Liên minh xe điện Sony và Honda sụp đổ

Liên doanh giữa hãng xe Honda và hãng điện tử, giải trí Sony vừa chính thức thông báo dừng phát triển dòng xe điện Afeela. Quyết định này chấm dứt kỳ vọng về một mẫu xe mang tính biểu tượng cho sự giao thoa giữa công nghệ giải trí và kỹ thuật sản xuất ô tô. Theo tuyên bố chung từ hai tập đoàn, nguyên nhân dẫn đến sự đổ vỡ này là những thay đổi sâu sắc của thị trường xe điện toàn cầu cùng với việc Honda thực hiện đánh giá lại toàn diện chiến lược điện hóa của mình.

Liên doanh Sony Honda Mobility (SHM), được thành lập vào năm 2022 với tỷ lệ góp vốn cân bằng 50-50, vốn mang sứ mệnh định nghĩa lại giá trị của ô tô, biến thời gian di chuyển thành không gian trải nghiệm các nội dung giải trí như anime và trò chơi điện tử. Tuy nhiên, các đối tác thừa nhận rằng những giả định cơ bản cho hoạt động kinh doanh của SHM đã bị thay đổi một cách căn bản, đặc biệt là việc sử dụng các công nghệ và tài sản dự kiến do Honda cung cấp.

Hệ quả trực tiếp của sự thay đổi này là việc SHM dừng hoàn toàn việc phát triển và kế hoạch ra mắt mẫu xe đầu tiên mang tên Afeela 1, đồng thời hủy bỏ cả mẫu xe thứ hai trong lộ trình sản phẩm. Hai bên cũng xác định sẽ tiến hành xem xét lại toàn bộ định hướng kinh doanh của liên doanh trong thời gian tới.

Với việc sụp đổ này, Honda đang phải đối mặt với một thực trạng tài chính rất phức tạp. Chỉ riêng trong tháng này, Honda đã phải hủy bỏ kế hoạch ra mắt ba mẫu xe điện tại thị trường Bắc Mỹ. Tập đoàn dự kiến tổng chi phí và tổn thất liên quan đến việc đánh giá lại chiến lược điện hóa sẽ chạm mức 2.500 tỷ yên, tương đương khoảng 15,7 tỷ USD. Đây là một con số khổng lồ, phản ánh áp lực mà Honda đang gánh chịu khi thị trường xe điện toàn cầu ghi nhận sự sụt giảm đáng kể về tốc độ tăng trưởng doanh số. SHM cũng đã cam kết sẽ hoàn trả toàn bộ phí đặt chỗ cho những khách hàng tại California đã đăng ký mua mẫu Afeela 1, dòng xe từng được định giá ở phân khúc cao cấp từ 89.900 USD trở lên.

Sự rút lui của dự án Afeela cũng đánh dấu một bước lùi trong chiến lược chuyển dịch của Sony từ một nhà sản xuất phần cứng thuần túy sang một đơn vị tạo dựng nền tảng tập trung vào dịch vụ và giải trí. Sony từng đặt cược rằng họ có thể kiếm tiền từ thời gian ngồi trong xe của người dùng thông qua các nội dung và công nghệ độc quyền, biến phương tiện giao thông thành một nguồn thu nhập định kỳ.

Trong liên doanh này, Sony đóng vai trò cung cấp các cảm biến hình ảnh, hệ thống giải trí, công nghệ chơi game và thiết kế giao diện người dùng. Vị thế này cho phép Sony tích hợp sâu các dịch vụ của mình vào thế hệ xe tiếp theo, đặc biệt là trong lĩnh vực hỗ trợ lái xe và trải nghiệm khoang lái nhập vai, mà không phải chịu toàn bộ gánh nặng tài chính từ quy trình sản xuất ô tô công nghiệp.

Nhìn lại lộ trình phát triển, vào tháng 7 năm 2024, Sony và Honda từng công bố kế hoạch đầy tham vọng về việc sử dụng chung một nền tảng sản xuất xe điện để tối ưu hóa chi phí. Nền tảng này dự kiến sẽ được áp dụng đồng thời cho dòng xe điện 0 Series của Honda và các mẫu xe mang thương hiệu Afeela. Mục tiêu ưu tiên hàng đầu của sự hợp tác này khi đó là giảm giá thành và rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm nhằm đối phó với khả năng cạnh tranh về chi phí từ các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc. Ngay cả Tesla, vốn là đơn vị dẫn đầu thị trường trong thời gian dài, cũng đã bắt đầu trải qua giai đoạn doanh số tăng trưởng chậm lại.

Điểm khác biệt cốt lõi mà Afeela hướng tới chính là trải nghiệm người dùng bên trong xe. Cụ thể, các mẫu xe này dự kiến trang bị hệ thống chơi game từ xa, cho phép kết nối trực tiếp với máy PlayStation của chủ sở hữu tại nhà. Việc áp dụng chung một nền tảng cho nhiều phân khúc xe không phải là hướng đi riêng lẻ của Sony và Honda. Trên thế giới, tập đoàn Volkswagen cũng đã sử dụng một nền tảng cơ sở cho cả thương hiệu phổ thông Volkswagen và thương hiệu xe sang Porsche. Tương tự, Toyota Motor cũng dự kiến ra mắt các mẫu xe điện Lexus dựa trên nền tảng dùng chung vào năm 2026.

Tuy nhiên, mọi nỗ lực tối ưu hóa về mặt kỹ thuật và chi phí đã không thể giúp Afeela vượt qua được những rào cản thực tế từ sự suy giảm nhu cầu của thị trường xe điện. Việc Honda phải gánh khoản lỗ dự kiến hơn 15 tỷ USD cho thấy sự khắc nghiệt của giai đoạn chuyển đổi năng lượng trong ngành ô tô. Sự dừng lại của dự án Afeela để lại một khoảng trống lớn trong chiến lược xe xác định bằng phần mềm mà Sony và Honda từng kỳ vọng sẽ trở thành tương lai của di động.

Đối với giới quan sát, đây là một bài học điển hình về việc ngay cả những tên tuổi lớn nhất trong lĩnh vực công nghệ và sản xuất cũng phải đối diện với thực tế rằng các mô hình kinh doanh sáng tạo cần một nền tảng thị trường ổn định để có thể tồn tại và phát triển. Sự thay đổi đột ngột này buộc các doanh nghiệp phải thận trọng hơn trong việc phân bổ nguồn lực và đánh giá lại các liên minh chiến lược trong một kỷ nguyên mà sự biến động là yếu tố thường trực.