Pháp lý và quản trị: Nền tảng khởi nghiệp bền vững

Đây là nền tảng giúp hạn chế rủi ro, mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn lực và phát triển dài hạn.

Khởi nghiệp không chỉ đòi hỏi ý tưởng tốt hay nguồn vốn ban đầu, mà còn cần khả năng tổ chức và vận hành hoạt động kinh doanh. Theo ông Trương Thanh Hùng, Nhà sáng lập FiNNO Group, Phó Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Quốc gia (VMSA), phụ nữ cần chuyển từ tư duy tìm kiếm hỗ trợ sang chủ động nâng cao năng lực làm chủ, trong đó hiểu biết pháp luật và quản trị tài chính là những nền tảng quan trọng.

- Thưa ông, trước những thay đổi của chính sách, pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh, phụ nữ khởi nghiệp cần lưu ý điều gì?

Điều quan trọng không phải là ghi nhớ thật nhiều văn bản pháp luật, mà là hiểu những quy định tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của mình và biết cách thích ứng. Đối với hộ kinh doanh, việc chuyển sang cơ chế kê khai thuế trên cơ sở doanh thu thực tế đặt ra yêu cầu minh bạch doanh thu, quản lý chứng từ và ghi chép tài chính. Với doanh nghiệp, người khởi nghiệp cần quan tâm đến loại hình pháp lý, nghĩa vụ kế toán, thuế, lao động, bảo hiểm xã hội và điều kiện kinh doanh theo ngành nghề. Việc lựa chọn hộ kinh doanh hay chuyển thành doanh nghiệp cần xuất phát từ quy mô, nhu cầu huy động vốn và năng lực quản trị, không nên chạy theo hình thức.

Trong thực tế tư vấn, tôi gặp không ít cơ sở có sản phẩm tốt, có khách hàng nhưng thiếu hệ thống quản lý doanh thu, chi phí, chứng từ và hợp đồng. Khi quy mô mở rộng, những hạn chế này có thể trở thành rủi ro lớn. Vì vậy, phụ nữ khởi nghiệp cần lựa chọn mô hình pháp lý phù hợp, thiết lập hệ thống quản lý tài chính tối thiểu và chủ động cập nhật quy định liên quan. Tuân thủ pháp luật không chỉ là nghĩa vụ, mà còn giúp tạo dựng uy tín, tăng khả năng hợp tác và tạo nền tảng để tiếp cận nguồn vốn, gọi vốn đầu tư.

- The ông, bên cạnh hiểu biết pháp luật, phụ nữ cần nâng cao năng lực quản trị như thế nào để hoạt động kinh doanh hiệu quả?

Một vấn đề phổ biến ở các doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp nhỏ là chủ kinh doanh biết doanh thu nhưng chưa thực sự hiểu mình có lãi hay không, thậm chí chưa phân biệt được doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền. Có những cơ sở bán hàng tốt nhưng vẫn thiếu tiền mua nguyên liệu, trả lương hoặc thanh toán các khoản đến hạn do không kiểm soát công nợ, tồn kho và chi phí.

Tôi khuyến nghị phụ nữ khởi nghiệp nên bắt đầu từ những nguyên tắc quản trị đơn giản: tách bạch tiền cá nhân với tiền kinh doanh; theo dõi thực thu, thực chi; lập kế hoạch dòng tiền cho tối thiểu 3 tháng tiếp theo; tính đúng, đủ giá thành, giá vốn sản phẩm và thường xuyên kiểm tra các chỉ số như lợi nhuận gộp, công nợ, hàng tồn kho, điểm hòa vốn. Công sức lao động của chính người chủ cũng cần được tính đến khi đánh giá hiệu quả kinh doanh. Nếu bỏ qua khoản này, người kinh doanh có thể nhầm lẫn giữa việc tạo ra thu nhập cho bản thân với khả năng sinh lời thực sự của mô hình.

Bên cạnh đó, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ phân loại chi phí, dự báo dòng tiền và phân tích hiệu quả sản phẩm. Tuy nhiên, điều quan trọng vẫn là duy trì dữ liệu đầy đủ và sử dụng kết quả phân tích để đưa ra quyết định phù hợp. AI chỉ hỗ trợ phân tích; dữ liệu đầu vào và các quyết định kinh doanh vẫn phải được người chủ kiểm chứng.

- Làm thế nào để phụ nữ xây dựng dự án khả thi và tận dụng hiệu quả các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp, thưa ông?

Một dự án tốt không bắt đầu từ việc viết bản thuyết minh thật hay, mà từ việc xác định đúng vấn đề của khách hàng và đưa ra giải pháp có giá trị. Người khởi nghiệp cần trả lời năm câu hỏi: Khách hàng mục tiêu là ai? Sản phẩm giải quyết vấn đề, nỗi đau gì của họ mà các sản phẩm khác chưa làm tốt? Khách hàng có sẵn sàng trả tiền không? Mô hình tạo doanh thu, lợi nhuận và duy trì dòng tiền như thế nào? Nguồn lực, lợi thế và rủi ro lớn nhất của dự án là gì? Một bản thuyết minh thuyết phục phải có số liệu và bằng chứng thực tế, chẳng hạn số khách hàng đã sử dụng sản phẩm, tỷ lệ mua lại, doanh thu hoặc các hợp đồng đã ký. Điểm cốt lõi là giải pháp phải tốt hơn lựa chọn hiện có của khách hàng ở một khía cạnh đủ quan trọng nào đó. Nên thử nghiệm ở quy mô nhỏ, đo lường phản hồi và điều chỉnh trước khi mở rộng.

Đối với dự án của phụ nữ, những giá trị như tạo việc làm, bảo tồn nghề truyền thống hay khai thác lợi thế địa phương rất đáng khuyến khích, nhưng nhất quyết phải đi cùng với tính khả thi thương mại.

Về chính sách, người khởi nghiệp cần xác định mình đang ở giai đoạn nào, cần hỗ trợ điều gì và đáp ứng những điều kiện nào. Nguồn lực hỗ trợ có thể là vốn, đào tạo, cố vấn, kết nối khách hàng hoặc cải tiến công nghệ. Tôi cho rằng cần chuyển từ tư duy “tìm kiếm sự hỗ trợ” sang “chủ động nâng cao năng lực để đủ điều kiện tiếp nhận và sử dụng hiệu quả sự hỗ trợ”. Giá trị của chính sách không chỉ nằm ở nguồn lực được nhận, mà còn ở kết quả phát triển mà người khởi nghiệp tạo ra từ nguồn lực đó. Chính sách là nguồn lực bổ trợ, không nên là điều kiện quyết định sự sống còn của dự án.

- Ông có khuyến nghị gì để hoạt động hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp tạo ra hiệu quả bền vững?

Hoạt động hỗ trợ cần vượt ra khỏi việc cung cấp vốn, đào tạo kỹ năng đơn lẻ hay tổ chức các cuộc thi. Quan trọng hơn là xây dựng quá trình đồng hành liên tục thông qua các chương trình ươm tạo, cố vấn và tăng tốc dự án dài hơi, giúp phụ nữ hoàn thiện mô hình kinh doanh, mở rộng thị trường và tiếp cận cơ hội đầu tư. Phụ nữ ở các địa phương có thể khai thác lợi thế về tri thức bản địa, nông sản, nghề truyền thống và giá trị văn hóa để phát triển những mô hình kinh doanh mới có tính sáng tạo. Các hoạt động đồng hành cần gắn với kết quả đo lường được như giúp cho các dự án có khách hàng mới, tăng doanh thu, năng lực quản trị và khả năng huy động nguồn lực, thay vì chỉ đếm số lớp tập huấn hay cuộc thi.

Theo tôi, khởi nghiệp bền vững bắt đầu từ sự chuyển đổi trong tư duy của người làm chủ. Khi phụ nữ làm chủ tri thức, tài chính và phương thức kinh doanh, họ không chỉ tạo sinh kế cho gia đình mình mà còn có thể đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế và cộng đồng. Sự chuyển đổi đó trước hết là từ tư duy trông chờ sang chủ động học hỏi, thử nghiệm và chịu trách nhiệm về quyết định kinh doanh của mình.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!