Luật Phát triển đô thị trao thêm thẩm quyền liên quan đến phát hành trái phiếu, huy động vốn từ các tổ chức tài chính trong nước, nước ngoài và quốc tế cho TP HCM; và mở rộng kết nối cho Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam.
Luật Phát triển Đô thị vừa được Quốc hội thông qua gồm 5 chương, 66 điều và có hiệu lực từ ngày 01/10/2026. Đáng chú ý, đối với TP HCM, Luật không chỉ mở rộng không gian phân cấp, phân quyền mà còn tạo thêm cơ sở pháp lý cho Thành phố chủ động huy động các nguồn lực tài chính phục vụ đầu tư phát triển trong trung và dài hạn.
Việc Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị cần được nhìn nhận trong một tiến trình chính sách rộng hơn, thay vì chỉ như sự ra đời của một đạo luật riêng lẻ. Trong những năm gần đây, một hệ thống định hướng chiến lược và cơ chế đặc thù dành cho TP HCM liên tục được hình thành, từ Nghị quyết số 31-NQ/TW, Nghị quyết số 98/2023/QH15, các cơ chế về Trung tâm tài chính quốc tế, đến Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP HCM trong kỷ nguyên mới.
.jpg)
Nghị quyết 09 xác định TP HCM tiếp tục giữ vai trò đầu tàu tăng trưởng, cực phát triển và cực đổi mới sáng tạo quan trọng của cả nước; đồng thời yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và xây dựng những cơ chế, chính sách đồng bộ, đột phá, vượt trội. Trong giai đoạn 2026–2030, Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP tối thiểu 10%/năm; đến năm 2030 GRDP bình quân đầu người tối thiểu 14.000 USD, kinh tế số chiếm khoảng 40% GRDP và hoàn thành khoảng 200 km đường sắt đô thị.
Ở cấp địa phương, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP HCM lần thứ I nhiệm kỳ 2025–2030 đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 10–11%/năm, GRDP bình quân đầu người khoảng 14.000–15.000 USD vào năm 2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội bình quân đạt 35–40% GRDP, đóng góp của TFP vào tăng trưởng đạt 60% và kinh tế số chiếm 30–40% GRDP. Những mục tiêu này cho thấy một yêu cầu rất rõ: TP HCM cần một quy mô nguồn lực đầu tư lớn hơn đáng kể trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh đó, Luật Phát triển đô thị tạo thêm một tầng thể chế quan trọng khi chuyển mạnh từ mô hình xin – cho hoặc thí điểm từng cơ chế sang một khuôn khổ phân quyền rộng hơn, với phương châm được cơ quan soạn thảo Luật xác định là “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
Điểm đáng chú ý nằm ở sự thay đổi quan hệ giữa quyền quyết định và trách nhiệm tài chính. Khi TP HCM được chủ động hơn trong đầu tư, huy động vốn, quy hoạch và phát triển các không gian kinh tế mới, Thành phố đồng thời phải chịu trách nhiệm cao hơn về hiệu quả sử dụng vốn, khả năng trả nợ và tính bền vững của tài chính công. Đây chính là nền tảng để xem xét vai trò mới của thị trường trái phiếu đô thị, trong tổng thể chiến lược phát triển của TP HCM trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Sau quá trình sắp xếp địa giới hành chính, TP HCM mới có diện tích 6.772,59 km² và quy mô dân số theo Nghị quyết 202/2025/QH15 là hơn 14 triệu người. Không gian kinh tế của Thành phố hiện hội tụ đô thị trung tâm, công nghiệp, cảng biển, logistics, tài chính, dịch vụ, công nghệ cao và kinh tế biển.
Theo số liệu được nêu tại Đại hội Đảng bộ TP HCM lần thứ I, quy mô nền kinh tế Thành phố sau hợp nhất khoảng 123 tỷ USD, tương đương 23,5% GDP cả nước; GRDP bình quân đầu người hơn 8.900 USD, cao khoảng 1,7 lần bình quân cả nước; kinh tế số đóng góp trên 25% GRDP và thu ngân sách chiếm hơn một phần ba tổng thu quốc gia.
Quy mô kinh tế lớn đồng thời kéo theo nhu cầu đầu tư hạ tầng rất lớn. Dự báo trong trung và dài hạn, TP HCM cần có nguồn lực vốn rất lớn phục vụ cho nhu cầu đầu tư phát triển mạnh mẽ về mạng lưới đường sắt đô thị, các tuyến vành đai và trục giao thông chiến lược, các TOD, cảng biển, logistics, chuyển đổi số, hạ tầng năng lượng, xử lý nước thải, môi trường, chống ngập, khu công nghệ cao, khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế.
Chỉ riêng mục tiêu khoảng 200 km đường sắt đô thị đến năm 2030 theo Nghị quyết 09 đã cho thấy nhu cầu vốn trung và dài hạn sẽ rất đáng kể. Nếu toàn bộ nhu cầu đầu tư chủ yếu dựa vào nguồn thu ngân sách hằng năm và đầu tư công truyền thống, dư địa phát triển có thể chịu giới hạn bởi khả năng và tiến độ thu ngân sách, khả năng cân đối vốn và chu kỳ phân bổ đầu tư công.
Do vậy, một thành phố có quy mô kinh tế ngày càng lớn cần phát triển mô hình tài chính đô thị đa tầng hơn, bao gồm: Ngân sách nhà nước, đầu tư công, đầu tư hình thức PPP, tín dụng ngân hàng, thị trường vốn trong nước và quốc tế và nguồn lực từ khai thác giá trị gia tăng của đất đai và hạ tầng. Trong cấu trúc này, trái phiếu có ý nghĩa đặc biệt bởi đây là công cụ có khả năng chuyển nguồn vốn dài hạn của các nhà đầu tư thành nguồn lực đầu tư dài hạn cho hạ tầng.
Vì vậy, Luật Phát triển đô thị có thể tạo nên sự thay đổi quan trọng: TP HCM không chỉ là địa phương phân bổ ngân sách mà từng bước có điều kiện trở thành một chủ thể huy động vốn có quy mô lớn trên thị trường vốn.
Việc Luật Phát triển đô thị đặt cơ chế phát hành trái phiếu trong mối liên hệ trực tiếp với Trung tâm tài chính quốc tế là một điểm rất đáng chú ý.
Theo Nghị quyết 222/2025/QH15 Quốc hội khóa 15, Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam là một hệ thống thống nhất được đặt tại TP HCM và tại Đà Nẵng, với định hướng phát triển sản phẩm phù hợp với thế mạnh của từng địa điểm. Mục tiêu là hình thành một hệ sinh thái tài chính có khả năng kết nối với các trung tâm và thị trường tài chính quốc tế, thúc đẩy dòng vốn đầu tư vào Việt Nam.
Nghị định 323/2025/NĐ-CP của Chính phủ tiếp tục xác định Trung tâm tài chính quốc tế là một thực thể pháp lý thống nhất hoạt động tại hai địa điểm, trong đó địa điểm TP HCM được định hướng phát triển hệ sinh thái tài chính toàn diện, gồm huy động vốn, đầu tư, thanh toán, phát hành và giao dịch sản phẩm tài chính, quản lý tài sản, fintech và tài chính xanh.
Luật Phát triển đô thị tiếp tục mở rộng kết nối này. Thẩm quyền quy định điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép thành lập ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư và phát hành sản phẩm tài chính quốc tế tại Trung tâm được giao cho HĐND Thành phố, trên cơ sở có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Thành viên Trung tâm cũng được cung cấp dịch vụ tài chính và dịch vụ hỗ trợ cho các tổ chức trong nước để giao dịch và thu hút vốn quốc tế, trên cơ sở tuân thủ các yêu cầu về ngoại hối, phòng chống rửa tiền và quản lý nợ công của Chính phủ.
Điều này mở ra một cách nhìn rộng hơn về vai trò của VIFC-HCMC. Một Trung tâm tài chính quốc tế thành công không nên chỉ được đo bằng số lượng ngân hàng, công ty quản lý quỹ hay định chế tài chính đặt văn phòng tại đây. Giá trị lớn hơn là khả năng Trung tâm trở thành hạ tầng trung gian tài chính giúp kết nối những nhu cầu vốn của Việt Nam với các nguồn vốn trong nước và quốc tế.
Trong cấu trúc đó, nhu cầu vốn của TP HCM cho hạ tầng đô thị chính là một nguồn “tài sản đầu tư” tiềm năng. Nếu Thành phố hình thành được các dự án có hồ sơ tài chính minh bạch, khung pháp lý rõ ràng và khả năng trả nợ đáng tin cậy, VIFC-HCMC có thể đóng vai trò kết nối các dự án đó với các ngân hàng đầu tư, nhà quản lý tài sản, quỹ đầu tư và các định chế tài chính.
Vì vậy, cơ chế mới có thể hình thành một vòng liên kết: Hạ tầng TP HCM → nhu cầu vốn → trái phiếu/sản phẩm tài chính → VIFC-HCMC → nhà đầu tư → nguồn vốn dài hạn → đầu tư hạ tầng mới. Nếu vòng tuần hoàn này vận hành hiệu quả, VIFC-HCMC sẽ không chỉ là một “trung tâm giao dịch” mà còn có thể trở thành trung tâm huy động và phân bổ các nguồn lực vốn trung và dài hạn, cho quá trình phát triển của TP HCM và cả nền kinh tế Việt Nam.
