Một làn sóng tấn công mạng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang gây sức ép lên hệ thống phòng thủ, buộc nhiều doanh nghiệp và tổ chức phải tạm ngừng dịch vụ.
Gần đây, nhiều người sử dụng OpenCode, một nền tảng hỗ trợ lập trình bằng AI, đã bị tin tặc xâm nhập và đánh cắp tiền từ tài khoản ngân hàng, theo WSJ. Ông Dax Raas, đồng sáng lập OpenCode, thừa nhận nền tảng này phải đối mặt với một cuộc tấn công bằng AI gần như liên tục kể từ ngày 16/10.
Diễn biến mới này minh chứng cho số vụ tấn công mạng có sự hỗ trợ của AI đang gia tăng nhanh chóng ở Mỹ và thế giới, đặt các doanh nghiệp công nghệ và đơn vị ứng phó sự cố trước những thách thức mới.
Vụ việc tại OpenCode chỉ là một trong hàng loạt sự cố an ninh mạng diễn ra trong tháng 10, thời điểm được giới chuyên gia gọi là "Tháng Mười Đen tối".
Tâm điểm của làn sóng này là PHP, ngôn ngữ lập trình phía máy chủ được sử dụng trên khoảng 70% website toàn cầu. Ngày 21/10, Quỹ PHP công bố hai lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng, được gọi chung là "PHP2Shell", đồng thời phát hành các bản vá lỗi khẩn cấp.
Theo cảnh báo của Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), những lỗ hổng này có thể cho phép tin tặc thực thi mã từ xa và truy cập dữ liệu nhạy cảm mà không cần mật khẩu. Amazon cho biết các lỗ hổng đã bị khai thác trong thực tế.
Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) và FBI khuyến cáo những tổ chức chưa thể triển khai bản vá cần cân nhắc tạm ngừng hoạt động website để hạn chế rủi ro. Một số trang web chính phủ tại Canada, Bỉ, Pháp và Hà Lan được cho là đã áp dụng biện pháp này.
Đáng chú ý, PHP2Shell được phát hiện bằng công cụ AI trong khuôn khổ sáng kiến "Patch the Planet" của OpenAI, hướng tới chủ động phát hiện và khắc phục các lỗ hổng trong hạ tầng số.
Ở chiều ngược lại, tin tặc cũng đang khai thác AI để gia tăng quy mô và mức độ tinh vi của các cuộc tấn công.
Microsoft cho biết các nhóm tin tặc tại nhiều khu vực đã sử dụng Artex, một công cụ AI mã nguồn mở có nguồn gốc từ Trung Quốc, để tự động hóa quá trình xâm nhập hệ thống của hàng trăm doanh nghiệp. Đầu tháng 10, một cuộc tấn công sử dụng Artex được cho là đã đánh cắp dữ liệu của khoảng 68.000 khách hàng ngân hàng tại Hàn Quốc.
Ông Adam Meyers, Phó Chủ tịch cấp cao của công ty an ninh mạng CrowdStrike, nhận định số lượng đối tượng sử dụng tác nhân AI (AI agents) để tấn công mạng đang gia tăng mạnh, từ các nhóm tin tặc chuyên nghiệp đến những cá nhân có trình độ kỹ thuật hạn chế.
Điều khiến giới chuyên gia lo ngại là tốc độ phát triển của các phương thức tấn công mới.
Bà Sherri Davidoff, nhà sáng lập công ty tư vấn bảo mật LMG Security, cho biết bà phối hợp với NetDiligence thực hiện khảo sát hằng quý về những kỹ thuật tấn công được ghi nhận trong thực tế. Nếu một năm trước, rất ít chuyên gia phát hiện dấu hiệu tin tặc sử dụng AI, thì trong quý gần nhất, công nghệ này đã xuất hiện phổ biến.
AI hiện được sử dụng ở nhiều công đoạn, từ thu thập thông tin về mục tiêu, phân tích dữ liệu đánh cắp đến viết mã khai thác lỗ hổng bảo mật.
Công ty an ninh mạng Sophos, sau khi tiếp cận được hệ thống của một nhóm tấn công bằng mã độc tống tiền nói tiếng Nga, phát hiện nhóm này ngày càng phụ thuộc vào AI và đang chuyển dần từ các mô hình độc quyền sang mô hình mã nguồn mở.
Ông Colin Cowie, chuyên gia quản lý tình báo về các mối đe dọa tại Sophos, nhận định tốc độ hoạt động của nhóm tin tặc này đã vượt khả năng thực hiện thông thường của con người.
Hệ quả trước mắt là áp lực ngày càng lớn đối với các đơn vị ứng phó sự cố an ninh mạng.
Ông Steven Adair, Chủ tịch công ty an ninh mạng Volexity, dự báo trên WSJ rằng số vụ xâm nhập hệ thống được công bố có thể tăng mạnh trong những tuần và tháng tới.
Thiệt hại kinh tế cũng không dừng ở chi phí xử lý sự cố. Doanh nghiệp phải đầu tư nguồn lực để khắc phục lỗ hổng, chấp nhận nguy cơ gián đoạn hoạt động, mất dữ liệu khách hàng và đối mặt với các trách nhiệm pháp lý phát sinh. Đối với cơ quan Nhà nước, việc tạm ngừng website còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cung cấp dịch vụ công.
Thị trường chứng khoán Mỹ đã có những phản ứng đáng chú ý. Trong phiên 23/10, giữa lúc thị trường chung giảm điểm, cổ phiếu CrowdStrike tăng hơn 8%, trong khi Palo Alto Networks và Cloudflare cùng tăng hơn 7%. Diễn biến này phản ánh kỳ vọng của một bộ phận nhà đầu tư rằng nhu cầu chi tiêu cho các giải pháp bảo mật sẽ tiếp tục gia tăng.
Đối với Việt Nam, làn sóng tấn công mạng mới đặt ra những yêu cầu cấp thiết trong quá trình chuyển đổi số.
Thanh toán điện tử, thương mại điện tử và dịch vụ công trực tuyến ngày càng phổ biến, trong khi nhiều doanh nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng AI vào quản trị và vận hành. Tuy nhiên, năng lực bảo mật tại không ít doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn chưa theo kịp tốc độ số hóa. Nguy cơ càng lớn khi các công cụ AI cho phép tự động hóa quá trình tìm kiếm và tấn công những hệ thống chưa được cập nhật bản vá lỗi.
