Công nghệ hỗ trợ lái ADAS đang dần trở thành tiêu chuẩn mới của ngành ô tô, thúc đẩy xu hướng phổ cập an toàn từ xe sang xuống các mẫu xe phổ thông.
Những chiếc xe hiện đại ngày nay không chỉ cạnh tranh bằng thiết kế, khả năng vận hành hay mức tiêu hao nhiên liệu, mà ngày càng được đánh giá qua khả năng bảo vệ người dùng trong các tình huống nguy hiểm. Một nghiên cứu mới do General Motors (GM) phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Giao thông Vận tải thuộc Đại học Michigan (UMTRI) thực hiện đang cho thấy các công nghệ hỗ trợ lái tiên tiến (ADAS) thực sự tạo ra khác biệt rõ rệt trong việc giảm tai nạn và chấn thương ngoài thực tế.
Kết quả nghiên cứu được công bố trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển dịch mạnh sang các nền tảng xe thông minh, nơi yếu tố an toàn được đặt ngang hàng với điện hóa và kết nối số.
Theo GM, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ khoảng 12 triệu xe đời 2020-2024 và đối chiếu với hơn 700.000 vụ tai nạn được cảnh sát ghi nhận tại 18 bang của Mỹ. Kết quả cho thấy các mẫu xe được trang bị hệ thống an toàn chủ động có tỷ lệ va chạm và mức độ chấn thương thấp hơn đáng kể so với những xe không có các công nghệ này.
Các hệ thống được nghiên cứu gồm phanh khẩn cấp tự động (Automatic Emergency Braking), hỗ trợ giữ làn đường (Lane Keep Assist), cảnh báo va chạm phía trước, phanh hỗ trợ người đi bộ và đèn pha tự động IntelliBeam. Đây đều là những tính năng ngày càng phổ biến trên nhiều dòng xe phổ thông tại Mỹ.
Điều đáng chú ý là nghiên cứu không chỉ đánh giá trong điều kiện thử nghiệm mà dựa trên dữ liệu vận hành thực tế. Các nhà nghiên cứu xem xét nhiều dạng tai nạn phổ biến như đâm xe từ phía sau, va chạm khi chuyển làn, tai nạn liên quan tới người đi bộ, xe lao khỏi mặt đường hay va chạm khi lùi xe. Đồng thời, những yếu tố như điều kiện giao thông, loại phương tiện và hành vi người lái cũng được đưa vào phân tích để hạn chế sai lệch dữ liệu.
Kết quả này tiếp tục củng cố xu hướng mà nhiều hãng xe đang theo đuổi: chuyển trọng tâm từ “bảo vệ khi tai nạn xảy ra” sang “ngăn tai nạn xảy ra ngay từ đầu”. Nếu trước đây các công nghệ an toàn chủ yếu xoay quanh túi khí, khung xe hấp thụ xung lực hay dây đai an toàn, thì hiện nay ADAS đóng vai trò như một “người hỗ trợ” liên tục theo dõi môi trường xung quanh để cảnh báo hoặc can thiệp khi phát hiện nguy cơ.
Trong thực tế, nhiều nghiên cứu quốc tế trước đây cũng từng chỉ ra hiệu quả của các hệ thống hỗ trợ lái. Viện Bảo hiểm An toàn Đường cao tốc Mỹ (IIHS) từng cho biết phanh khẩn cấp tự động có thể giúp giảm đáng kể các vụ va chạm từ phía sau, trong khi cảnh báo điểm mù và hỗ trợ giữ làn đường giúp hạn chế tai nạn trên cao tốc.
Đối với các hãng xe, ADAS hiện không còn là công nghệ “trang trí” dành riêng cho xe sang. Thay vào đó, đây đang trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng ngay cả ở phân khúc phổ thông. GM cho biết nhiều mẫu xe dưới 30.000 USD tại Mỹ hiện đã được trang bị tiêu chuẩn các tính năng an toàn chủ động.
Xu hướng này cũng đang dần lan sang nhiều thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam. Khoảng 5 năm trước, các tính năng như kiểm soát hành trình thích ứng, hỗ trợ giữ làn hay phanh tự động gần như chỉ xuất hiện trên xe sang nhập khẩu. Tuy nhiên hiện nay, ADAS đã bắt đầu phổ biến hơn trên nhiều mẫu SUV và crossover tầm trung, thậm chí xuất hiện ở một số mẫu xe đô thị giá dưới 800 triệu đồng.
Nhiều hãng xe hoạt động tại Việt Nam như Toyota, Hyundai, Kia, Honda hay VinFast đều đã đẩy mạnh tích hợp các gói an toàn chủ động trên sản phẩm mới. Một số mẫu xe phổ thông hiện có thể sở hữu camera 360 độ, cảnh báo va chạm, hỗ trợ phanh khẩn cấp hay kiểm soát hành trình thích ứng.
Điều này phần nào phản ánh sự thay đổi trong nhu cầu người dùng Việt Nam. Nếu trước đây người mua xe chủ yếu quan tâm đến giá bán, mức tiêu hao nhiên liệu hoặc thương hiệu, thì hiện nay yếu tố an toàn đang được chú ý nhiều hơn, đặc biệt với các gia đình trẻ và nhóm khách hàng thường xuyên di chuyển đường dài.
Trong bối cảnh hạ tầng giao thông tại Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức, mật độ xe máy cao và tình trạng giao thông phức tạp tại đô thị lớn, các công nghệ hỗ trợ lái có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro tai nạn.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng cho rằng ADAS không phải “lá chắn tuyệt đối”. Các hệ thống này vẫn có giới hạn nhất định, phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, chất lượng vạch kẻ đường, camera, cảm biến và cả cách người lái sử dụng. Nhiều vụ tai nạn trên thế giới từng xảy ra do tài xế quá phụ thuộc vào công nghệ hỗ trợ lái và mất tập trung khi điều khiển phương tiện.
Dù vậy, xu hướng phát triển của ngành ô tô cho thấy công nghệ an toàn chủ động sẽ ngày càng trở thành tiêu chuẩn bắt buộc thay vì tùy chọn cao cấp. Khi chi phí phần cứng giảm dần và cạnh tranh ngày càng gay gắt, các hãng xe nhiều khả năng sẽ tiếp tục đưa ADAS xuống các phân khúc thấp hơn.
Nghiên cứu mới của GM và UMTRI vì thế không chỉ là một báo cáo kỹ thuật đơn thuần, mà còn phản ánh hướng đi chung của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu: biến chiếc xe từ phương tiện di chuyển thành một hệ thống chủ động hỗ trợ và bảo vệ con người trên mọi hành trình.
.jpg "Porsche, Toyota vượt trội, Tesla gây thất vọng trong bài kiểm tra hỗ trợ lái")