Chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo lạm phát ưa thích của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), tăng 4,1% trong tháng 5 so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất kể từ tháng 4/2023.
Theo báo cáo Thu nhập và Chi tiêu Cá nhân do Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày 25/6, đây là tháng thứ tư liên tiếp PCE toàn phần của Mỹ tăng tốc.
PCE cơ bản, loại trừ giá thực phẩm và năng lượng và được Fed coi là chỉ báo xu hướng đáng tin cậy hơn, tăng 3,4% so với cùng kỳ, mức cao nhất kể từ tháng 10/2023. Tính theo tháng, chỉ số PCE toàn phần tăng 0,4%, còn chỉ số PCE cơ bản tăng 0,3%.
Mức tăng theo năm của chỉ số PCE toàn phần đúng với dự báo đồng thuận của Dow Jones, trong khi mức tăng PCE theo tháng lại thấp hơn dự báo (0,5%).
Bất ngờ nằm ở thu nhập cá nhân, tăng 0,7% so với dự báo chỉ 0,4%. Chi tiêu cá nhân cũng tăng 0,7%. Tỷ lệ tiết kiệm giữ quanh 3%, gần mức thấp nhất nhiều năm, cho thấy người tiêu dùng Mỹ đang bào mòn tiết kiệm để duy trì sức mua trước giá cả leo thang.
Điểm rủi ro ở động lực của đợt tăng giá này không nằm ở nhu cầu nội địa quá nóng. Thay vào đó, căng thẳng năng lượng từ xung đột Trung Đông đã đẩy giá dầu lên cao rồi lan dần sang các nhóm hàng hóa khác, cộng hưởng với hiệu ứng truyền dẫn của thuế nhập khẩu vào giá tiêu dùng. Lạm phát toàn phần theo đó đi từ khoảng 2,9% hồi tháng 1 lên 3,5% tháng 3, rồi 3,8% tháng 4 và 4,1% tháng 5.
Số liệu mới được công bố rơi đúng vào thời điểm Fed vừa thực hiện một bước chuyển lập trường. Tại cuộc họp ngày 16 và 17/6, cuộc họp đầu tiên do tân Chủ tịch Kevin Warsh điều hành, Fed giữ nguyên lãi suất trong khoảng 3,5% đến 3,75%. Nhưng Fed đã loại bỏ ngôn ngữ ám chỉ thiên hướng cắt giảm lãi suất vốn được Tổng thống Donald Trump ưa thích.
Biểu đồ dot plot cho thấy trung vị dự báo lãi suất cuối năm 2026 nhảy từ 3,4% lên 3,8%, hàm ý ít nhất một đợt tăng lãi suất của FED trong năm nay. Theo CNBC, trong 18 thành viên gửi dự báo, 9 người nghiêng về ít nhất một lần tăng lãi suất và 6 người dự báo hai lần tăng lãi suất.
Bản thông cáo sau họp được rút ngắn đáng kể và ông Warsh, người vốn hoài nghi công cụ định hướng kỳ vọng, không gửi dự báo lãi suất cá nhân của mình. Ông nhấn mạnh nhiều lần cam kết ổn định giá cả, mô tả Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) là "thống nhất và rõ ràng" trong mục tiêu kéo lạm phát về 2%. Số liệu PCE tháng 5, dù không vượt mạnh dự báo, vẫn củng cố thông điệp đó.
Phản ứng của thị trường lãi suất tương đối dứt khoát. Theo phân tích của TradingKey, hợp đồng tương lai lãi suất nhanh chóng định giá xác suất khoảng 70% cho một đợt tăng vào tháng 9, đưa tháng 9 trở thành cửa sổ tăng lãi suất khả dĩ đầu tiên trong chu kỳ này.
Tuy vậy, bức tranh không một chiều. Một số nhà phân tích cho rằng thị trường có thể đang định giá quá cứng rắn. Áp lực giá năng lượng, vốn là gốc rễ của đợt tăng, đang dịu lại khi căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt.
Các kinh tế gia của UBS dự báo tháng 5 là đỉnh lạm phát và chỉ số sẽ giảm đáng kể trong tháng 6 nhờ giá xăng bán lẻ đi xuống. Nếu kịch bản này đúng, một đợt tăng nếu có sẽ mang tính rút lại các đợt cắt giảm mang tính bảo hiểm trong bối cảnh kinh tế còn vững, khác về bản chất với chu kỳ thắt chặt hoảng loạn năm 2022.
Với nhà đầu tư, hệ quả là một mặt bằng lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn và đồng USD có xu hướng mạnh dai dẳng. Ba chỉ báo cần theo dõi để đánh giá lại kịch bản là lạm phát cơ bản, kỳ vọng lạm phát dài hạn và tỷ lệ thất nghiệp, hiện ở mức 4,3%.
Với nền kinh tế Việt Nam, một Fed có lập trường cứng rắn và đồng USD mạnh hơn trong thời gian dài gây áp lực trực tiếp lên tỷ giá USD/VND và lên dòng vốn ngoại tại các thị trường mới nổi.
Kịch bản này đi ngược chu kỳ nới lỏng mà Ngân hàng Nhà nước đang theo đuổi. Đáng chú ý, việc FTSE Russell nâng hạng thị trường Việt Nam dự kiến có hiệu lực ngày 21/9 lẽ ra là lực hút vốn ngoại, nhưng rủi ro một Fed duy trì vị thế lãi suất “diều hâu” kéo dài có thể làm giảm khẩu vị rủi ro với tài sản ở các thị trường mới nổi, đặt nhà điều hành vào thế cân bằng khó giữa giữ tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng.
