Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026, việc nâng cao năng suất lao động trở thành yếu tố then chốt.
Đặc biệt, đối với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) đây là thời điểm quan trọng để vượt qua các điểm nghẽn truyền thống và tận dụng các chính sách đột phá mà Đảng và Nhà nước đã đưa ra.
Năng suất lao động của Việt Nam đã có những cải thiện đáng kể trong giai đoạn gần đây, với tốc độ tăng bình quân khoảng 6%/năm. Tuy nhiên, khoảng cách với các quốc gia khu vực vẫn còn lớn, chủ yếu do tăng trưởng chưa thực sự dựa vào chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Đối với SMEs, lực lượng chiếm khoảng 94% tổng số doanh nghiệp ở Việt Nam, các điểm nghẽn chính bao gồm năng lực quản trị hạn chế, tiếp cận công nghệ yếu, khó khăn trong hấp thụ chính sách hỗ trợ, chất lượng nguồn nhân lực chưa cao và liên kết chuỗi giá trị lỏng lẻo.
PGS, TS Phan Chí Anh - Viện trưởng Viện Quản trị kinh doanh (Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội), nhấn mạnh: “Tăng năng suất không chỉ dựa vào kéo dài thời gian lao động mà phải xuất phát từ quy trình quản trị tốt, cải tiến công nghệ và sáng tạo giá trị gia tăng”.
Kinh nghiệm từ Nhật Bản và Hàn Quốc – hai “con rồng châu Á” cho thấy việc lấy chất lượng làm động lực cốt lõi đã mang lại thành công vượt bậc. Cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp với SMEs Việt Nam, nơi nguồn lực hạn chế nhưng tiềm năng cải tiến lớn.
Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị ra đời, đánh dấu bước ngoặt lịch sử, khẳng định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế. Nghị quyết đã tạo môi trường thông thoáng hơn cho doanh nghiệp “thỏa sức vẫy vùng”, ưu tiên đột phá về công nghệ và chuyển đổi số, hướng tới đạt chuẩn, cạnh tranh bền vững ở sân chơi quốc tế.
Với SMEs, Nghị quyết 68 mang ý nghĩa to lớn, mục tiêu đến 2030 đạt 2 triệu doanh nghiệp, tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân đạt khoảng 10-12%/năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế; đóng góp khoảng 55-58% GDP, khoảng 35-40% tổng thu ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm cho khoảng 84-85% tổng số lao động; năng suất lao động tăng bình quân khoảng 8,5-9,5%/năm.
Các chính sách cụ thể bao gồm cắt giảm ít nhất 30% thủ tục và chi phí kinh doanh trong năm 2025; miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm đầu; giảm 30% tiền thuê đất trong 5 năm; khấu trừ thuế 200% chi phí R&D; đào tạo 10.000 giám đốc SMEs; hỗ trợ kết nối chuỗi giá trị qua chương trình “Go Global”. Những biện pháp này trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn quản trị, công nghệ và tiếp cận nguồn lực.
Góp phần hiện thực hóa những chủ trương, đường lối, của Đảng, Nhà nước, Chương trình quốc gia hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa giai đoạn 2021-2030 (Chương trình 1322) đóng vai trò đòn bẩy thực tiễn. Trong 5 năm (2021-2025), Chương trình 1322 đã hỗ trợ hơn 6.410 doanh nghiệp (chủ yếu SMEs), xây dựng 1.737 tiêu chuẩn quốc gia mới (tổng số hiện có hơn 14.000 TCVN), với khoảng 65% hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, hoàn thành 4/5 mục tiêu giai đoạn đầu, trong đó 2 mục tiêu vượt hạn. Nhiều doanh nghiệp ghi nhận năng suất tăng, lãng phí giảm, chất lượng sản phẩm và quản trị cải thiện rõ rệt nhờ áp dụng ISO và chuyển đổi số.
Theo ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, các doanh nghiệp tham gia đã chứng kiến năng suất tăng, lãng phí giảm, chất lượng sản phẩm nâng cao và quản trị hiệu quả hơn. Nhiều doanh nghiệp được cấp chứng nhận theo tiêu chuẩn ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001, đồng thời áp dụng chuyển đổi số và mô hình quản trị tiên tiến. Tại các địa phương, Chương trình tạo lực đẩy chuẩn hóa quy trình.
Sự ra đời của Chỉ thị số 38-CT/TW ngày 30 tháng 7 năm 2024 của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia đến năm 2030 và những năm tiếp theo; Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4 tháng 5 năm 2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân là những chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, là bước ngoặt dẫn đường đến sự phát triển, thúc đẩy doanh nghiệp “vươn mình”.
Chương trình 1322 giai đoạn tiếp theo hướng vào tạo hệ sinh thái toàn diện, giúp SMEs đạt năng suất thuộc top 3 ASEAN năm 2030, hướng tới tầm nhìn 2045 với hơn 3 triệu doanh nghiệp đóng góp trên 60% GDP.
Năng suất không phải đích đến tức thì mà là kết quả của cải tiến liên tục. Với Nghị quyết 68-NQ/TW làm kim chỉ nam và Chương trình 1322 làm công cụ thực tiễn, các điểm nghẽn đang được tháo gỡ hiệu quả. Doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đang đứng trước cơ hội bứt phá mạnh mẽ, đóng góp quyết định vào tăng trưởng bền vững và thịnh vượng đất nước.
.jpg "“Chìa khóa” nâng tầm doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam")
