Lan tỏa tri thức từ sách - nền tảng cho phát triển đất nước

Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, văn hóa, tri thức và sách luôn giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Sách không chỉ là nơi lưu giữ và truyền bá trí tuệ của dân tộc và nhân loại qua nhiều thế hệ mà còn góp phần nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân cách, phát triển con người Việt Nam toàn diện. Đồng thời, sách cũng là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa Việt Nam với thế giới, góp phần làm giàu đời sống tinh thần xã hội và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.

Nhận thức rõ vai trò đó, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến việc phát triển văn hóa, tri thức và hoạt động xuất bản. Nhiều chủ trương, nghị quyết của Đảng khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực quan trọng cho phát triển bền vững. Trong đó, phát triển văn hóa đọc và nâng cao chất lượng xuất bản được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm xây dựng nền tảng tri thức cho xã hội và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.

Tinh thần đó tiếp tục được khẳng định tại Lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII, diễn ra ngày 8/3 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp cùng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Hội Xuất bản Việt Nam và Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức.

Phát biểu tại sự kiện, đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho rằng thế giới hiện nay đang bước vào giai đoạn phát triển mới với kinh tế tri thức, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và sự cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ về nguồn lực con người, tri thức cũng như sức mạnh mềm văn hóa. “Trong bối cảnh đó, vai trò của sách, của hoạt động xuất bản và của văn hóa đọc càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết”, ông cho biết.

Để ngành xuất bản nói chung và Giải thưởng Sách Quốc gia nói riêng tiếp tục phát huy ý nghĩa trong giai đoạn mới, đồng chí Trịnh Văn Quyết đề nghị các cơ quan quản lý, nhà xuất bản, đội ngũ tác giả, dịch giả và những người làm sách tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, cần tiếp tục nâng cao chất lượng tư tưởng, học thuật và giá trị văn hóa của mỗi tác phẩm. Theo ông, mỗi cuốn sách phải thực sự là sản phẩm kết tinh của trí tuệ, trách nhiệm xã hội và bản lĩnh văn hóa; qua đó góp phần lan tỏa tri thức, bồi dưỡng tâm hồn, định hướng các giá trị tích cực, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý chí tự cường và khát vọng phát triển đất nước.

Bên cạnh đó, hoạt động xuất bản cần đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng chí Trịnh Văn Quyết cho rằng: “Ngành xuất bản cần chủ động phát triển các hình thức xuất bản điện tử, sách nói, thư viện số cũng như các nền tảng đọc hiện đại. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong các khâu biên tập, quản lý, phát hành và quảng bá sách, từng bước xây dựng hệ sinh thái xuất bản hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của bạn đọc trong thời đại số”.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là phát triển mạnh mẽ văn hóa đọc trong toàn xã hội. Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, đây phải được xác định là mục tiêu cốt lõi và lâu dài nhằm phát triển tri thức và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

“Cần mở rộng không gian đọc trong gia đình, nhà trường, cộng đồng, cơ quan, đơn vị; đặc biệt quan tâm bồi dưỡng thói quen đọc sách trong thế hệ trẻ để việc đọc trở thành nhu cầu tự thân, một nếp sống đẹp và là nguồn cảm hứng cho quá trình học tập suốt đời”, ông nhấn mạnh.

Cùng với đó, hoạt động xuất bản cũng cần tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực dịch thuật và trao đổi bản quyền. Xuất bản không chỉ là kênh phổ biến tri thức mà còn là cầu nối quan trọng để quảng bá hình ảnh đất nước, con người, lịch sử và văn hóa Việt Nam ra thế giới. Đồng thời, thông qua việc tiếp thu có chọn lọc tinh hoa tri thức nhân loại, ngành xuất bản có thể góp phần nâng cao dân trí, mở rộng tầm nhìn học thuật và thúc đẩy sáng tạo trong nước.

Đối với Giải thưởng Sách Quốc gia, đồng chí Trịnh Văn Quyết đề nghị tiếp tục nâng cao uy tín và tầm ảnh hưởng của giải thưởng, xây dựng đây trở thành một thiết chế văn hóa có giá trị định hướng trong đời sống xã hội.

Theo đó, giải thưởng cần phát hiện, tôn vinh và quảng bá ngày càng nhiều hơn những tác phẩm thực sự xuất sắc, để sau khi được vinh danh, các cuốn sách hay tiếp tục đến được với đông đảo bạn đọc, phát huy giá trị lâu dài trong đời sống xã hội.

Tại Lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII, ban tổ chức đã trao hai Giải A cho các tác phẩm tiêu biểu gồm “Lịch sử Việt Nam bằng hình” do Đông A và nhiều tác giả thực hiện (NXB Đại học Sư phạm, Công ty Cổ phần Văn hóa Đông A liên kết) và bộ sách “Lịch sử Văn minh thế giới” gồm 11 phần, 45 cuốn của Will và Ariel Durant, do nhóm dịch giả Huỳnh Ngọc Chiến, Phan Thanh Lưu, Phạm Viêm Phương, Bùi Thanh Châu, Bùi Xuân Linh và Đỗ Lan chuyển ngữ (NXB Khoa học xã hội và Viện Giáo dục IRED).

Ngoài ra, giải thưởng năm nay còn vinh danh 17 Giải B, 23 Giải C, 5 Giải Khuyến khích và 5 Giải Sách được bạn đọc yêu thích.

Giải thưởng Sách Quốc gia được đánh giá là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng, nhằm tôn vinh những cuốn sách, bộ sách có giá trị nổi bật về nội dung tư tưởng, tri thức và thẩm mỹ, đồng thời tạo động lực cho hoạt động sáng tác, dịch thuật và xuất bản phát triển. Đây cũng là dịp ghi nhận những đóng góp bền bỉ của các tác giả, dịch giả, nhà xuất bản và những người làm công tác xuất bản trong việc lan tỏa tri thức và nuôi dưỡng văn hóa đọc.

Trong bối cảnh xã hội ngày càng coi trọng tri thức và sáng tạo, việc phát triển văn hóa đọc và nâng cao chất lượng xuất bản được xem là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng nền tảng tri thức, bồi đắp đời sống tinh thần và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.