Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) giữ nguyên lãi suất ở 1%, nhưng cảnh báo lạm phát và để ngỏ khả năng tăng vào tháng 9/2026 khi đồng yên suy yếu.
BoJ giữ nguyên lãi suất chính sách ở 1% với tỷ lệ biểu quyết 8 : 1, đồng thời để ngỏ khả năng nâng lãi suất vào tháng 9 tới, sau khi chính phủ nước này bất ngờ can thiệp thị trường tiền tệ để chặn đà rơi của đồng yên đang tiến sát mức thấp nhất 40 năm.
Ngày 31/7, khép lại cuộc họp chính sách kéo dài hai ngày, Hội đồng Chính sách BoJ quyết định giữ nguyên lãi suất chuẩn ở mức 1%. Đây là quyết định giữ nguyên sau khi BoJ vừa nâng lãi suất từ 0,75% lên 1% hồi tháng 6, mức cao nhất kể từ năm 1995.
Quyết định được thông qua với tỷ lệ 8 phiếu thuận, 1 phiếu chống. Thành viên hội đồng Hajime Takata, người có quan điểm diều hâu, bỏ phiếu chống và đề xuất nâng lãi suất lên 1,25% để phòng ngừa rủi ro lạm phát đi lên.
Ngay trước quyết định, đồng yên bất ngờ tăng vọt so với đồng USD, một diễn biến được thị trường đánh giá là dấu hiệu của can thiệp từ phía chính phủ Nhật Bản.
Đồng yên trước đó giao dịch quanh mức 163 yên đổi một USD, sát vùng thấp nhất trong 40 năm, rồi bật mạnh lên tới 157,96 yên. Theo Bloomberg, động thái này diễn ra đồng thời với việc giới chức Mỹ thực hiện một "cuộc kiểm tra tỷ giá", bước đi thường được xem là tiền đề của can thiệp. Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama nhiều lần cảnh báo về khả năng can thiệp, dù thị trường phần lớn chưa để tâm cho tới khi động thái thực sự diễn ra.
"Tín hiệu then chốt từ động thái đêm qua là Bộ Tài chính vẫn không thoải mái với việc đồng yên suy yếu quá mức," một bản phân tích thị trường nhận định.
Trong Báo cáo Triển vọng hằng quý công bố cùng quyết định, BoJ nâng dự báo tăng trưởng GDP tài khóa 2026 lên khoảng 0,8%, từ mức 0,5% đưa ra hồi tháng 4. Đáng chú ý hơn, ngân hàng này cảnh báo lạm phát cơ bản nhiều khả năng tăng tốc lên mức trên 2% kể từ nửa sau của năm tài khóa 2026, kéo dài từ tháng 9/2026 đến tháng 3/2027.
BoJ dẫn ba nguyên nhân: mức tăng lương được chuyển vào giá bán, giá dầu thô đi lên, và sự mất giá gần đây của đồng yên. Ngân hàng dự báo lạm phát sau đó sẽ hạ dần về quanh 2% khi giá dầu giảm. Lạm phát cơ bản tháng 7 của Nhật ở mức 1,6%, và đã dưới ngưỡng 2% trong phần lớn năm 2026.
Thống đốc BoJ Kazuo Ueda phát tín hiệu rõ về khả năng hành động sớm. "Nếu chúng tôi thất bại trong việc theo đuổi mục tiêu tăng giá ổn định, chúng tôi có thể buộc phải nâng lãi suất một cách nhanh chóng," ông nói trong họp báo sau cuộc họp. Ông cũng lưu ý: "Dự báo lạm phát của nhiều thành viên hội đồng khá cao, và họ nhìn thấy rủi ro nghiêng về phía tăng. Tôi muốn tính đến điều đó khi chủ trì các cuộc họp chính sách tới."
Cùng luận điểm với các đồng cấp diều hâu tại Mỹ, ông Ueda cảnh báo rằng lựa chọn thay thế cho việc nâng lãi suất từng bước nhỏ để ứng phó áp lực lạm phát có thể là những động thái mạnh và gây xáo trộn hơn về sau. Bloomberg đọc phát biểu và Báo cáo Triển vọng như việc BoJ đặt nền cho một đợt nâng có thể diễn ra vào tháng 9. Khảo sát của Reuters ngày 23/7 cho thấy 70% nhà kinh tế dự báo lãi suất cơ bản của Nhật Bản sẽ đạt ít nhất 1,5% vào quý II/2027.
Với Việt Nam, tác động đáng chú ý nhất của một đồng yên mạnh lên không nằm ở chi phí vốn vay, mà ở dòng đầu tư và cán cân thương mại với Nhật Bản, một trong những đối tác kinh tế lớn nhất.
Trên phương diện đầu tư, đồng yên mạnh lên về lý thuyết làm tăng sức mua của doanh nghiệp Nhật khi đầu tư ra nước ngoài, có thể hỗ trợ dòng vốn FDI vào Việt Nam, nơi Nhật Bản luôn nằm trong nhóm nhà đầu tư hàng đầu. Tuy nhiên, khi BoJ bước vào chu kỳ nâng lãi suất, chi phí vốn trong nước của chính doanh nghiệp Nhật tăng lên, và lợi suất tài sản yên hấp dẫn hơn có thể giữ một phần dòng vốn ở lại thị trường nội địa thay vì tìm cơ hội ở nước ngoài. Với các dự án sản xuất đã đặt tại Việt Nam, biến động tỷ giá còn ảnh hưởng tới hạch toán lợi nhuận khi chuyển về công ty mẹ.
Lĩnh vực thương mại có thể nhận tác động rõ nét hơn. Nhật Bản là thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam ở các nhóm hàng dệt may, thủy sản, gỗ và nông sản, đồng thời là nguồn cung quan trọng của máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên phụ liệu đầu vào cho sản xuất. Một đồng yên mạnh lên khiến hàng hóa Việt Nam trở nên cạnh tranh hơn về giá tại thị trường Nhật, hỗ trợ xuất khẩu. Nhưng ở chiều ngược lại, chi phí nhập khẩu máy móc và nguyên liệu từ Nhật, vốn là đầu vào cho nhiều ngành chế biến chế tạo, sẽ đắt hơn khi quy đổi. Với các doanh nghiệp phụ thuộc vào linh kiện và thiết bị Nhật, đây là yếu tố cần tính vào giá thành.
Điểm mấu chốt là chấm dứt giai đoạn yên yếu kéo dài. Trong nhiều năm qua, đồng yên suy yếu đã tạo lợi thế cho hàng xuất khẩu của chính Nhật Bản và làm rẻ tương đối chi phí nhập khẩu từ Nhật. Khi Tokyo can thiệp hỗ trợ đồng yên và BoJ chuyển sang bình thường hóa chính sách, cấu trúc tỷ giá quen thuộc đó có thể đảo chiều, buộc doanh nghiệp Việt Nam trong cả chuỗi xuất và nhập với Nhật Bản phải điều chỉnh lại tính toán về giá và biên lợi nhuận.
