Trong thời gian tới, pháp luật liên quan đến hoạt động ngân hàng sẽ tiếp tục được hoàn thiện để kiểm soát có hiệu quả, thực chất vấn đề sở hữu cổ phần, khách hàng, nhóm khách hàng liên quan, về mục đích sử dụng vốn vay.
Ngân hàng Nhà nước cho biết tại văn bản triển khai các giải pháp hoạt động của các tổ chức tín dụng vừa được ban hành.
Bên cạnh các chỉ đạo về lãi suất tiền gửi, lãi suất cho vay, kiểm soát tín dụng và dòng vốn, Ngân hàng Nhà nước cũng nêu rõ các yêu cầu về kiểm soát chất lượng cho vay, tài sản, nợ xấu và các chế tài đối với tổ chức tín dụng (TCTD) khi vi phạm.
Về kiểm soát rủi ro, theo cơ quan quản lý, hoạt động mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo thư tín dụng do chính TCTD phát hành (gọi tắt là mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ) phải được kiểm soát rủi ro tương tự hoạt động cấp tín dụng khác; thực hiện đánh giá đầy đủ bản chất giao dịch, đối tác, nguồn thanh toán, dòng tiền và các yếu tố liên quan để nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro.
Ngân hàng Nhà nước yêu cầu TCTD kiểm soát tăng trưởng tín dụng không vượt quá mức dư nợ tín dụng tối đa năm 2026 đã được NHNN thông báo trừ đi số dư của các khoản mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ phát sinh trong năm 2026.
Cùng với đó, tăng cường kiểm soát chất lượng thẩm định, phê duyệt tín dụng và quản lý tài sản bảo đảm (TSBĐ), đặc biệt kiểm soát việc thẩm định, đánh giá lại làm tăng giá trị TSBĐ trong giai đoạn hiện nay, rà soát bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật và quy định nội bộ về nhận, định giá, quản lý và xử lý TSBĐ. Thực hiện định giá TSBĐ sát với giá trị thị trường, thường xuyên cập nhật, đánh giá lại giá trị TSBĐ; xác định tỷ lệ cấp tín dụng trên giá trị TSBĐ phù hợp với mức độ rủi ro và đặc điểm, khả năng thanh khoản của từng loại TSBĐ. Theo dõi chặt chẽ tình trạng và giá trị TSBĐ trong quá trình quản lý khoản vay, kịp thời có biện pháp bổ sung, điều chỉnh hoặc xử lý khi giá trị TSBĐ suy giảm, bảo đảm khả năng thu hồi nợ và hạn chế tổn thất khi phát sinh rủi ro; chủ động phối hợp với các cơ quan có liên quan để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong xử lý TSBĐ và thu hồi nợ.
Đồng thời, theo dõi sát diễn biến các nhóm nợ nhất là nợ nhóm 2 và nợ xấu; tăng cường theo dõi, quản lý các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro, nợ ngoại bảng và các khoản nợ đã cơ cấu, cơ cấu lại thời hạn trả nợ; thường xuyên đánh giá khả năng phục hồi của khách hàng, kịp thời cập nhật mức độ rủi ro và có biện pháp kiểm soát phù hợp nhằm kịp thời xử lý, thu hồi các khoản nợ đến hạn, nợ quá hạn, ngăn ngừa nguy cơ chuyển thành nợ xấu; đặc biệt lưu ý một số TCTD có quy mô và tốc độ gia tăng nợ xấu ở mức cao cần theo dõi, quản lý chặt chẽ các khoản cấp tín dụng, chủ động rà soát, đánh giá nguyên nhân nợ xấu tăng cao để có các giải pháp xử lý kịp thời nhằm kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn hoạt động của TCTD.
Rà soát và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật cũng như quy định nội bộ liên quan đến công tác phân loại nợ, trích lập dự phòng, phản ánh trung thực chất lượng tín dụng, không để xảy ra tình trạng che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro, bảo đảm việc trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ, kịp thời theo quy định; xây dựng kế hoạch tăng cường năng lực tài chính, nâng cao tỷ lệ bao phủ nợ xấu nhằm củng cố khả năng chống chịu trước các biến động bất lợi của môi trường kinh doanh; đẩy mạnh công tác thu hồi, xử lý nợ xấu, đa dạng hóa các biện pháp xử lý thay vì phụ thuộc chủ yếu vào sử dụng dự phòng rủi ro.
Kiểm soát chặt chẽ các khoản lãi dự thu, nhất là các khoản có giá trị lớn, kéo dài hoặc tiềm ẩn khó thu hồi; thực hiện ghi nhận, hoạch toán lãi dự thu, thoái các khoản lãi dự thu đúng quy định pháp luật và chỉ đạo của NHNN, đồng thời yêu cầu thực hiện kiểm soát việc chia cổ tức, phân chia lợi nhuận bảo đảm kết quả kinh doanh phản ánh thực chất tình hình hoạt động của TCTD. Kiểm soát hợp lý chi phí lãi phải trả, phù hợp với khả năng tạo thu nhập từ tín dụng; đồng thời đẩy mạnh đa dạng hóa cơ cấu nguồn thu, phát triển các hoạt động dịch vụ và phi tín dụng, giảm dần mức độ phụ thuộc vào thu nhập lãi thuần. Tăng cường quản lý, thu hồi các khoản nợ đến hạn, qua đó cải thiện hiệu quả kinh doanh, củng cố năng lực tài chính và hỗ trợ tăng trưởng bền vững.
Các TCTD cũng được yêu cầu nâng cao năng lực quản lý, điều hành, quản trị rủi ro, kiểm soát, kiểm toán nội bộ, ý thức chấp hành nghiêm quy định của pháp luật, kỷ cương, kỷ luật, đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động ngân hàng; tuân thủ các quy định về giới hạn và tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động; tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, kiểm toán nội bộ đối với các hoạt động nghiệp vụ, trong đó đặc biệt lưu ý đối với hoạt động cấp tín dụng, phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro tín dụng; đồng thời kiểm soát chặt chẽ các giao dịch với các cổ đông, người có liên quan của cổ đông.
Chỉ đạo, ban hành tiêu chí xác định người có liên quan của khách hàng phù hợp với quy định của pháp luật, trong đó có tiêu chí xác định “pháp nhân, cá nhân khác có mối quan hệ tiềm ẩn rủi ro” theo điểm g khoản 24 Điều 4 Luật Các TCTD. Trên cơ sở các tiêu chí xác định theo quy định nội bộ của TCTD về pháp nhân, cá nhân có mối quan hệ tiềm ẩn rủi ro cho hoạt động, TCTD chủ động rà soát lại toàn bộ danh mục khách hàng có dư nợ lớn, nhóm pháp nhân, cá nhân có mối quan hệ tiềm ẩn rủi ro cho hoạt động, có biện pháp phòng ngừa, xử lý rủi ro.
Theo NHNN, vấn đề kiểm soát rủi ro, đảm bảo an toàn của hệ thống TCTD có ý nghĩa rất quan trọng đến sự phát triển kinh tế, an ninh, trật tự và an toàn xã hội của đất nước; vì vậy, trong thời gian tới, pháp luật liên quan đến hoạt động ngân hàng sẽ tiếp tục được hoàn thiện để kiểm soát có hiệu quả, thực chất vấn đề sở hữu cổ phần, khách hàng, nhóm khách hàng liên quan, về mục đích sử dụng vốn vay. Do đó, Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên TCTD, Tổng Giám đốc (Giám đốc) chi nhánh ngân hàng nước ngoài cần quán triệt đến các cổ đông của TCTD, đến các cấp quản lý, điều hành và cán bộ, nhân viên liên quan trong toàn hệ thống TCTD mình để tự kiểm tra, đối chiếu, nhận diện và chủ động cơ cấu, điều chỉnh, xây dựng lộ trình khắc phục phù hợp quy định và chỉ đạo của cấp có thẩm quyền. Trong quá trình triển khai, nếu có vướng mắc hoặc cần có sự hỗ trợ của NHNN thì báo cáo, đề xuất, kiến nghị cụ thể, văn bản của NHNN nêu.
Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc (Giám đốc), Trưởng Ban Kiểm soát và các bộ phận kiểm tra, kiểm toán, kiểm soát, giám sát, tuân thủ của các TCTD chịu trách nhiệm về việc thực hiện các chỉ đạo của NHNN tại công văn , đồng thời chịu trách nhiệm về an toàn, hiệu quả hoạt động của các TCTD.
NHNN cho biết từ nay đến cuối năm 2026, đối với các TCTD không tuân thủ và không thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất, hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường, rủi ro trong hoạt động ngân hàng, ngoài việc xử lý theo quy định của pháp luật, NHNN căn cứ tính chất, mức độ rủi ro xem xét áp dụng các biện pháp: (i) Xem xét lại chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026 và giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp năm 2027; (ii) Yêu cầu thực hiện một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.
.jpg "FiinRatings: Triển vọng tín dụng ngành ngân hàng ổn định")
