Ninh Bình: Quyết liệt thực hiện các giải pháp gỡ “thẻ vàng” IUU

Trước tình hình đó, UBND tỉnh Ninh Bình đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương đồng loạt vào cuộc, triển khai các biện pháp mạnh mẽ nhằm quản lý chặt chẽ đội tàu, nâng cao ý thức ngư dân, quyết tâm cùng cả nước gỡ cảnh báo "thẻ vàng".

Khắc phục triệt để những lỗ hổng trong quản lý tàu cá

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Đoàn thanh tra EC qua lần thứ 5 đã chỉ ra nhiều hạn chế trong chống khai thác IUU tại các địa phương. Nổi bật là năng lực thực thi pháp luật, sự lãnh đạo và bố trí nguồn lực chưa quyết liệt. Cơ sở dữ liệu quản lý thiếu đồng bộ, chưa liên thông, cùng công nghệ giám sát còn bất cập. Hạ tầng cảng cá lẫn nguồn lực quản lý cơ sở đều vừa thiếu vừa yếu. Về phía ngư dân, trình độ ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo còn thấp. Đội tàu phần lớn có quy mô nhỏ lẻ, ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân chưa cao, đồng thời địa phương vẫn thiếu các sinh kế thay thế bền vững cho bà con.

Để kịp thời khắc phục những hạn chế, tồn tại này, UBND tỉnh yêu cầu thời gian tới các sở, ngành, địa phương phải tiếp tục triển khai thực hiện nghiêm túc các chỉ thị, nghị quyết, công điện của Trung ương. Các đơn vị cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến các quy định của Luật Thủy sản năm 2017 cùng các nghị định, hướng dẫn liên quan, đặc biệt là các khuyến nghị của EC về cảnh báo “Thẻ vàng” để ngư dân hiểu đầy đủ và tự giác chấp hành. Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tiếp tục tham mưu UBND tỉnh tổ chức các đoàn kiểm tra thực tế tại các xã, phường ven biển nhằm rà soát toàn diện việc thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU.

Theo ông Nguyễn Sinh Tiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó trưởng Ban Chỉ đạo IUU tỉnh: Đề nghị các sở, ngành, địa phương tăng cường phối hợp chặt chẽ để quản lý tàu cá theo đúng quy định. Toàn tỉnh phải tập trung xử lý dứt điểm các trường hợp vi phạm, kiên quyết không cho tàu cá không đủ điều kiện ra khơi và tuyệt đối không để xảy ra tình trạng xâm phạm vùng biển nước ngoài. Các cơ quan chức năng cần hướng dẫn ngư dân, doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc việc khai báo khi xuất - nhập bến, mua bán nguyên liệu và cấp hồ sơ truy xuất nguồn gốc hải sản trên hệ thống eCDT.

Song song với đó, tiến hành rà soát các bến cá trên địa bàn, đình chỉ hoạt động các bến tự phát không chấp hành quy định, gây khó khăn cho công tác quản lý. Tỉnh cũng chủ động triển khai quy định về chính sách hỗ trợ kinh phí hủy, phá dỡ tàu cá, chuyển đổi nghề và thay thế, nâng cấp thiết bị giám sát hành trình (VMS) cho các chủ tàu.

Trong chuỗi giải pháp này, UBND các xã, phường ven biển đóng vai trò rà soát trực tiếp tại cơ sở. Chính quyền địa phương có trách nhiệm đôn đốc, yêu cầu các chủ tàu cá chưa có Giấy phép khai thác thủy sản, hết hạn đăng kiểm hoặc hết hạn an toàn thực phẩm khẩn trương hoàn thiện thủ tục. Đối với những tàu cá không có mặt tại địa bàn, cần xác minh rõ vị trí neo đậu cụ thể để quản lý. Các xã, phường phải phối hợp với cơ quan chức năng yêu cầu chủ tàu làm thủ tục giải bản đối với tàu không còn khả năng hoạt động; xóa đăng ký với tàu đã bán ra tỉnh ngoài; thực hiện sang tên đổi chủ đúng quy định hoặc đưa vào danh sách tàu cá mất tích của tỉnh.

Phát huy vai trò nòng cốt nơi cửa biển

Trong nỗ lực chung của toàn tỉnh, Bộ đội Biên phòng tỉnh Ninh Bình đã và đang phát huy vai trò nòng cốt trong việc quản lý, kiểm soát người và phương tiện ngay từ cửa sông, bến bãi. Xác định muốn ngăn chặn vi phạm trên biển thì phải quản lý chặt chẽ từ đất liền, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh kiên quyết không cho phép các tàu cá thiếu thủ tục, thiếu trang thiết bị hoặc không bảo đảm điều kiện an toàn ra khơi. Tại các trạm kiểm soát Biên phòng cửa sông, cửa lạch, các cán bộ, chiến sĩ luôn duy trì nghiêm túc chế độ trực 24/24 giờ.

Trước khi xuất bến, mọi phương tiện đều phải qua kiểm tra nghiêm ngặt về hồ sơ, danh sách thuyền viên, nhật ký khai thác, thiết bị thông tin liên lạc và đặc biệt là thiết bị VMS. Khi tàu nhập bến, lực lượng Biên phòng sẽ tiến hành đối chiếu hành trình, thời gian và sản lượng hải sản khai thác nhằm bảo đảm tính minh bạch, đúng quy trình.

Trong năm 2025 và từ đầu năm 2026 đến nay, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã kiểm soát chặt chẽ 8.526 lượt phương tiện xuất bến và 8.382 lượt phương tiện nhập bến. Toàn bộ dữ liệu ra vào đều được cập nhật kịp thời lên hệ thống để phục vụ công tác theo dõi, đối chiếu và truy xuất nguồn gốc khi cần thiết.

Đại tá Phạm Văn Hóa, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Ninh Bình cho biết, song song với việc kiểm soát xuất, nhập bến, đơn vị tập trung rà soát, phân loại và quản lý nghiêm ngặt nhóm tàu cá có nguy cơ cao. Bộ đội Biên phòng tỉnh đã phối hợp lập danh sách 9 tàu có nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài, đồng thời quản lý 25 tàu không đủ điều kiện khai thác, yêu cầu neo đậu tập trung và giao cho chính quyền địa phương cùng các lực lượng chức năng giám sát chặt chẽ.

Đối với vấn đề quản lý thiết bị VMS, sự phối hợp giữa các sở, ngành được đẩy mạnh tối đa. Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh tiếp tục duy trì hoạt động của Tổ xác minh, xử lý vi phạm về vận hành hệ thống VMS, tuyệt đối không để tàu không đủ điều kiện đi hoạt động. Công an tỉnh phối hợp với các đơn vị chức năng tiến hành xác minh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan đến thiết bị VMS, vượt ranh giới cho phép hoặc khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài.

Đồng thời, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân nếu chậm phát hiện, chậm xử lý hoặc báo cáo không đầy đủ, có hành vi bao che cho vi phạm. Lực lượng Công an xã, phường cũng phối hợp chặt chẽ với Bộ đội Biên phòng để xác minh các tàu cá mất tín hiệu, kiên quyết xử phạt các trường hợp thường xuyên để mất kết nối hoặc cố tình tắt thiết bị VMS khi hoạt động ở vùng biển giáp ranh.

Xác định tuyên truyền là giải pháp căn cơ, Bộ đội Biên phòng tỉnh Ninh Bình đã chủ động đổi mới phương thức tiếp cận. Cán bộ chiến sĩ trực tiếp xuống từng bến bãi, lên từng tàu cá để hướng dẫn ngư dân cách ghi nhật ký khai thác, duy trì tín hiệu VMS, cam kết không vượt ranh giới và không sử dụng các phương thức khai thác mang tính tận diệt. Nội dung tuyên truyền được lồng ghép đa dạng qua hệ thống truyền thanh cơ sở, sinh hoạt cộng đồng và các buổi làm việc trực tiếp.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã phát 5.000 tờ rơi và 200 cuốn tài liệu pháp luật về chống khai thác IUU. Đến nay, 100% chủ tàu và thuyền trưởng thuộc nhóm nguy cơ cao đã ký cam kết không vi phạm các quy định IUU. Sự thay đổi rõ rệt trong nhận thức của ngư dân, cùng với sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của các cấp chính quyền và lực lượng chức năng là cơ sở vững chắc để tỉnh Ninh Bình kiểm soát tốt hoạt động khai thác thủy sản, quyết tâm cùng cả nước hướng tới mục tiêu gỡ bỏ "thẻ vàng" của EC, xây dựng một nghề cá phát triển bền vững và có trách nhiệm.