Nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tại TP Hải Phòng làm chủ công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng sức cạnh tranh.
Nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp Hải Phòng làm chủ công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh. Để rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng, hoạt động R&D cần được quản trị hiệu quả, gắn với nhu cầu thị trường và chiến lược phát triển dài hạn.
Đổi mới tư duy, nâng cao năng lực quản trị R&D
TP Hải Phòng đang đẩy mạnh phát triển hoạt động R&D và đổi mới sáng tạo nhằm đưa khoa học, công nghệ trở thành động lực tăng trưởng kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, hoạt động nghiên cứu vẫn còn những hạn chế như chưa xuất phát đầy đủ từ nhu cầu thị trường, năng lực công nghệ còn khoảng cách so với thế giới, tỷ lệ thương mại hóa thấp và sản phẩm có hàm lượng công nghệ chưa cao.
Điều này đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy và phương thức quản trị R&D, hướng tới nâng cao hiệu quả nghiên cứu, tăng khả năng ứng dụng công nghệ, thúc đẩy doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Để giải quyết bài toán này, mới đây, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Viện Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc (KIST) tổ chức Chương trình đào tạo nâng cao năng lực quản trị và quản lý hoạt động R&D với sự tham gia của 50 học viên là cán bộ, chuyên gia nghiên cứu, giảng viên, nhân sự các viện, trường, doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ trên địa bàn TP Hải Phòng.
Chương trình đào tạo được thiết kế theo một tiến trình xuyên suốt, từ tư duy và tầm nhìn R&D, đến quản trị mục tiêu, tiến độ, nguồn lực và rủi ro, quản trị tài chính, bảo hộ tài sản trí tuệ, và cuối cùng là chuyển giao kết quả nghiên cứu, tạo tác động cho doanh nghiệp và hệ sinh thái. Nội dung đào tạo tập trung vào các vấn đề thiết thực trong quản trị hoạt động R&D gồm: xác định định hướng nghiên cứu gắn với nhu cầu thị trường; quản lý mục tiêu, tiến độ và nguồn lực; kiểm soát rủi ro; quản trị tài chính; bảo hộ tài sản trí tuệ; thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển mô hình doanh nghiệp khởi nguồn (spin-off).
Trong 5 ngày đào tạo, các học viên được trao đổi, thảo luận với các chuyên gia, giảng viên trong nước và quốc tế về khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai hoạt động nghiên cứu, phát triển tại đơn vị. Qua đó, có thêm kinh nghiệm, phương pháp tiếp cận, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, nâng cao hiệu quả quản lý các nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng, bên cạnh việc tiếp thu kiến thức chuyên môn, chương trình đào tạo còn tạo điều kiện để các học viên trao đổi, thảo luận và chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai hoạt động R&D tại đơn vị. Qua đó, góp phần tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, nâng cao hiệu quả quản lý các nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ. Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng cam kết sẽ tiếp tục hỗ trợ, tạo điều kiện để các ý tưởng, dự án sau khóa học được hiện thực hóa, tạo đà cho những hợp tác sâu rộng hơn với KIST trong thời gian tới.
Theo Tiến sĩ NaHun Park - Cán bộ quản lý Nhóm Hoạch định Chương trình Quốc tế - KIST, ý nghĩa của chương trình trong việc thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa Hải Phòng và KIST trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thông qua chương trình, các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên và doanh nghiệp có cơ hội trao đổi kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và tiếp cận các phương pháp quản trị hoạt động R&D hiệu quả.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, các lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ xanh và kinh tế số đang làm thay đổi cấu trúc chuỗi giá trị, mở ra những cơ hội phát triển mới nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ. Việc nâng cao năng lực R&D không chỉ là yêu cầu để thích ứng với xu thế mà còn là yếu tố quan trọng nhằm tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao, nâng cao vị thế của TP Hải Phòng trong chuỗi cung ứng.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Trung Tuyên – Phó Chủ tịch Hiệp hội Hỗ trợ phát triển công nghiệp Hải Phòng cho rằng, mục tiêu của nghiên cứu và phát triển (R&D) không chỉ là tạo ra tri thức hay công nghệ mới, mà quan trọng hơn là chuyển hóa các kết quả nghiên cứu thành giá trị kinh tế và năng lực cạnh tranh thực chất cho doanh nghiệp. R&D cần góp phần giải quyết những bài toán cụ thể trong sản xuất, kinh doanh như nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm, tối ưu hóa chi phí, làm chủ công nghệ và phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Vì vậy, đầu tư cho R&D cần được nhìn nhận là một khoản đầu tư chiến lược, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong dài hạn.
Theo ông Tuyên, để rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng, cần hình thành cơ chế liên kết chặt chẽ, thực chất giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Đối với TP Hải Phòng, việc thúc đẩy liên kết này cần hướng tới những yêu cầu cụ thể của nền công nghiệp thành phố, nhất là đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và tăng cường khả năng tham gia chuỗi cung ứng. Theo đó, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các kết quả nghiên cứu phù hợp, có cơ chế hợp tác linh hoạt và khuyến khích các mô hình hợp tác cùng đầu tư, cùng thử nghiệm, cùng khai thác kết quả nghiên cứu. Khi doanh nghiệp thực sự trở thành trung tâm của quá trình đổi mới sáng tạo và các cơ sở nghiên cứu trở thành đối tác giải quyết những bài toán thực tiễn, R&D sẽ không chỉ tạo ra tri thức mới mà còn đóng góp trực tiếp vào năng suất, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và sự phát triển kinh tế – xã hội của thành phố.
Theo ông Nguyễn Cao Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng, trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh, yêu cầu đối với hoạt động nghiên cứu - phát triển cũng đang có những thay đổi rất nhanh. Hoạt động R&D không chỉ dừng lại ở việc tạo ra kết quả nghiên cứu hay công nghệ mới mà còn nằm ở năng lực quản trị, từ xác định đúng bài toán thị trường, tối ưu nguồn lực, kiểm soát rủi ro, bảo vệ tài sản trí tuệ đến chuyển giao thương mại hóa.
Được biết, theo Kế hoạch khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 5 năm giai đoạn 2026-2030, TP Hải Phòng sẽ chú trọng phát triển nguồn nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, robot và tự động hóa, công nghệ biển, công nghệ xanh, logistics thông minh. TP Hải Phòng phấn đấu hình thành đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ít nhất 600 người; nguồn nhân lực nghiên cứu quy đổi toàn thời gian đạt tối thiểu 12 người/1 vạn dân vào năm 2030, tăng khoảng 1.200-1.400 người so với năm 2026.
TP Hải Phòng cũng đề ra các nhiệm vụ phát triển tổ chức khoa học và công nghệ, hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm, trung tâm R&D và không gian đổi mới sáng tạo. Trong đó, nghiên cứu xây dựng phòng thí nghiệm dùng chung và Công viên Khoa học và Đổi mới sáng tạo Hải Phòng, hỗ trợ nâng cấp các phòng thí nghiệm hiện có, ưu tiên lĩnh vực biển và công nghệ sinh học biển, từng bước hình thành ít nhất một phòng thí nghiệm về biển và một trung tâm công nghệ sinh học biển.
Gắn nghiên cứu với nhu cầu doanh nghiệp, thúc đẩy chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu sẽ giúp TP Hải Phòng phát huy hiệu quả nguồn lực khoa học, công nghệ, từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ và sức cạnh tranh. Đây cũng là nền tảng để TP Hải Phòng phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tạo động lực cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.
