Meta lần đầu phát hành stock options cho lãnh đạo, gắn thưởng với mục tiêu vốn hóa 9.000 tỷ USD, phản ánh chi phí và áp lực cuộc đua nhân tài AI toàn cầu.
Ngày 25/3/2026, Meta Platforms công bố một chương trình đãi ngộ chưa từng có trong lịch sử 14 năm niêm yết của công ty. Lần đầu tiên kể từ IPO năm 2012, Meta phát hành quyền chọn mua cổ phiếu (stock options) cho các lãnh đạo cấp cao.
Không phải con số nhỏ. Để thực hiện đầy đủ giá trị của các quyền chọn này, Meta phải đạt vốn hóa thị trường hơn 9.000 tỷ USD vào năm 2031 - tăng 500% so với mức hiện tại là 1.500 tỷ USD.
Nvidia, công ty có vốn hóa lớn nhất thế giới hiện nay, đang ở mức 4.300 tỷ USD. Có nghĩa Meta đặt mục tiêu vượt gấp đôi Nvidia trong vòng 5 năm.
Các quyền chọn được cấp theo nhiều cấp với giá thực hiện leo thang, từ mức 1.116,08 USD/cổ phiếu - tăng 88% so với giá đóng cửa hôm thứ Ba tuần này, tương đương vốn hóa 2.820 tỷ USD - đến mức cao nhất là 3.727,12 USD, mốc kích hoạt ngưỡng 9.000 tỷ USD. Các quyền chọn hết hạn vào tháng 3/2031 nếu không được thực hiện.
Những người được cấp bao gồm CTO Andrew Bosworth, CPO Chris Cox, COO Javier Olivan, CFO Susan Li, CLO C.J. Mahoney và Vice Chairman Dina Powell McCormick.
Đáng chú ý, CEO Mark Zuckerberg - người nắm quyền kiểm soát tuyệt đối qua cổ phiếu lớp B và không cần công cụ tài chính nào để gắn lợi ích với công ty, vắng mặt trong danh sách.
Nếu giá cổ phiếu Meta đạt các mốc đề ra trước ngày 14/2/2028, phần thưởng tương ứng sẽ được “mở khóa” ngay - tức lãnh đạo có thể nhận quyền chọn đó lập tức. Nếu không đạt kịp thời hạn này, các quyền chọn vẫn còn hiệu lực nhưng sẽ được phân bổ dần theo thời gian, kéo dài đến khoảng tháng 8/2030. Tuy nhiên, điều kiện bắt buộc là người nhận phải vẫn làm việc tại công ty.
Để hiểu tại sao thương vụ này được thực hiện bây giờ, cần nhìn vào bối cảnh của cuộc chiến nhân tài AI trong 18 tháng qua.
Mùa hè 2025, Meta đã trải qua một đợt tuyển dụng quy mô lớn — hơn 50 nhà nghiên cứu và kỹ sư AI hàng đầu trong vài tháng, với một số gói lương cá nhân lên tới hơn 1 tỷ USD. Công ty sau đó phải đóng băng tuyển dụng AI vào tháng 8/2025 sau khi chi phí bắt đầu leo thang không kiểm soát.
Theo phân tích của Wall Street Journal, chi phí gắn trực tiếp với cổ phiếu nhân viên tiêu thụ 96% dòng tiền tự do của Meta - tức 42 tỷ USD trong năm 2025. Trong số 40 triệu cổ phiếu Meta mua lại năm ngoái, 90% là để chống pha loãng từ các gói thưởng nhân viên.
Nhưng Meta hiểu rằng giữ chân một nhà nghiên cứu AI hàng đầu không chỉ là trả lương cao hơn đối thủ. Đó là thuyết phục họ rằng ở lại Meta chính là lựa chọn kinh tế tốt nhất trong 5 năm tới. Chương trình stock options này chính xác là công cụ để truyền đạt thông điệp đó.
Mục tiêu 9.000 tỷ USD không phải là không có cơ sở nếu nhìn vào đà tăng trưởng hiện tại của Meta.
Năm 2025, công ty đạt doanh thu 200,9 tỷ USD, tăng 22%, lợi nhuận từ hoạt động chính tăng gần 20%. Các sản phẩm quảng cáo ứng dụng AI mang lại khoảng 60 tỷ USD mỗi năm, nhờ khả năng tự động tạo nội dung, chọn khách hàng mục tiêu và tối ưu giá quảng cáo. Mảng tạo video bằng AI đạt khoảng 10 tỷ USD trong quý IV/2025.
Trợ lý Meta AI, tích hợp trên WhatsApp, Instagram và Messenger, tiếp cận khoảng 4 tỷ người dùng mỗi tháng, tạo lợi thế phân phối rất lớn.
Tuy nhiên, chi phí đi kèm cũng rất cao. Meta dự kiến chi gần 100 tỷ USD trong năm 2026, chủ yếu cho hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu. Lượng tiền còn lại sau chi tiêu dự báo sẽ giảm mạnh trong năm 2026, trước khi phục hồi từ 2027 nếu AI bắt đầu tạo ra hiệu quả. Mảng thiết bị thực tế ảo và tăng cường vẫn lỗ hơn 4 tỷ USD mỗi quý.
Ở chiều công nghệ, Meta cũng gặp khó khăn. Mô hình AI Llama 4 ra mắt đầu 2025 không tạo được sức hút như kỳ vọng so với các đối thủ. Sau đó, công ty đầu tư 14,3 tỷ USD vào Scale AI và đưa nhà sáng lập công ty này về dẫn dắt một bộ phận AI mới. Hai mô hình mới đang được phát triển, dự kiến ra mắt trong nửa đầu 2026.
Chương trình đãi ngộ của Meta gợi lại cách Tesla từng làm với Elon Musk — gắn thu nhập của lãnh đạo với mục tiêu tăng trưởng rất lớn của công ty.
Tuy nhiên, vấn đề vẫn nằm ở chi phí. Thưởng bằng cổ phiếu hiện đang tiêu thụ gần toàn bộ lượng tiền Meta tạo ra mỗi năm. Điều này chỉ hợp lý nếu các khoản đầu tư vào AI sớm mang lại kết quả. Nếu không, cổ đông sẽ là bên chịu rủi ro.
