Nhiều dự án trung tâm dữ liệu châu Á - TBD có nguy cơ bị trì hoãn

Để "mở khóa" khoảng 800 tỷ USD đầu tư khu vực vào năm 2030, các nhà vận hành trung tâm dữ liệu tại châu Á - Thái Bình Dương (APAC) cần thay đổi cách tiếp cận khi triển khai các dự án mới.

Theo báo cáo do công ty tư vấn Deloitte công bố hôm 10/3, các nhà vận hành có thể không còn tiếp tục dựa vào các lưới điện quốc gia vốn đang ngày càng quá tải.

Báo cáo cũng cảnh báo rằng nếu không áp dụng cách tiếp cận đặt điện năng làm ưu tiên hàng đầu, các doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu có thể phải đối mặt với trì hoãn triển khai dự án, rủi ro biến động giá điện và các hạn chế từ phía cơ quan quản lý.

Mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu tại APAC được dự báo sẽ tăng gấp 5 lần trong thập kỷ tới, từ dưới 200 terawatt-giờ (TWh) vào năm 2025 lên hơn 1.000 TWh vào giữa những năm 2030.

Nhu cầu điện khổng lồ này chủ yếu được thúc đẩy bởi trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán đám mây, đồng thời còn tăng mạnh nhờ sự bùng nổ của mạng lưới các thiết bị kết nối Internet trong khu vực. Số lượng thiết bị dự kiến sẽ đạt 38,9 tỷ thiết bị vào năm 2030, tăng mạnh từ 14,5 tỷ thiết bị năm 2022.

Ông Abhrajit Ray, lãnh đạo mảng công nghệ, truyền thông và viễn thông của Deloitte khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cho biết: “AI, điện toán đám mây và kết nối đang tạo ra nhu cầu tính toán chưa từng có trong khu vực. Những người chiến thắng trong cuộc đua này sẽ là các nhà vận hành và các thị trường coi năng lượng là hạ tầng cốt lõi, chứ không phải chỉ là yếu tố mua sắm ở giai đoạn cuối.”

Cuộc cạnh tranh giành vị thế thống trị trong nền kinh tế số đang nhanh chóng làm thay đổi cục diện khu vực. Trong khi Singapore, Nhật Bản và Trung Quốc vẫn là những trung tâm kỹ thuật số lớn, báo cáo cho thấy dòng vốn mới đang đổ mạnh vào các thị trường như Malaysia, India và Australia.

Tuy nhiên, tất cả các thị trường này đều phải đối mặt với một rào cản chung là năng lực lưới điện. Báo cáo cho biết tới 20% các dự án trung tâm dữ liệu được lên kế hoạch trên toàn cầu có nguy cơ bị trì hoãn do tắc nghẽn trong việc kết nối vào lưới điện.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp còn phải đối mặt với quy định môi trường ngày càng chặt chẽ. Những thị trường như Singapore, Trung Quốc và Nhật Bản đang tích cực triển khai cơ chế định giá carbon, đồng thời các cơ quan quản lý cũng yêu cầu các trung tâm dữ liệu mới đáp ứng tiêu chuẩn hiệu quả sử dụng điện rất nghiêm ngặt.

Theo Deloitte, ngành trung tâm dữ liệu tại APAC vẫn có thể tăng trưởng nhanh, đồng thời hỗ trợ quá trình khử carbon, nhưng chỉ khi toàn bộ hệ sinh thái áp dụng cách tiếp cận “ưu tiên nguồn điện ngay từ đầu”, tức là tích hợp các nguồn năng lượng sạch giúp tăng thêm công suất cho lưới điện ngay từ khi thiết kế dự án.

Ông Will Symons, lãnh đạo mảng phát triển bền vững của Deloitte khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cho biết: “Các hệ thống lưới điện hiện đã chịu áp lực vừa phải giảm phát thải carbon, vừa phải đảm bảo giá điện hợp lý, khả năng vận hành ổn định và an ninh năng lượng".

Trong thực tế, điều này có nghĩa là các nhà vận hành không thể tiếp tục coi việc mua điện chỉ là một khâu ở cuối dự án, hoặc chỉ dựa vào các gói điện xanh do công ty điện lực cung cấp, vốn đang cạnh tranh trực tiếp với công suất lưới điện hiện có.

Thay vào đó, Deloitte khuyến nghị các doanh nghiệp trung tâm dữ liệu đóng vai trò như “chất xúc tác tài chính” cho các hạ tầng năng lượng mới.

Bằng cách ký hợp đồng mua điện dài hạn (PPA), các trung tâm dữ liệu có thể trở thành nguồn doanh thu bảo đảm, giúp tài trợ cho việc xây dựng các trang trại điện gió và điện mặt trời mới, qua đó bổ sung thêm nguồn năng lượng thực sự cho lưới điện.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cho rằng, kiến trúc của các trung tâm dữ liệu trong khu vực cũng cần được điều chỉnh. Báo cáo cho rằng tích hợp hệ thống lưu trữ pin quy mô lớn hiện nay đã trở nên cần thiết để xử lý tính gián đoạn của năng lượng tái tạo; ổn định nhu cầu điện và tạo thêm nguồn thu bằng cách bán điện ngược trở lại lưới điện vào giờ cao điểm.

Ngoài ra, chiến lược dịch chuyển tải thông minh cũng cho phép các nhà vận hành sử dụng AI để phân loại các tác vụ cần xử lý ngay và tác vụ có thể trì hoãn, chẳng hạn như huấn luyện mô hình AI. Nhờ đó, các tác vụ nặng có thể được chuyển sang thời điểm mà năng lượng tái tạo rẻ nhất.

Một chiến lược khác cũng cần được tính đến là chuyển đổi các nhà máy điện hóa thạch sắp ngừng hoạt động thành khu trung tâm dữ liệu. Deloitte cho biết những khu công nghiệp cũ này rất hấp dẫn vì đã sẵn có kết nối lưới điện công suất lớn, trạm biến áp và hạ tầng truyền tải mà các trung tâm dữ liệu mới cần.

Để tối đa hóa hiệu quả, Deloitte cũng đề xuất xây dựng các vùng dữ liệu năng lượng sạch, nơi trung tâm dữ liệu được đặt ngay cạnh các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn, bởi truyền dữ liệu thường rẻ hơn truyền điện.

Tuy nhiên, báo cáo cũng lưu ý rằng mô hình này khó triển khai tại các thị trường khan hiếm đất đai như Singapore. Những khu vực xa xôi phù hợp cho các trang trại năng lượng tái tạo lớn thường không đáp ứng yêu cầu độ trễ thấp của trung tâm dữ liệu, vốn cần gần các khu đô thị và người dùng cuối.