Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị là bước đổi mới quan trọng trong tư duy lý luận và nhận thức của Đảng về kinh tế nhà nước…
Ngày 25/2, tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị quán triệt toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương trình bày nội dung Nghị quyết số 79-NQ/TW, ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước.
Theo Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị là bước đổi mới quan trọng trong tư duy lý luận và nhận thức của Đảng về kinh tế nhà nước. Theo đó, lần đầu tiên nội hàm kinh tế nhà nước được xác định một cách đầy đủ, có hệ thống trong một nghị quyết chuyên đề, qua đó làm rõ vị trí và mở rộng phạm vi của khu vực này trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Kinh tế nhà nước được nhìn nhận như một chỉnh thể thống nhất, bao gồm toàn bộ các nguồn lực kinh tế do Nhà nước nắm giữ, quản lý và chi phối hoạt động nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, ổn định kinh tế vĩ mô bảo đảm an ninh quốc phòng như đất đai, tài nguyên, vùng trời, vùng biển, không gian ngầm, hệ thống kết cấu hạ tầng, ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước, phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các đơn vị sự nghiệp công lập.
Nghị quyết khẳng định trong suốt 80 năm xây dựng và phát triển, đặc biệt sau gần 40 năm Đổi mới, kinh tế Nhà nước luôn giữ vai trò chủ đạo vừa trực tiếp sản xuất kinh doanh vừa là nền tảng nguồn lực vật chất quan trọng đồng thời là công cụ chiến lược để Nhà nước thực hiện vai trò định hướng và dẫn dắt điều tiết hoạt động kinh tế.
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị cho biết, bên cạnh các kết quả tích cực đạt được, tại Nghị quyết 79, Bộ Chính trị cũng đã chỉ rõ những hạn chế, tồn tại của kinh tế Nhà nước như sau:
Một là, chính sách pháp luật Kinh tế Nhà nước chậm đổi mới, chưa theo kịp thực tiễn phát triển.
Hai là, quản lý khai thác sử dụng nhiều nguồn lực tài sản của Nhà nước chưa thực sự hiệu quả, chưa hạch toán kinh tế đầy đủ, còn lãng phí, thất thoát.
Ba là, doanh nghiệp Nhà nước hoạt động chưa hiệu quả, chưa tương xứng với vị trí, nguồn lực đang nắm giữ, năng lực cạnh tranh còn hạn chế, chưa đóng vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo, dẫn dắt các ngành, lĩnh vực then chốt, cải cách doanh nghiệp Nhà nước còn chậm.
Bốn là, hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập chưa tinh gọn, cơ chế hoạt động và tự chủ tài chính chậm đổi mới, chất lượng dịch vụ chưa đáp ứng yêu cầu, nhiều tồn tại kéo dài chưa được xử lý…
Về nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại, Nghị quyết xác định các nguyên nhân chủ yếu.
Một là tư duy và nhận thức chưa đầy đủ về vị trí, vai trò, phạm vi của Kinh tế Nhà nước. Mối quan hệ giữa Nhà nước thị trường và xã hội chưa được giải quyết hợp lý.
Hai là thể chế pháp luật chưa đồng bộ, còn bất cập, tổ chức thực hiện chưa nghiêm.
Ba là công tác phối hợp trong quản lý khai thác và sử dụng nguồn lực tài sản Nhà nước thiếu hiệu quả, ý thức trách nhiệm trong quản sử dụng tài sản nhà nước chưa cao.
Bốn là là trình độ, năng lực, đội ngũ quản lý chưa đạt yêu cầu, công tác thanh tra, kiểm tra giám sát, kiểm toán chưa đáp ứng yêu cầu.
Mục tiêu, tầm nhìn và giải pháp phát triển
Về bối cảnh: Bộ Chính trị nhận định bối cảnh quốc tế và trong nước đang đặt ra những yêu cầu đổi mới tư duy về phát triển kinh tế nhà nước. Trong đó, cuộc Cách mạng công nghệ và chuyển đổi số đòi hỏi sự thay đổi căn bản trong quản trị KTNN, từ can thiệp vi mô sang giám sát vĩ mô dựa trên dữ liệu; chuyển đổi số trở thành nền tảng cốt lõi để các DNNN nâng cao năng suất và giá trị gia tăng.
Quan điểm chỉ đạo về phát triển kinh tế nhà nước: Nghị quyết 79 đề ra các nhóm quan điểm chỉ đạo mang tính hệ thống, bao trùm và toàn diện về phát triển kinh tế nhà nước trong kỷ nguyên mới, trong đó có thể khái quát những điểm mới và cách tiếp cận đột phá về tư duy lý luận cũng như chỉ đạo thực tiễn như sau:
Thứ nhất, đổi mới và cụ thể hóa quan điểm về nội hàm “vai trò chủ đạo” của kinh tế nhà nước trong kỷ nguyên mới.
Nghị quyết số 79 kế thừa quan điểm của các nghị quyết, kết luận trước đây về việc kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong việc bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn, đồng thời, bổ sung, cụ thể hóa nội hàm vai trò chủ đạo trên các mặt: Định hướng chiến lược phát triển, giữ vững quốc phòng, an ninh; góp phần phát huy giá trị văn hoá và tiến bộ công bằng, an sinh xã hội; là nguồn lực quan trọng để Nhà nước chi phối, can thiệp kịp thời đáp ứng các yêu cầu đột xuất, cấp bách phát sinh.
Thứ hai, đổi mới căn bản mối quan hệ giữa kinh tế nhà nước và các khu vực kinh tế khác nhằm phát huy đầy đủ chức năng, vai trò của từng khu vực. Bên cạnh việc tiếp tục khẳng định mối quan hệ phát triển bình đẳng, hợp tác, cạnh tranh lành mạnh, hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau giữa các khu vực kinh tế, Nghị quyết số 79 đã làm rõ, bổ sung quan điểm: Cùng với các thành phần kinh tế trong nước xây dựng nền kinh tế tự chủ, tự lực, tự cường, bảo đảm an ninh kinh tế, thúc đẩy hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả. Đồng thời đề ra mục tiêu đến năm 2045: Kinh tế nhà nước trở thành nền tảng vững chắc bảo đảm tự chủ chiến lược, tự cường và sức cạnh tranh toàn diện của nền kinh tế; quản trị hiện đại, minh bạch, hiệu quả, có năng lực cạnh tranh cao và hội nhập sâu vào kinh tế toàn cầu, cung ứng dịch vụ công chất lượng cao, khẳng định tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội.
Thứ ba, quan điểm đột phá về nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và sử dụng các nguồn lực của kinh tế nhà nước.
Nghị quyết 79 đề ra quan điểm mới về cơ chế phân bổ, quản lý, khai thác và sử dụng các nguồn lực của kinh tế nhà nước, trong đó nhấn mạnh 2 điểm mới mang tính đột phá.
Thứ tư, nâng tầm nhiệm vụ của kinh tế nhà nước gắn với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế.
Nghị quyết số 79 đã đề ra quan điểm: Kinh tế nhà nước phải tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá, cơ cấu lại nền kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
