Phát triển nhà ở cho thuê đang được xem là hướng đi thực tế nhằm bảo đảm an cư và cân bằng thị trường bất động sản.
Mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu thúc đẩy phát triển thị trường nhà ở cho thuê, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân và các tổ chức phi lợi nhuận tham gia đầu tư, vận hành các dự án căn hộ giá rẻ dành cho người thu nhập thấp.
Theo Bộ Xây dựng, quá trình đô thị hóa nhanh và sự gia tăng lao động nhập cư đang tạo áp lực lớn lên thị trường nhà ở tại Hà Nội, TP.HCM và nhiều địa phương công nghiệp. Trong khi nhu cầu ở thực tăng mạnh, nguồn cung căn hộ giá phù hợp ngày càng khan hiếm.
Chuyên gia kinh tế TS Đinh Thế Hiển cho rằng phần lớn lao động trẻ hiện nay chưa đủ tích lũy để mua nhà nhưng vẫn cần nơi ở ổn định để làm việc lâu dài. Nhà ở cho thuê cần được nhìn nhận như một cấu phần chính thức của thị trường bất động sản thay vì chỉ là giải pháp tạm thời.
Hiện nhiều mô hình phòng trọ, căn hộ cho thuê diện tích nhỏ đã được đầu tư bài bản hơn, đáp ứng nhu cầu cơ bản của người lao động với mức giá khoảng 3 - 4 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, nguồn cung còn ít và chủ yếu phát triển tự phát. Vì vậy, theo ông Hiển, cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư các dự án nhà ở cho thuê đồng bộ hạ tầng, dịch vụ và có mức giá phù hợp với thu nhập của người lao động.
TS Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng tư vấn Tài chính và Tiền tệ quốc gia nhận định muốn phát triển nhà ở giá rẻ bền vững, Nhà nước phải đóng vai trò “kiến tạo nguồn cung” thông qua quy hoạch quỹ đất, ưu đãi tín dụng và hoàn thiện cơ chế pháp lý.
Nếu chi phí đất đai, vốn vay và thủ tục đầu tư vẫn cao, doanh nghiệp sẽ khó phát triển các sản phẩm phù hợp với người thu nhập thấp. Bên cạnh đó, thời gian hoàn vốn dài và biên lợi nhuận thấp cũng khiến nhiều doanh nghiệp chưa mặn mà với phân khúc này.
Theo các chuyên gia, ưu đãi về đất đai và tín dụng cần có cơ chế riêng về giá điện, nước và hạ tầng cho các khu nhà ở cho thuê dành cho công nhân, người lao động. Đây là yếu tố quan trọng giúp giảm chi phí sinh hoạt và bảo đảm chất lượng sống cho người thuê nhà.
Nghị quyết số 06 của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị bền vững đến năm 2030 cũng đặt mục tiêu phát triển đa dạng loại hình nhà ở, trong đó chú trọng nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và các mô hình phù hợp với khả năng chi trả của người dân.
Một trong những rào cản hiện nay là tâm lý phải sở hữu nhà mới được xem là “an cư”. Tuy nhiên, tại nhiều quốc gia như Singapore hay Hàn Quốc, thuê nhà là lựa chọn phổ biến của người trẻ trong giai đoạn đầu lập nghiệp. Tại các nước này, Nhà nước giữ vai trò hỗ trợ thông qua quỹ nhà công, trợ giá thuê hoặc mô hình thuê mua dài hạn nhằm giảm áp lực sở hữu nhà quá sớm cho người trẻ và lao động thu nhập thấp.
Theo TS Đinh Thế Hiển, trong bối cảnh lao động dịch chuyển ngày càng lớn, điều quan trọng không nhất thiết là sở hữu bất động sản mà là có nơi ở ổn định, phù hợp thu nhập để yên tâm làm việc.
Nhiều ý kiến cũng đề xuất mở rộng mô hình thuê mua nhà ở xã hội. Theo đó, người dân có thể thuê nhà dài hạn và được khấu trừ một phần tiền thuê vào giá trị căn hộ nếu có nhu cầu sở hữu sau này.
Cùng với đó, cần nghiên cứu các chính sách hỗ trợ người thuê nhà như trợ giá thuê, ưu đãi lãi suất hoặc cho vay thuê dài hạn nhằm giảm áp lực tài chính cho người lao động. Một số chuyên gia cũng đề xuất doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động có thể tham gia phát triển quỹ nhà lưu trú hoặc hỗ trợ một phần chi phí thuê nhà cho công nhân nhằm giữ chân nhân lực lâu dài.
Nếu được phát triển đúng hướng, thị trường nhà ở cho thuê không chỉ góp phần giải quyết nhu cầu an cư mà còn giúp thị trường bất động sản phát triển cân bằng hơn, giảm áp lực đầu cơ và phù hợp với xu hướng đô thị hóa trong dài hạn.
