Tận dụng những thế mạnh của quê hương, nhiều thanh niên tỉnh Thái Nguyên đang biến lợi thế bản địa thành sinh kế, việc làm và những mô hình kinh tế mới.
Những đồi chè trải dài, những xưởng sản xuất nhỏ đang từng bước được cơ giới hóa, những sản phẩm nông nghiệp xuất hiện trên sàn thương mại điện tử… đang trở thành một phần diện mạo mới của phong trào thanh niên khởi nghiệp ở Thái Nguyên. Ở đó, câu chuyện lập nghiệp là hành trình người trẻ lựa chọn trở về, làm mới những giá trị quen thuộc của quê hương bằng tri thức, công nghệ và tư duy thị trường.
Ở xã La Bằng, câu chuyện của chị Bùi Thị Mai, Giám đốc HTX Mây Sườn Đông là một trong những ví dụ tiêu biểu. Từng có công việc ổn định trong ngành giáo dục, chị Mai quyết định rẽ hướng sang sản xuất chè sạch, không sử dụng hóa chất, đồng thời khai thác cảnh quan địa phương để phát triển du lịch trải nghiệm.
Những ngày đầu khởi nghiệp đầy áp lực khi chị phải đầu tư lớn cho sản xuất và hạ tầng du lịch, trong khi việc chuyển đổi sang canh tác hữu cơ khiến sản lượng chè ban đầu sụt giảm. Chị lựa chọn kiên trì với hướng đi đã chọn, học hỏi kỹ thuật, tìm kiếm nguồn lực hỗ trợ và lấy chất lượng sản phẩm làm nền tảng xây dựng thương hiệu.
Một hướng đi khác đang được nhiều thanh niên lựa chọn là tổ chức sản xuất theo mô hình hợp tác xã. HTX Trà Búp Ngọc, xã Phú Thịnh thành lập tháng 6-2026, do anh Trần Ánh Việt, sinh năm 1995 làm Giám đốc. Ngay từ khi thành lập, HTX đã được hỗ trợ kết nối với doanh nghiệp, các HTX khác, hướng dẫn xây dựng sản phẩm OCOP và mở rộng thị trường. Anh cũng là một trong những người trẻ lựa chọn trở về với vùng chè, mong muốn nâng cao giá trị cây trồng đã gắn bó với nhiều thế hệ người dân địa phương.
Tại vùng chè Vạn Phú, câu chuyện của chị Đỗ Thị Nguyên mang thêm một sắc thái khác. Sinh năm 1995 tại Hải Phòng, lớn lên ở TP. Hồ Chí Minh và từng học ngành Sinh học tại Đại học Tôn Đức Thắng, chị Nguyên đến với nghề chè sau khi lập gia đình tại Thái Nguyên. Từ chỗ chưa từng trực tiếp làm chè, chị học cách hái, sao chè và cảm nhận hương vị” để rõ nghĩa, tránh cách liệt kê chưa đồng dạng, rồi cùng chồng phát triển sản xuất và từng bước xây dựng sản phẩm riêng.
Năm 2022, HTX Chè Phúc Nguyên được thành lập. Đến giữa năm 2026, HTX có hơn 60 thành viên, quản lý 13ha chè VietGAP; mỗi ngày thu mua khoảng 2-3 tạ chè tươi, sản xuất khoảng 4 tấn chè khô mỗi năm, doanh thu trên 1 tỷ đồng. Chị Nguyên còn thử nghiệm các dòng sản phẩm mới, trong đó có hồng trà quýt rừng, đồng thời ứng dụng truy xuất nguồn gốc và từng bước đưa công nghệ số vào quản lý sản xuất.
Từ nền tảng đó, hệ sinh thái sản xuất chè tại Vạn Phú tiếp tục được mở rộng. HTX Trà và Du lịch sinh thái Vạn Phú được thành lập cuối năm 2025 với 9 thành viên, vốn điều lệ 7 tỷ đồng, liên kết khoảng 20ha chè, đặt mục tiêu phát triển trà an toàn, truy xuất được nguồn gốc và kết hợp du lịch sinh thái. Đến tháng 9-2026, HTX có 13ha chè sản xuất theo hướng hữu cơ, 10ha đạt VietGAP và ký kết hợp tác với doanh nghiệp công nghệ, đơn vị nông nghiệp và Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nhằm phát triển vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học công nghệ và mở rộng thị trường.
Những mô hình trên cho thấy một xu hướng, đó là người trẻ không chỉ kế thừa nghề truyền thống mà đang tái cấu trúc giá trị sản phẩm bằng tiêu chuẩn chất lượng, liên kết chuỗi, thương mại điện tử, trải nghiệm du lịch và chuyển đổi số.
Theo Tỉnh đoàn Thái Nguyên, các lĩnh vực thanh niên quan tâm hiện nay tập trung vào nông nghiệp xanh, nông nghiệp công nghệ cao, thương mại điện tử và các loại hình dịch vụ.
Để những ý tưởng ấy có thêm cơ hội đi vào thực tế, trong nhiệm kỳ 2020-2025, toàn tỉnh đã tổ chức trên 800 chương trình, hoạt động hỗ trợ thanh niên, thu hút hơn 95.000 lượt đoàn viên, thanh niên; hơn 100 dự án, ý tưởng khởi nghiệp được hỗ trợ với tổng kinh phí khoảng 3 tỷ đồng. Riêng Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè năm 2026, 17.350 lượt thanh niên được tập huấn kiến thức khởi nghiệp; 600 triệu đồng vốn vay được hướng dẫn, kết nối để hỗ trợ tạo việc làm, khởi nghiệp và phát triển kinh tế.
Khởi nghiệp của thanh niên không thể tách rời bài toán việc làm và chất lượng nguồn nhân lực. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các cấp bộ Đoàn tỉnh Thái Nguyên đã tư vấn hướng nghiệp cho 37.377 lượt thanh thiếu niên, giới thiệu việc làm cho 10.684 lượt người; trong đó 5.441 thanh thiếu niên tìm được việc làm.
Tháng 3-2026, Ngày hội Sáng tạo thanh niên Thái Nguyên, tư vấn, giới thiệu việc làm và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thu hút gần 2.000 đoàn viên, thanh niên, sinh viên. Bên cạnh kết nối tuyển dụng, chương trình còn tổ chức tư vấn khởi nghiệp, bồi dưỡng kiến thức pháp luật lao động, kỹ năng nghề, kỹ năng làm việc, giới thiệu sản phẩm OCOP và các mô hình sáng tạo.
Thời gian tới, các cấp bộ Đoàn tiếp tục xác định hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, lập nghiệp, làm giàu chính đáng tại quê hương là một nhiệm vụ trọng tâm; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và duy trì các mô hình “Tình nguyện số”, “Tổ công nghệ số cộng đồng”.
Ở tầm dài hạn, Nghị quyết về phát triển thanh niên tỉnh Thái Nguyên đến năm 2030 đặt mục tiêu 80% thanh niên được phổ cập kỹ năng số cơ bản, 40% có kỹ năng số nâng cao và kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo; ít nhất 35% ý tưởng, dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của thanh niên được kết nối, hỗ trợ từ doanh nghiệp, quỹ đầu tư hoặc các nguồn vốn phù hợp; ít nhất 25% doanh nghiệp khởi nghiệp mới do thanh niên làm chủ.
