Người Hà Nội nổi tiếng với cốt cách thanh lịch, sự cầu kỳ trong từng nếp sống. Điều đó phản chiếu rõ nét qua cách họ bày biện mâm cỗ Tết, cách họ "giải ngấy" đầu năm hay cả cái thú vui "ngược đời".
Khi những nụ đào phai bắt đầu hé nở trong làn mưa bụi nhạt nhòa, bếp lửa của người Hà Nội lại rộn ràng một giai điệu riêng. Mâm cỗ Tết là bản giao hưởng của sắc màu và sự cân bằng. "Bốn bát sáu đĩa" hay "tám bát tám đĩa" không đơn thuần là con số, đó là quy ước của một nếp sống trọng lễ nghi.
Sự kết nối giữa các món ăn trong mâm cỗ Tết giống như sự gắn kết giữa các thế hệ trong gia đình; mỗi món một vị, một sắc, nhưng khi đặt cạnh nhau lại tạo nên một chỉnh thể hài hòa, viên mãn.
Người Hà Nội ăn Tết bằng mắt trước khi chạm đến vị giác. Chiếc bánh chưng vuông vắn, xanh mướt màu lá dong rừng, gói trọn trong lòng nó cả một mùa màng no ấm. Từng hạt nếp cái hoa vàng dẻo thơm quyện cùng cái bùi bùi của đỗ xanh và vị ngậy đậm đà của thịt mỡ dưa hành. Bánh chưng không xếp thịt theo chiều dọc mà khía răng cưa rồi cuộn tròn, để khi xắt bánh thành 8 miếng đều tăm tắp, miếng nào cũng đủ đầy phần bì, nạc và mỡ béo ngậy. Bánh chưng đại diện cho sự tĩnh lặng, vững chãi của đất mẹ, mang hương vị ấm nồng, no đủ.
Bản giao hưởng ẩm thực ấy sẽ kém phần hoàn hảo nếu thiếu đi vị chua giòn, sắc sảo của củ kiệu. Những nhành kiệu trắng ngần, nhỏ nhắn được muối kỹ, mang trong mình vị hăng nồng rất nhẹ và hậu vị chua thanh, ngọt dịu.
Cắn một miếng bánh chưng dẻo quánh cùng một củ kiệu giòn tan, cái béo ngậy được tiết chế bởi vị chua, cái thanh đạm được làm đầy bởi vị ngọt của nếp. Trong làn mưa bụi nhạt nhòa của ngày đầu năm, đĩa bánh chưng xanh đặt cạnh bát kiệu muối trắng trong không chỉ là phong vị ngày Tết, mà còn là biểu tượng của nếp nhà yên ấm, nơi những giá trị truyền thống vẫn dịu dàng tỏa hương qua bao thế hệ.
Những ngày Tết cũng là những ngày nghỉ xả hơi của nhiều gia đình sau một năm bận rộn. Công việc dọn dẹp xong xuôi, cỗ bàn đã bày biện đủ đầy, cả gia đình lại rủ nhau diện đồ thật đẹp và lên. Người Hà Nội có một thói quen kỳ lạ nhưng vô cùng lãng mạn: đi ăn kem giữa trời đông giá rét.
Ăn kem Tràng Tiền vào ngày Tết, khi gió mùa Đông Bắc đang rít qua từng kẽ lá, là một trải nghiệm thuộc về cảm giác. Cầm trên tay que kem sữa dừa hay cốm xanh, đứng nép mình bên góc phố, ta thấy cái lạnh của kem tan chảy trên đầu lưỡi, giao thoa với cái lạnh của tiết trời tạo nên một sự sảng khoái đến lạ kỳ. Người Hà Nội không vội vàng khi ăn kem. Họ thưởng thức nó như cách họ thưởng thức một bản nhạc chậm. Cắn một miếng mát lạnh, cảm nhận vị dẻo thơm tan chảy trên đầu lưỡi, rồi cả cơ thể bắt đầu run lên bần bật. Cái lạnh của kem lấn át cái lạnh bên ngoài.
Thú ăn kem trời lạnh không chỉ là để giải khát, mà là để nhấm nháp cái không khí đặc trưng của Hà Nội, nhâm nhi vị lạnh của mùa đông.
Và rồi, khi những ngày Tết chính thức dần trôi qua, khi vị bánh chưng xanh đã bắt đầu làm người ta thấy "ngại", thì bún ốc xuất hiện như một "vị cứu tinh" cho tâm hồn ăn uống. Bún ốc Hà Nội đầu năm không chỉ là một món ăn, đó là một nghi thức giải ngấy, một cách để đưa cơ thể trở về trạng thái cân bằng.
Lang thang qua những con ngõ nhỏ, mùi dấm bỗng thơm nồng, chua dịu đặc trưng sẽ dẫn lối thực khách đến với gánh bún ốc. Bát bún ốc chuẩn vị Hà thành phải là sự tổng hòa của nước dùng trong vắt, nhưng lại đậm đà vị ngọt của xương và vị chua thanh của dấm bỗng nếp. Những con ốc nhồi, ốc mít béo ngậy, giòn sần sật được khều khéo léo, đặt trên nền bún trắng tinh, điểm xuyết vài miếng đậu phụ rán vàng và chút hành lá, tía tô thái nhỏ.
Cái hay của bún ốc đầu năm nằm ở bát nước dùng nóng hổi, đỏ rực màu cà chua và ớt chưng nhưng lại không hề cay gắt. Húp một ngụm nước dùng, vị chua thanh thoát như xua tan đi tất cả những mệt mỏi, đầy bụng của thịt mỡ dưa hành trước đó. Từ mùng 5 Tết trở đi, người ta bắt đầu "săn lùng" những gánh bún ốc ven đường. Thói quen này chẳng biết có từ bao giờ, chỉ biết rằng xì xụp một bát bún ốc chua thanh mới thấy cái Tết thực sự trọn vẹn.
Từ mâm cỗ Tết trang nghiêm đến que kem lạnh giá và bát bún ốc thanh tao mới thấy người Hà Nội luôn biết cách trân trọng những giá trị truyền thống nhưng cũng không thiếu những phút giây ngẫu hứng đầy thi vị. Ẩm thực, với họ, không bao giờ chỉ để no, mà là để cảm, để nhớ và để giữ gìn cái "chất" riêng giữa dòng chảy không ngừng của thời gian..
.jpg "Du lịch Đà Nẵng sẵn sàng mùa Tết")
