Với quyết tâm chính trị mạnh mẽ từ Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đặc biệt qua “bộ tứ nghị quyết trụ cột” (Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số;...
Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế; Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới xây dựng và thi hành pháp luật; Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân), Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên mới với triển vọng tích cực.
Sau gần 40 năm Đổi Mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu kinh tế vượt bậc, với GDP bình quân đầu người vượt 5.000 USD năm 2025, quy mô nền kinh tế đạt khoảng 514 tỷ USD (xếp hạng 32 thế giới), và tăng trưởng GDP bình quân 6,3% giai đoạn 2021-2025, riêng năm 2025 đạt 8,02%. Đây là minh chứng rõ nét cho tiềm năng phát triển mạnh mẽ, tạo đà thuận lợi cho mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
Năng suất lao động (NSLĐ) toàn nền kinh tế thể hiện sự tiến bộ ấn tượng: theo giá hiện hành, tăng từ 172,96 triệu đồng/lao động năm 2021 lên khoảng 245 triệu đồng/lao động năm 2025 (tương đương 9.809 USD theo sức mua tương đương). Theo giá so sánh 2010, tốc độ tăng bình quân đạt 4,78%/năm, với các mức tăng tích cực: 4,56% (2021), 5,25% (2022), 3,66% (2023), 5,77% (2024) và 6,83% (2025). NSLĐ đóng góp chủ đạo vào tăng trưởng GDP (khoảng 78%, tức 4,84 điểm phần trăm trong tăng trưởng bình quân 6,20%), trong khi yếu tố lao động chỉ chiếm 22%, khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của chất lượng lao động thay vì số lượng.
Theo khu vực kinh tế, NSLĐ công nghiệp - xây dựng dẫn đầu (từ 195,30 lên 275,63 triệu đồng), tiếp theo là dịch vụ (188,67 lên 256,46 triệu đồng), và nông - lâm - thủy sản (75 lên 111,01 triệu đồng). Tốc độ tăng bình quân 2021-2025 lần lượt là 5,07%, 4,88% và 4,76%, với xu hướng chênh lệch giữa các khu vực thu hẹp dần, phản ánh chuyển dịch cơ cấu kinh tế hiệu quả và lan tỏa tiến bộ công nghệ. Từ góc nhìn khu vực, Việt Nam đang "leo dốc nhanh" theo đánh giá của Tổ chức Năng suất Châu Á (APO), thuộc nhóm cải thiện NSLĐ nhanh nhất ASEAN, dù mức tuyệt đối vẫn đang đuổi kịp các nước dẫn đầu.
Mối quan hệ giữa NSLĐ và tăng trưởng hai con số là trực tiếp, tích cực: để đạt GDP tăng 10%, NSLĐ cần tăng 6-7%/năm, kết hợp cải thiện ICOR và đổi mới công nghệ.
Hiện thực hóa tăng trưởng hai con số bền vững, Việt Nam cần đặt NSLĐ làm trung tâm chiến lược, với các giải pháp đồng bộ, tận dụng tối đa bộ tứ nghị quyết.
Thứ nhất, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực – yếu tố quyết định. Tập trung tái cấu trúc giáo dục nghề nghiệp theo chuẩn doanh nghiệp, mở rộng đào tạo kép, triển khai đào tạo và nâng cao kỹ năng số, tự động hóa, AI và văn hóa nâng cao năng suất với việc áp dụng các công cụ cải tiến năng suất, nâng cao năng suất chất lượng; hệ thống quản lý chất lượng, cải tiến liên tục. Xây dựng văn hóa lao động công nghiệp với tác phong kỷ luật, sáng tạo – phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57 về đổi mới sáng tạo và Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân.
Thứ hai, hoàn thiện thể chế và môi trường kinh doanh – tạo động lực mạnh mẽ. Cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, đảm bảo cạnh tranh minh bạch theo Nghị quyết 66. Hoàn thiện chính sách khuyến khích đầu tư công nghệ cao, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, thúc đẩy kinh tế tư nhân trở thành động lực trung tâm (Nghị quyết 68). “Bộ tứ nghị quyết” tạo khung pháp lý vững chắc, giảm rủi ro, tăng niềm tin cho doanh nghiệp.
Thứ ba, đẩy mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số – con đường ngắn nhất nâng NSLĐ. Tăng đầu tư R&D, thúc đẩy liên kết viện-trường-doanh nghiệp, đào tạo theo đơn đặt hàng (Nghị quyết 57). Khuyến khích áp dụng AI, tự động hóa, dữ liệu lớn trong sản xuất. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (chiếm >95%), xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi số: khung ngành cụ thể, nền tảng dùng chung (SaaS/Cloud) giảm chi phí, mạng lưới tư vấn – tận dụng Nghị quyết 59 để hội nhập, tiếp cận công nghệ toàn cầu.
Thứ tư, lan tỏa phong trào năng suất đến cộng đồng doanh nghiệp. Hỗ trợ áp dụng tiêu chuẩn quản lý (ISO 9001, 14001, 50001) như nền tảng cải tiến liên tục. Ưu tiên lĩnh vực đột phá: công nghiệp chế tạo tiên tiến xanh, kinh tế số, năng lượng tái tạo, du lịch bền vững, nông nghiệp thông minh – phù hợp với chuyển đổi xanh và hội nhập (Nghị quyết 57 và 59).
Với “bộ tứ nghị quyết trụ cột” làm kim chỉ nam, Việt Nam đang sở hữu động lực mạnh mẽ để nâng NSLĐ lên tầm cao mới, đạt tăng trưởng hai con số bền vững. Sự đồng lòng từ Đảng, Nhà nước, doanh nghiệp và nhân dân sẽ biến khát vọng thành hiện thực, đưa đất nước vươn mình thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, hùng cường trong kỷ nguyên mới.
