phát bình quân 8 tháng ở mức 4,45%, trong khi vốn FDI đăng ký đạt 40,63 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ.
Giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm, GDP bình quân đầu người khoảng 8.500 USD vào năm 2030, kinh tế số chiếm trên 30% GDP và năng suất lao động tăng từ 8,5%/năm. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, khu vực kinh tế tư nhân được xác định giữ vai trò quan trọng. Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 2 triệu doanh nghiệp, khu vực tư nhân đóng góp 55-58% GDP.
Phát biểu tại Vòng đối thoại địa phương - Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026 diễn ra tại Đà Lạt ngày 29/9, TS. Cấn Văn Lực cho rằng Việt Nam đang có cơ hội từ các nghị quyết đột phá và làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, dư địa chính sách tiền tệ thu hẹp, lãi suất còn cao, đòi hỏi đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy tài khóa làm chủ lực, tiền tệ hỗ trợ; đồng thời kích cầu đầu tư tư nhân, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, dễ dự báo.
Mặc dù thể chế liên tục được hoàn thiện, khu vực kinh tế tư nhân vẫn đối mặt nhiều lực cản. Khảo sát Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) cho thấy 60,2% doanh nghiệp xem tìm kiếm khách hàng là khó khăn lớn nhất, cao hơn áp lực tiếp cận vốn (53,5%) và biến động thị trường (33%).
Tiếp cận tín dụng vẫn là điểm nghẽn, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo World Bank, 21,2% doanh nghiệp Việt Nam coi hạn chế tài chính là trở ngại lớn, cao hơn Malaysia (15,6%) và Thái Lan (7,7%). Trong khi đó, 93,5% khoản vay tại Việt Nam yêu cầu tài sản thế chấp; 75,5% doanh nghiệp cho biết khó tiếp cận vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Điều này tạo bất lợi cho doanh nghiệp khởi nghiệp, công nghệ và dịch vụ, vốn phụ thuộc nhiều vào tài sản vô hình và dòng tiền.
Quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp cũng chưa thuận lợi. Chỉ 15,6% hộ kinh doanh có ý định chuyển đổi, chủ yếu do lo ngại về thủ tục kế toán, thuế, chi phí bảo hiểm xã hội và thanh tra, kiểm tra.
Trong khi đó, năng lực đổi mới sáng tạo còn hạn chế: chỉ 8,8% doanh nghiệp đổi mới sản phẩm, dịch vụ; 3,9% dành từ 3% doanh thu cho khoa học công nghệ và chuyển đổi số; 5,1% doanh nghiệp vừa và lớn đầu tư cho R&D. Những hạn chế này làm suy yếu khả năng thích ứng và sức chống chịu của khu vực tư nhân trước biến động thị trường.
Sau khi sáp nhập, hợp nhất từ 3 tỉnh, Lâm Đồng bước vào giai đoạn mới với diện mạo hoàn toàn khác biệt. Tỉnh vươn lên vị trí thứ nhất cả nước về diện tích (24.233 km²), quy mô dân số 3,87 triệu người (đứng thứ 12) và GRDP năm 2025 đạt 353,2 nghìn tỷ đồng (đứng thứ 8 cả nước).
Đánh giá về bước ngoặt này, ông Đặng Hồng Anh, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Ban Tổ chức VPSF 2026, nhấn mạnh: “Nếu chọn một từ để định danh Lâm Đồng hôm nay, tôi xin chọn chữ “mở”. Mở về không gian: Từ cao nguyên sương khói trải dài xuống duyên hải. Mở về thị trường: Dư địa mới hiện ra trong nông nghiệp công nghệ cao, du lịch, công nghiệp, năng lượng, logistics và kinh tế biển. Và mở về tư duy: Cơ hội tổ chức lại nguồn lực theo cấu trúc mới. Tuy nhiên, không gian lớn hơn chưa tự động tạo ra tăng trưởng lớn hơn. Muốn tiềm năng thành của cải, Nhà nước và doanh nghiệp phải cùng làm nhanh hơn, hiệu quả hơn”.
Bức tranh kinh tế địa phương thể hiện rõ tính hai mặt. 6 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng GRDP đạt 7,72%. 8 tháng đầu năm 2026, tỉnh có 3.017 doanh nghiệp thành lập mới (tăng 13,9% về số lượng và 17,1% về vốn đăng ký), nâng tổng số doanh nghiệp đang hoạt động lên 21.856. Dù vậy, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lại lên tới 2.590 (tăng 36,6%). Điều này cho thấy tinh thần khởi nghiệp lan tỏa nhưng "sức đề kháng" của doanh nghiệp còn mỏng. Thêm vào đó, tăng trưởng tín dụng 8 tháng chỉ đạt 2,24% (thấp hơn mức 7,70% của cả nước), phản ánh dòng vốn chưa chảy mạnh vào sản xuất.
Để giải bài toán tài chính cho doanh nghiệp, ông Võ Văn Thanh, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - Chi nhánh Khu vực 10, đã nhận diện 4 nút thắt lớn: Điểm nghẽn dữ liệu thiếu liên thông; Năng lực tài chính doanh nghiệp mỏng; Thẩm định phụ thuộc vào tài sản thế chấp; và Đầu ra thị trường khó khăn khiến doanh nghiệp khó vay và trả nợ.
Ông Võ Văn Thanh khẳng định ngành ngân hàng địa phương sẽ triển khai 4 giải pháp trọng tâm: “Chúng tôi yêu cầu các ngân hàng áp dụng gói tín dụng ưu đãi lãi suất thấp hơn từ 1% - 2%/năm; Đổi mới thẩm định, chuyển mạnh sang cho vay dựa trên uy tín, dòng tiền và dữ liệu; Đẩy mạnh tín dụng theo chuỗi giá trị nông - lâm - thủy sản; Chuyển từ 'doanh nghiệp tìm ngân hàng' sang 'ngân hàng chủ động tìm doanh nghiệp'. Trong môi trường mới, sự minh bạch chính là tài sản bảo đảm mới của doanh nghiệp”.
Bên cạnh tín dụng thương mại, vai trò của “vốn mồi” giữ vị trí quyết định. Ông Võ Thăng Long, Giám đốc Quỹ Đầu tư phát triển tỉnh Lâm Đồng, cho biết sau hợp nhất, tổng vốn hoạt động của Quỹ đạt hơn 650,8 tỷ đồng, đồng thời quản lý ủy thác Quỹ Phát triển đất (2.688 tỷ đồng) cùng các quỹ chuyên ngành khác.
Dựa trên chỉ số hiệu quả sử dụng vốn (ICOR), ông Võ Thăng Long phân tích: “Nếu tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn giai đoạn 2026-2030, cứ 1 đồng vốn của Quỹ cho vay sẽ trực tiếp tạo ra khoảng 0,21 - 0,22 đồng GRDP tăng thêm, cao hơn 30% - 40% so với trước. Với nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa lên tới 950 tỷ đồng, việc đề xuất nâng vốn điều lệ Quỹ lên 1.000 tỷ đồng vào năm 2030 là cơ sở để phát huy vai trò vốn mồi, kích hoạt nguồn vốn tư nhân, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số của tỉnh”.
Tại phiên đối thoại mở, các đại biểu thống nhất rằng thách thức sau sáp nhập phải được giải quyết bằng tinh thần “Đồng kiến tạo chính sách” và “Hợp lực công – tư”.
Ông Nguyễn Minh, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, nhấn mạnh: “Lâm Đồng xác định cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh là lực lượng quan trọng nhất trong huy động nguồn lực xã hội. Tỉnh cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ dứt điểm điểm nghẽn về đất đai, quy hoạch và thủ tục. Các sở, ngành phải tham gia đối thoại với tinh thần 'rõ người, rõ việc, rõ thời gian xử lý'; vấn đề vượt thẩm quyền sẽ tổng hợp kiến nghị Trung ương”.
Đại diện cộng đồng doanh nghiệp, ông Nguyễn Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Lâm Đồng, chia sẻ: “Sự kiện sáp nhập 3 tỉnh đã quy tụ sức mạnh cộng đồng doanh nhân trẻ. Chúng tôi kỳ vọng Diễn đàn chuyển từ 'tháo gỡ sự vụ' sang 'kiến tạo hệ sinh thái'. Các vướng mắc phải được chuyển hóa thành quyết sách cụ thể của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, tạo bệ phóng cho doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp xanh, du lịch và chuyển đổi số”.
Để hiện thực hóa cam kết, Lâm Đồng tập trung triển khai 4 đột phá chiến lược: Thứ nhất, tái định vị không gian và hạ tầng chiến lược: Triển khai Quy hoạch tỉnh dựa trên 5 trụ cột: Nông nghiệp chế biến sâu; Công nghiệp chế biến - năng lượng; Du lịch bền vững cao nguyên - duyên hải; Kinh tế biển - logistics; Phát triển bao trùm. Đẩy nhanh dự án giao thông liên vùng (trục TP.HCM – Tân Phú – Bảo Lộc – Liên Khương – Đà Lạt) và phấn đấu giải ngân đầu tư công đạt trên 95%.
Thứ hai, nâng cấp chuỗi giá trị và chuyển đổi xanh: Chuyển mạnh từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp chế biến sâu”. Chuẩn hóa mã số vùng trồng, tiêu chuẩn dư lượng xuất khẩu. Phát triển "du lịch xanh" trải nghiệm nông nghiệp sinh thái và tận dụng lợi thế tín chỉ carbon.
Thứ ba, đột phá thể chế và tín dụng: Đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Đổi mới cơ chế cho vay dựa trên dòng tiền và hợp đồng; phát huy vai trò Quỹ Đầu tư phát triển, Quỹ Phát triển đất để tạo mặt bằng và vốn mồi cho dự án tư nhân.
Thứ tư, chuẩn hóa doanh nghiệp và xây dựng thương hiệu: Doanh nghiệp tư nhân phải tự nâng cấp quản trị, minh bạch tài chính, ứng dụng công nghệ số và chuẩn ESG. Hình thành các doanh nghiệp “đầu đàn” để dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị.
Đúc kết tinh thần Diễn đàn, ông Nghiêm Đình Hiếu, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, đại diện Ban Tổ chức khẳng định: “Giá trị cuộc đối thoại phải thể hiện qua chuyển biến thực tế: Hồ sơ được rõ hướng xử lý, hợp tác được triển khai, doanh nghiệp có thêm thị trường. Trung tâm sẽ phân loại kiến nghị, tham mưu UBND tỉnh giao cơ quan chủ trì, quy định thời hạn xử lý và công khai tiến độ tại chương trình 'Cà phê Doanh nhân' hàng tháng. Đó là cách thiết thực nhất để củng cố niềm tin và đưa Lâm Đồng phát triển”.
Mọi dòng sông dù bắt nguồn từ cao nguyên hùng vĩ cũng chỉ ra được biển lớn khi dòng chảy được khơi thông. Khi thể chế được mở đường, chính quyền kiến tạo và doanh nghiệp dấn thân đổi mới, các nguồn lực sẽ hội tụ thành dòng chảy mạnh mẽ, đưa Lâm Đồng tựa lưng vào đại ngàn, tự tin vươn mình ra biển lớn.
