Với nhiều chính sách đột phá, Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 được ban hành không chỉ là một đạo luật chuyên ngành, mà còn được kỳ vọng là đòn bẩy cho tăng trưởng.
Tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Công nghiệp Công nghệ số. Luật có hiệu lực thi hành từ 01/01/2026 đã kịp thời thể chế hóa được nhiều nội dung quan trọng trong các Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Nhiều chính sách đột phá
Theo đó, nhằm thể chế hóa định hướng của Đảng tại Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 68-NQ/TW. Luật quy định rõ các cơ chế đặc thù để phát triển hạ tầng số, thúc đẩy sản phẩm "Make in Vietnam", đào tạo nhân tài và hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ, trong đó nổi bật là trí tuệ nhân tạo (AI) và chip bán dẫn.
Đây là lần đầu tiên Việt Nam xây dựng khung pháp lý riêng cho ngành công nghiệp công nghệ số - lĩnh vực cốt lõi của nền kinh tế số. Việc sớm ban hành Luật này thể hiện tầm nhìn dài hạn của Việt Nam trong việc chủ động nắm bắt và chiếm lĩnh các công nghệ chiến lược, thay vì chỉ nhập khẩu và ứng dụng công nghệ như trước.
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc ưu tiên phát triển các công nghệ lõi như AI, dữ liệu lớn (Big Data), chuỗi khối (Blockchain) và điện toán đám mây (Cloud). Các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) trong lĩnh vực này được hưởng ưu đãi cao nhất về thuế, tài chính và hỗ trợ hạ tầng. Nhà nước sẽ đặt hàng doanh nghiệp phát triển công nghệ chiến lược, đồng thời đầu tư vào trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo và phòng thí nghiệm chuyên sâu.
Không chỉ có vậy, Luật cũng xác lập nguyên tắc phát triển AI có trách nhiệm, lấy con người làm trung tâm. Các hệ thống AI được phân loại theo mức độ rủi ro, với nhóm rủi ro cao phải tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt và có cơ chế giám sát chặt chẽ. Đây được cho là bước đi quan trọng giúp đảm bảo an toàn công nghệ, đồng thời khuyến khích đổi mới sáng tạo một cách bền vững.
Luật Công nghiệp Công nghệ số xác định rõ vai trò trung tâm của doanh nghiệp công nghệ số trong quá trình chuyển đổi số quốc gia. Theo đó, sản xuất phần mềm, trí tuệ nhân tạo, chip bán dẫn và trung tâm dữ liệu là các lĩnh vực được ưu đãi đầu tư, miễn giảm thuế, hỗ trợ đất đai và tiếp cận tín dụng ưu đãi - Đây là điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp nội địa nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
Đặc biệt, doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ số được hỗ trợ đến 50% chi phí mua công nghệ tiên tiến và phát triển mẫu thử. Những sản phẩm đạt chuẩn "Make in Vietnam" sẽ được ưu tiên trong các dự án đầu tư công, tạo ra thị trường đầu ra bền vững. Với định hướng này, Việt Nam đang xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo khép kín, từ nghiên cứu, sản xuất đến tiêu dùng.
Bên cạnh đó, một điểm nhấn quan trọng khác được đánh giá cao là chính sách thu hút và phát triển nhân lực công nghệ số. Theo Luật, địa phương được phép hỗ trợ chi phí thuê nhân lực chất lượng cao cho các dự án trọng điểm; các tổ chức được khuyến khích đào tạo và cấp chứng chỉ công nghệ số theo chuẩn quốc tế. Các chuyên gia nước ngoài được miễn giấy phép lao động, cấp visa dài hạn, trong khi nhân lực trong nước có thể luân chuyển linh hoạt giữa khu vực công và tư…
Kỳ vọng từ đòn bẩy chính sách
Nhìn nhận về các chính sách đột phá của Luật, đa số các ý kiến đều kỳ vọng, Luật Công nghiệp công nghệ số sẽ tạo ra những cơ chế vượt trội trong việc thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ, từ đó đưa Việt Nam trở thành một quốc gia hàng đầu về kinh tế số. Đồng thời, sẽ là đòn bẩy thể chế quan trọng, giúp các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế, gia tăng doanh thu và khẳng định thương hiệu toàn cầu.
Đánh giá về Luật này, TS Cao Anh Tuấn, CEO Genetica cho rằng, nếu như trước đây, doanh nghiệp công nghệ mạnh ai nấy làm khiến bộ mặt ngành giống như một “con nhím”, chỗ nào cũng là mạnh hết. Nhưng nay Luật đã đặt ra những lĩnh vực cụ thể hơn, trọng tâm hơn như AI, bán dẫn, công nghệ xanh, chuyển đổi xanh.
“Điều này giúp cho toàn bộ đội hình làm công nghệ của Việt Nam có định hướng tập trung hơn rất nhiều. Họ cũng tự tin hơn khi đầu tư vào những lĩnh vực được Nhà nước đặt trọng tâm, bởi điều đó cũng có nghĩa họ sẽ có thêm nguồn lực hỗ trợ, những chính sách thông thoáng hơn để mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực đó”, TS Cao Anh Tuấn chia sẻ.
Còn theo ông Đỗ Tiến Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), ba khía cạnh quan trọng mà Luật tiến tới thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo là: Cắt giảm thủ tục quy định, hỗ trợ rõ ràng và đặc biệt là cơ chế để các hỗ trợ đi vào thực tế hiệu quả.
“Chưa bao giờ, ngành công nghệ ở Việt Nam có những thuận lợi rõ ràng như hiện nay. Trước đây, cũng có những chính sách ưu đãi hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp nhưng hầu hết nguồn lực rất khó để đến nơi cần. Với Luật này, chúng tôi kỳ vọng các hỗ trợ sẽ được thực hiện bằng cơ chế thực chất và hiệu quả hơn”, ông Thịnh cho hay.
Đồng quan điểm, nhiều ý kiến cũng bày tỏ, sự ra đời của Luật Công nghiệp công nghệ số là bước đi chiến lược, góp phần thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo; phát triển hạ tầng số đồng bộ, hiện đại; hình thành hệ sinh thái công nghiệp công nghệ số có khả năng cạnh tranh trong khu vực. Với quy mô thị trường gần 100 triệu dân và tốc độ tăng trưởng doanh thu công nghệ số cao, Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi để vươn lên trở thành một trung tâm công nghệ mới của châu Á.
