Ngành xây dựng bước vào quý IV/2026 với kỳ vọng bứt phá mạnh mẽ về mặt doanh thu nhờ điểm rơi nghiệm thu quyết toán cuối năm cùng khối lượng công việc tích lũy dồi dào trên cả ba mảng hạ tầng, dân dụng và công nghiệp.
Báo cáo triển vọng ngành xây dựng quý IV/2026 từ FPTS Research nhận định rằng doanh thu toàn ngành sẽ bứt phá mạnh mẽ vào cuối năm nhờ nguồn vốn đầu tư dồi dào, lượng công việc tích lũy lớn và yếu tố mùa vụ. Trong đó, phân khúc hạ tầng đóng vai trò dẫn dắt nhờ tốc độ giải ngân đầu tư công và các chính sách hỗ trợ mới, trong khi lĩnh vực dân dụng và công nghiệp cũng ghi nhận tín hiệu phục hồi tích cực từ nguồn cung nhà ở và dòng vốn FDI cao.
Sự mở rộng đồng đều của dòng vốn đầu tư toàn xã hội đã tạo nền tảng vững chắc cho hoạt động xây lắp trong suốt nửa đầu năm 2026. Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy tổng vốn đầu tư toàn xã hội 6 tháng đầu năm ước đạt hơn 1,8 triệu tỷ đồng, tăng 12,9% so với cùng kỳ.
Bước sang giai đoạn nước rút quý IV, đà tăng trưởng doanh thu toàn ngành dự báo sẽ đạt đỉnh điểm khi các nhà thầu đồng loạt đẩy nhanh tiến độ thi công và nghiệm thu nhằm hoàn thành kế hoạch năm.
Xây dựng hạ tầng tiếp tục giữ vai trò hạt nhân dẫn dắt toàn ngành nhờ dư địa giải ngân đầu tư công còn rất lớn. Tính đến 5 tháng cuối năm, quy mô vốn cần giải ngân để cán đích kế hoạch Chính phủ giao lên tới khoảng 470.000 tỷ đồng, chiếm 47% tổng kế hoạch năm.
Dòng tiền giải ngân tập trung vào các công trình giao thông trọng điểm quốc gia như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng - Lào Cai và cao tốc Bắc - Nam mở rộng.
Bên cạnh đó, việc Nghị định 349/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ đầu tháng 9/2026 với cơ chế nâng hạn mức chỉ định thầu và rút ngắn thủ tục phê duyệt đang trở thành đòn bẩy quan trọng thúc đẩy tiến độ trên các công trường.
Ở mảng xây dựng dân dụng, nguồn việc ghi nhận tín hiệu khởi sắc đồng đều giữa phân khúc thương mại và nhà ở xã hội. Hoạt động cấp phép dự án nhà ở thương mại mới trong quý II/2026 tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ, cung cấp nguồn cung mới dồi dào cho các nhà thầu tích lũy backlog.
Trong khi đó, phân khúc nhà ở xã hội đóng vai trò là "bệ đỡ" ổn định dài hạn với khoảng 772.000 căn hộ đang triển khai trên phạm vi toàn quốc. Mặc dù vậy, áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp bất động sản năm 2026 duy trì ở mức khoảng 141.000 tỷ đồng vẫn tiềm ẩn rủi ro nợ đọng và kéo dài kỳ thu tiền của các doanh nghiệp xây lắp.
Đối với phân khúc xây dựng công nghiệp, làn sóng dịch chuyển vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục mang đến khối lượng công việc dồi dào. Vốn FDI thực hiện trong 8 tháng đầu năm 2026 ghi nhận mức kỷ lục 17,25 tỷ USD trong vòng 5 năm, với hơn 80% tập trung vào nhóm ngành chế biến, chế tạo.
Nhu cầu mở rộng nhà xưởng, hệ thống kho bãi diễn ra sôi động trong bối cảnh chỉ số sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng trưởng tích cực. Đáng chú ý, các chủ đầu tư FDI ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn công trình xanh như LEED hay LOTUS, tạo lợi thế lớn cho nhóm nhà thầu có năng lực thi công đạt chuẩn quốc tế.
Dù khối lượng công việc không thiếu, bài toán tối ưu hóa lợi nhuận ròng lại là thách thức lớn nhất đối với các nhà thầu trong quý IV/2026. Nhu cầu thi công đồng loạt tại nhiều đại dự án khiến mặt bằng giá nguyên vật liệu chủ chốt bị đẩy lên cao và neo ở mức đỉnh. So với cùng kỳ, giá cát xây dựng đã tăng tới 70%, đá xây dựng tăng 30%, thép xây dựng tăng 28% và xi măng tăng 9%. Cùng với đó, chi phí vận chuyển tăng do giá nhiên liệu cao cũng làm gia tăng đáng kể chi phí về tận chân công trình.
Bên cạnh giá vật tư, tình trạng thiếu hụt nhân công thực tế khiến chi phí nhân lực gia tăng, trong khi đơn giá định mức tại nhiều dự án đầu tư công chưa kịp điều chỉnh theo biến động thực tế của thị trường. Mặt khác, chi phí tài chính duy trì ở mức cao với lãi suất cho vay VND bình quân quanh mức 10,7% tiếp tục gặm nhấm lợi nhuận của các doanh nghiệp thâm dụng vốn vay.
Bức tranh chung của ngành xây dựng cuối năm 2026 phản ánh sự phân hóa rõ nét. Nhóm doanh nghiệp sở hữu năng lực quản trị chi phí tốt, chủ động nguồn nguyên vật liệu, nợ vay thấp và đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật phức tạp sẽ vượt lên nắm bắt cơ hội tăng trưởng. Ngược lại, những nhà thầu phụ thuộc nhiều vào các chủ đầu tư gặp khó khăn thanh khoản hoặc vướng vào các gói thầu cố định đơn giá sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro về dòng tiền.
