Chuyển đổi xanh - Động lực phát triển mới của ngành xây dựng

Chuyển đổi xanh đang trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành xây dựng trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Động lực chuyển đổi xanh

Phát biểu tại Diễn đàn Phát triển Bền vững Ngành Xây dựng Việt Nam (VSCF) 2026 diễn ra ngày 16/7, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, ngành xây dựng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kết cấu hạ tầng và đô thị hóa của đất nước. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực sử dụng khối lượng lớn tài nguyên, vật liệu, năng lượng và tạo ra lượng phát thải đáng kể trong toàn bộ vòng đời công trình.

Vì vậy, chuyển đổi xanh trong ngành xây dựng không chỉ dừng ở việc giảm phát thải mà là quá trình chuyển đổi toàn diện, từ quy hoạch, thiết kế, lựa chọn vật liệu, tổ chức thi công, quản lý chất thải, vận hành công trình đến tái sử dụng tài nguyên.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, quá trình chuyển đổi xanh thời gian qua đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Đến cuối tháng 5/2026, cả nước có gần 372.000 phương tiện giao thông đường bộ chạy điện được đưa vào lưu hành, trong đó gần 370.000 ô tô điện và hơn 1.500 xe buýt điện. Hạ tầng phục vụ phương tiện sử dụng năng lượng sạch cũng đang từng bước được đầu tư và hoàn thiện.

Trong lĩnh vực công trình xanh, Việt Nam hiện có hơn 828 công trình được chứng nhận xanh với tổng diện tích sàn khoảng 20,8 triệu m², vượt mục tiêu đề ra và đứng thứ 8 trong số 180 quốc gia, vùng lãnh thổ về số lượng công trình được chứng nhận xanh. Bên cạnh đó, vật liệu xây không nung tiếp tục được mở rộng sản xuất và ứng dụng, góp phần tiết kiệm tài nguyên, giảm tiêu hao nhiên liệu hóa thạch và giảm phát thải khí nhà kính.

Dù vậy, Thứ trưởng Bộ Xây dựng cũng cho rằng quá trình chuyển đổi xanh của ngành xây dựng vẫn còn không ít rào cản. Chi phí đầu tư cho đổi mới công nghệ và các giải pháp xây dựng xanh vẫn ở mức cao. Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cần tiếp tục được hoàn thiện. Ngoài ra, việc tiếp cận tín dụng xanh và các công cụ tài chính hỗ trợ chuyển đổi vẫn là thách thức đối với nhiều doanh nghiệp.

Hiện thực hoá mục tiêu

Sau những kết quả bước đầu của quá trình chuyển đổi xanh, bài toán đặt ra không chỉ nằm ở thể chế hay công nghệ mà còn ở năng lực thích ứng của doanh nghiệp. Ông Nguyễn Quang Vinh - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) chia sẻ, phát triển bền vững không còn là lựa chọn mang tính tự nguyện mà đang trở thành điều kiện của năng lực cạnh tranh.

Các thị trường xuất khẩu, nhà đầu tư và tổ chức tài chính ngày càng quan tâm đến dấu chân carbon, hiệu quả sử dụng năng lượng, nguồn gốc nguyên liệu và tính minh bạch của chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, Net Zero không chỉ là cam kết môi trường mà đã trở thành chiến lược phát triển kinh tế và động lực đổi mới mô hình tăng trưởng.

Theo ông Nguyễn Quang Vinh, ngành xây dựng đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ, đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ tuân thủ các tiêu chuẩn phát triển bền vững mà phải biến ESG thành một phần trong chiến lược kinh doanh. Việc tích hợp các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị vào hoạt động đầu tư, thiết kế sản phẩm, lựa chọn nhà cung cấp và quản trị doanh nghiệp sẽ góp phần tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trong bối cảnh mới.

Trong khi đó, ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA), Trưởng Ban Tổ chức VSCF 2026 cho biết, thúc đẩy các mô hình xanh có thể đo lường và nhân rộng sẽ là một trong những ưu tiên hàng đầu nhằm đưa các mục tiêu phát triển bền vững đi vào thực tiễn.

Để tạo nền tảng phát triển dài hạn cho ngành xây dựng, theo ông Đinh Hồng Kỳ, cần đầu tư bài bản cho thế hệ kế cận, đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế nhằm tiếp cận các công nghệ tiên tiến và nguồn vốn xanh từ thế giới. Đây cũng là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh.

Những thông điệp được đưa ra tại VSCF 2026 cho thấy chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với ngành xây dựng. Để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050, bên cạnh sự hoàn thiện về thể chế và chính sách, cần sự tham gia đồng bộ của doanh nghiệp, tổ chức tài chính, các cơ sở nghiên cứu và đối tác quốc tế trong việc thúc đẩy công trình xanh, vật liệu xanh, kinh tế tuần hoàn và các giải pháp giảm phát thải trong toàn bộ vòng đời công trình.