Loại bỏ người lái, bước tiến quan trong của ô tô tự hành

Mỹ và Trung Quốc dẫn đầu

Triển lãm công nghệ CES 2026 tại Las Vegas (Mỹ) diễn ra vào đầu tháng 1/2026, đã chứng kiến sự "lên ngôi" của công nghệ lái tự động. Hàng loạt nhà cung ứng và các công ty khởi nghiệp đã trình diễn những phần cứng và phần mềm lái tự động mới nhất. Trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ lái tự động, được xem là điểm nhấn trung tâm, nơi ngành công nghiệp ô tô hy vọng tìm thấy động lực tăng trưởng mới.

Ở mảng xe cá nhân, những hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến, với tính năng rảnh tay trên cao tốc và trong đô thị đã được trình diễn. Nhiều thỏa thuận hợp tác được công bố, hướng tới việc giảm bớt đáng kể hoặc loại bỏ vai trò của người lái.

Cũng vào đầu tháng 1/2026, hãng xe Tesla đã chính thức vận hành Robotaxi không người lái tại thành phố Austin, bang Texas (Mỹ). Những chuyến xe Robotaxi của Tesla tại Austin đã vận hành mà không có bất kỳ nhân sự giám sát nào ngồi trong cabin. Sự kiện này đánh dấu sự chuyển đổi lớn, từ thử nghiệm có nhân viên hỗ trợ sang vận hành hoàn toàn tự động dành cho công chúng.

Quá trình mở rộng quy mô Robotaxi sẽ được thực hiện thận trọng. Ban đầu, chỉ một số lượng nhỏ, sau đó sẽ tăng dần dựa trên dữ liệu vận hành. Mô hình này thành công, đây không chỉ là thắng lợi về công nghệ mà còn làm thay đổi toàn bộ cách sở hữu và vận hành ô tô trong tương lai. Biến những chiếc xe cá nhân thành tài sản có khả năng sinh lời cho chủ nhân những lúc rảnh rỗi.

Trong khi đó, vào những ngày cuối cùng của năm 2025, Trung Quốc đã cấp phép lưu hành cho 2 mẫu xe điện tự lái cấp độ 3 (xe có thể tự điều khiển trong điều kiện lý tưởng, tài xế chỉ can thiệp khi cần thiết), đánh dấu lần đầu tiên nước này cho phép các phương tiện tự hành hoạt động trên đường công cộng.

Hai mẫu xe sedan điện tự hành được cấp phép hoạt động trên đường phố thuộc Tập đoàn ô tô Trường An Trùng Khánh (Changan Automobile) và Tập đoàn Ô tô Bắc Kinh (BAIC Motor). Xe Trường An được phép hoạt động tự động với tốc độ 50 km/h trên các đoạn đường cao tốc và đường đô thị chỉ định ở thành phố Trùng Khánh. Còn xe của BAIC được phép hoạt động tự động với tốc độ 80 km/h trên các đoạn đường cao tốc và đường đô thị chỉ định ở Bắc Kinh. Dư luận Trung Quốc đánh giá, việc cấp phép là một bước tiến quan trọng, chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang ứng dụng thương mại đối với hệ thống xe tự hành.

Việt Nam gây chú ý

Tại Việt Nam, từ năm 2021, Công ty Cổ phần Phenikaa – X đã thử nghiệm ô tô tự hành. Chế độ tự hành được nghiên cứu bởi các kỹ sư Việt Nam, điều khiển bằng phần mềm thông minh, dựa trên phân tích của trí tuệ nhân tạo (AI). Theo công bố mới nhất vào cuối năm 2025, chiếc xe dùng để thử nghiệm là Hyundai Santafe đã đạt tới cấp độ 2 (tài xế vẫn phải tập trung vào hành trình, sẵn sàng kiểm soát) trên Đại lộ Thăng Long và cấp độ 4 (tài xế không cần can thiệp vào quá trình lái xe, nhưng vẫn phải để ý) với vận tốc tối đa 40 km/h trong khu đô thị Ocean Park 2 và Park City.

Trong khi đó, một sản phẩm mang tên Tensor Robocar, xe tự hành cấp độ 4, do Tensor (công ty có trụ sở tại San Jose, Mỹ) phát triển hợp tác với Công ty VinFast đã xuất hiện tại triển lãm công nghệ quốc tế GITEX Global 2025 ở Dubai (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) vào tháng 10/2025.

Điều khiến giới công nghệ chú ý không chỉ nằm ở thiết kế tương lai và khả năng tự hành của RoboCar mà còn ở câu chuyện đằng sau nó. Robocar được sản xuất bởi VinFast, hãng xe điện của Việt Nam. Công nghệ tự hành được phát triển dựa trên nền tảng trí tuệ nhân tạo tiên tiến của Tensor, kết hợp với năng lực sản xuất quy mô lớn của VinFast.

Việc thương mại hóa xe tự hành được cho là không hề dễ dàng. Đòi hỏi một nguồn vốn đầu tư khổng lồ, cùng với các rào cản pháp lý. Sau những cuộc điều tra về va chạm do xe tự hành gây ra, đã khiến nhiều doanh nghiệp phải dừng cuộc chơi.

Dù vậy, giới công nghệ vẫn tin tưởng những chiếc xe thông minh tự hành, sẽ phổ biến trong khoảng từ 10 -20 năm tới. Nhiều tập đoàn sản xuất ô tô và công nghệ lớn trên thế giới đang tham gia vào cuộc chạy đua phát triển xe thông minh tự hành, không cần đến sự can thiệp của con người.

Kịch bản được hình dung ra là tới năm 2040 đôi tay của con người sẽ được giải phóng hoàn toàn khi lên ô tô. Sẽ không còn chuyện phải khổ sở thi lấy giấy phép lái xe nữa và cũng chẳng ai cần tới giấy phép lái xe làm gì. Khi cần đi đâu, người ta chỉ bấm nút trên Smartphone, xe thông minh sẽ từ chỗ đỗ chạy tới và đưa mọi người đến nơi cần đến. Đến nơi, khi tất cả đã bước ra ngoài, xe lại tự động tìm chỗ đỗ, hay trạm sạc điện để nạp năng lượng và chờ cuộc gọi mới.