Lập sàn giao dịch vàng: Cần cách tiếp cận mới

Theo đó, sau hơn một thập kỷ quản lý thị trường vàng chủ yếu bằng các biện pháp hành chính, chính sách vàng của Việt Nam đang bước vào giai đoạn điều chỉnh quan trọng. Nghị định 232/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng đã chấm dứt cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, mở đường cho cách tiếp cận dựa nhiều hơn vào thể chế và cơ chế thị trường.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh này, việc hình thành sàn giao dịch vàng quốc gia được kỳ vọng sẽ góp phần chuẩn hóa giá cả, tăng tính minh bạch trên thị trường vàng.

Thực tế mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng đã chỉ đạo khẩn trương đưa sàn giao dịch vàng vào vận hành ngay trong tháng 02/2026, động thái này không chỉ nhằm ứng phó với diễn biến phức tạp của giá vàng thời gian qua, mà còn phản ánh quyết tâm chính sách trong việc giải quyết một bài toán tồn tại dai dẳng nhiều năm: minh bạch hóa thị trường vàng, thu hẹp đầu cơ, thao túng và từng bước đưa nguồn lực vàng trong dân vào nền kinh tế.

Không chỉ có vậy, trước đó, tại công điện ngày 24/01/2026, Thủ tướng cũng đã yêu cầu Ngân hàng Nhà nước khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiên cứu, đánh giá và xem xét đề xuất thành lập sàn hoặc sở giao dịch vàng quốc gia, báo cáo Thường trực Chính phủ trong tháng 01.

Ngoài ra, liên quan vấn đề này, trước đó, Quốc hội cũng không ít lần thúc giục Chính phủ sớm có giải pháp và lộ trình phù hợp nhằm ổn định thị trường vàng.

Đánh giá cao những lợi ích của việc thành lập sàn giao dịch vàng mang lại, tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, một số ý kiến cho hay, cần có cách tiếp cận mới.

Theo TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia, vấn đề then chốt không chỉ nằm ở việc có hay không có sàn giao dịch vàng, mà là xác định rõ phạm vi vàng cần được quản lý.

“Vàng miếng, vàng thỏi mang tính đầu tư, dự trữ, liên quan trực tiếp đến ổn định tài chính nên phải quản lý chặt, trong khi vàng trang sức mang tính tiêu dùng thì cần một cơ chế khác phù hợp hơn”, vị chuyên gia này nhận định.

Đồng thời cho rằng, để giảm rủi ro hệ thống, cần từng bước công khai dữ liệu tích trữ vàng trong nền kinh tế và chấm dứt các quan hệ vay - mượn bằng vàng vốn tiềm ẩn nhiều bất ổn.

Bên cạnh đó, với tình trạng chênh lệch lớn giữa giá vàng trong nước và thế giới, theo vị chuyên gia này, giải pháp cấp bách là tăng cung hợp pháp thông qua chuẩn hóa quy cách vàng miếng, giảm chi phí chế tác và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp nhập khẩu và sản xuất.

“Khi giá vàng được hình thành tập trung, minh bạch và có tham chiếu quốc tế, dư địa cho tình trạng “mỗi nơi một giá” hay đầu cơ dựa trên tin đồn sẽ bị thu hẹp đáng kể”, vị chuyên gia này cho hay.

Đồng thời bày tỏ, việc xây dựng sàn giao dịch vàng là bước đi cần thiết để tăng tính minh bạch cho thị trường, nhưng điều quan trọng là phải lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện Việt Nam và cân nhắc kỹ quy mô vận hành.

TS Cấn Văn Lực cho rằng, phương án khả thi là coi vàng như một loại hàng hóa vật chất được giao dịch trên sở giao dịch hàng hóa, bởi hệ thống và quy trình đã sẵn có, chỉ cần bổ sung thêm mặt hàng vàng vào danh mục giao dịch.

Xoay quanh vấn đề này, các chuyên gia kinh tế đều đồng tình, mô hình sàn giao dịch vàng cần được thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam, và phải đi qua một lộ trình rõ ràng để tránh lặp lại sai lầm trong quá khứ.

Liên quan đến vấn đề này, theo Cục Quản lý ngoại hối, ngân hàng Nhà nước, dự kiến lộ trình triển khai thí điểm sàn giao dịch vàng tại Việt Nam sẽ trải qua 3 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn đầu tập trung vào các sản phẩm vàng vật chất và chỉ hoạt động trong phạm vi nội địa, chưa kết nối với các mô hình trên quốc tế.

Các thành viên tham gia thị trường giai đoạn đầu gồm các tổ chức như ngân hàng, doanh nghiệp được cấp hạn mức nhập khẩu. Ở giai đoạn tiếp theo sẽ có thêm vàng miếng, cuối cùng mới là sản phẩm phái sinh.

Nhìn nhận về lộ trình đã nêu, không ít ý kiến cũng bày tỏ, việc chia thành 3 giai đoạn thể hiện cách tiếp cận bài bản, có tầm nhìn dài hạn. Giai đoạn đầu nhằm xây dựng nền tảng pháp lý và hạ tầng kỹ thuật; giai đoạn hai mở rộng thanh khoản và đa dạng hóa sản phẩm; còn giai đoạn ba hướng tới hội nhập, kết nối với các chuẩn mực quốc tế.

“Tuy nhiên, trong bối cảnh giá vàng thế giới và trong nước biến động mạnh, việc đẩy nhanh một số khâu kỹ thuật có thể được cân nhắc, song cần đặt trong nguyên tắc an toàn, minh bạch và quản lý rủi ro chặt chẽ. Cách làm này vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, vừa bảo đảm tính ổn định của thị trường”, các ý kiến bày tỏ.