Lợi suất Mỹ tăng gây áp lực lên lãi suất toàn cầu, tác động đến tài sản rủi ro tại các thị trường mới nổi. Vì vậy, giữ thanh khoản, ưu tiên phòng thủ trở thành chiến lược quan trọng với nhà đầu tư.
Tính đến tháng 5/2026, thị trường tài chính toàn cầu đang bước vào một giai đoạn biến động mới khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng mạnh lên vùng cao nhất trong gần hai thập kỷ.
Theo AFA Capital, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 30 năm đã chạm vùng đỉnh cao nhất kể từ năm 2007, trong khi lợi suất kỳ hạn 10 năm vượt ngưỡng 4,65%, mức cao nhất kể từ đầu năm 2025.
Kể từ sau bùng phát xung đột Trung Đông, đẩy giá năng lượng tăng cao và gây áp lực lên lạm phát toàn cầu, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã thay đổi hoàn toàn định hướng điều hành. Nếu như đầu năm thị trường còn kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng, thì hiện nay kịch bản chủ đạo đã đảo chiều sang trạng thái “lãi suất cao trong thời gian dài”.
Các quan chức có xu hướng “diều hâu”, tiêu biểu như Kevin Warsh - người mới ngồi vào ghế chủ tịch Fed, đang phát đi tín hiệu ưu tiên kiểm soát lạm phát hơn là thúc đẩy tăng trưởng ngắn hạn. Kỳ vọng lãi suất cuối năm 2026 từ vùng 3-3,5% nay đã bị điều chỉnh ngược lên khoảng 4%, đồng thời triển vọng năm 2027 cho thấy lãi suất có thể tiếp tục neo cao thay vì bước vào chu kỳ nới lỏng như dự báo trước đây.
Sự thay đổi này kéo theo hiện tượng dòng vốn toàn cầu dịch chuyển mạnh về các tài sản định danh bằng USD có lợi suất cao. Theo logic tài chính cơ bản, khi tài sản được xem là “phi rủi ro” nhất thế giới bắt đầu mang lại lợi suất hấp dẫn, dòng tiền quốc tế sẽ ưu tiên trú ẩn tại Mỹ thay vì tiếp tục chấp nhận rủi ro ở các thị trường mới nổi. Điều đó đang tạo ra sức ép rất lớn đối với những nền kinh tế có độ mở cao.
Ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital chia sẻ trên thị trường chứng khoán Việt Nam từ đầu năm đến nay, khối ngoại đã bán ròng hơn 52,5 nghìn tỷ đồng. Đây không chỉ là phản ứng ngắn hạn trước biến động địa chính trị mà còn là tín hiệu cho thấy nhà đầu tư quốc tế đang lo ngại về rủi ro mất giá của đồng nội tệ trong môi trường USD mạnh lên.
Với môi trường tài chính hiện tại đòi hỏi nhà đầu tư phải thay đổi tư duy quản trị tài sản. Giai đoạn “tiền rẻ” với khả năng sử dụng đòn bẩy cao để tối ưu lợi nhuận đang dần khép lại. Trong chu kỳ mới, ưu tiên lớn nhất không còn là tìm kiếm mức sinh lời tối đa mà là bảo toàn vốn và duy trì thanh khoản.
Vị chuyên gia khuyến nghị trong cấu trúc danh mục thời điểm này, tiền gửi ngân hàng đang trở thành lớp tài sản đáng chú ý nhất. Một số ngân hàng thương mại đã xuất hiện các mức lãi suất huy động đột biến, thậm chí lên tới 9,1% cho kỳ hạn 6 tháng. Các khoản tiền gửi kỳ hạn từ 6-12 tháng bắt đầu mang lại mức lợi suất thực dương hấp dẫn hơn đáng kể so với giai đoạn trước.
Bên cạnh đó, vàng tiếp tục đóng vai trò như một tài sản phòng thủ chiến lược, việc duy trì khoảng 10-15% danh mục bằng vàng được xem là một biện pháp phòng vệ cần thiết trước các cú sốc khó lường.
Ngược lại, cổ phiếu và bất động sản là hai nhóm tài sản nhạy cảm nhất với lãi suất. Chi phí vốn tăng cao sẽ gây áp lực trực tiếp lên lợi nhuận doanh nghiệp, khả năng hấp thụ tín dụng và dòng tiền đầu cơ. Việc sử dụng đòn bẩy tài chính trong giai đoạn này trở nên đặc biệt rủi ro vì chỉ cần thị trường điều chỉnh mạnh, áp lực “call margin” có thể khiến nhà đầu tư mất thanh khoản trong thời gian ngắn.
“Việc nắm giữ tỷ trọng tiền mặt và tài sản thanh khoản cao lúc này không chỉ mang ý nghĩa phòng thủ mà còn là sự chuẩn bị cho cơ hội giải ngân trong tương lai, khi các tài sản rủi ro quay về vùng định giá hấp dẫn hơn”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, vị chuyên gia cho rằng ưu tiên hàng đầu hiện nay không phải là mở rộng bằng mọi giá mà là củng cố sức khỏe tài chính. Các doanh nghiệp cần chủ động phòng vệ rủi ro tỷ giá, đặc biệt với các khoản vay ngoại tệ hoặc hoạt động phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu nguyên vật liệu. Đồng thời, việc xây dựng các kịch bản kiểm tra sức chịu đựng dòng tiền với giả định lãi suất tăng thêm 1-2% là yêu cầu bắt buộc trước mọi quyết định đầu tư lớn.
Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần tái cấu trúc bảng cân đối theo hướng giảm phụ thuộc vào nợ vay chi phí cao, nâng cao khả năng thanh khoản và ưu tiên các tài sản có tính chuyển đổi nhanh. Trong môi trường biến động hiện nay, khả năng tồn tại và duy trì dòng tiền ổn định sẽ quan trọng hơn rất nhiều so với tốc độ tăng trưởng ngắn hạn.
