Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), cùng những khó khăn của ngành công nghiệp truyền thống, đang thúc đẩy người lao động tìm kiếm cơ hội kinh doanh riêng.
Đức ghi nhận hơn 3.000 startup mới trong nửa đầu năm 2026, theo số liệu của Bộ Kinh tế nước này. Đây là mức cao kỷ lục và tăng 52% so với nửa cuối năm 2025. Khoảng một phần ba trong số đó hoạt động trong lĩnh vực AI.
Xu hướng này cho thấy AI không chỉ tạo ra thị trường cho những sản phẩm, dịch vụ mới mà còn góp phần thay đổi lựa chọn nghề nghiệp của người lao động. Khi các ngành công nghiệp lâu đời gặp khó khăn, khởi nghiệp đang trở thành một hướng đi để tận dụng năng lực chuyên môn, phát triển ý tưởng kinh doanh và tìm kiếm cơ hội tăng trưởng mới.
Sự gia tăng số lượng startup tại Đức diễn ra trong bối cảnh nền công nghiệp nước này chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Theo ước tính của Viện Kinh tế Đức (IW), nước này đã mất khoảng 400.000 việc làm trong lĩnh vực công nghiệp giai đoạn 2019-2025, một phần do cạnh tranh từ Trung Quốc.
Trong bối cảnh đó, sự phát triển của AI đang mở ra cơ hội cung cấp giải pháp giúp những công ty hiện hữu giảm chi phí, tự động hóa công việc thường nhật và cải thiện hiệu quả vận hành.
Ông Hendrik Hofstadt, Giám đốc công nghệ của Langdock, một công ty có trụ sở tại Berlin chuyên phát triển phần mềm giúp doanh nghiệp ứng dụng AI, cho rằng nhiều ngành công nghiệp lâu đời của Đức đang đứng trước yêu cầu phải tự đổi mới. Điều này tạo ra thị trường thuận lợi cho những doanh nghiệp mới cung cấp giải pháp công nghệ.
Được thành lập khoảng ba năm trước, Langdock đã phát triển lên khoảng 60 nhân viên và đạt doanh thu 50 triệu euro (56 triệu USD). Trường hợp này cho thấy startup không nhất thiết phải xây dựng những mô hình AI hoàn toàn mới để tìm kiếm cơ hội. Việc giúp các doanh nghiệp hiện hữu ứng dụng công nghệ vào hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng có thể trở thành một thị trường đáng kể.
Tuy nhiên, làn sóng khởi nghiệp tại Đức không chỉ xoay quanh AI. Theo Reuters, doanh nghiệp phần mềm chiếm 28% số doanh nghiệp mới thành lập trong nửa đầu năm 2026, trong khi doanh nghiệp trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe chiếm 9% và doanh nghiệp thực phẩm chiếm 6%. Sự đa dạng này cho thấy cơ hội kinh doanh vẫn xuất hiện ở những lĩnh vực giải quyết nhu cầu cụ thể của người tiêu dùng, thay vì chỉ tập trung vào công nghệ.
Công ty chăm sóc sức khỏe Menstruflow là một ví dụ. Doanh nghiệp này phát triển thiết bị sử dụng công nghệ kích thích điện thần kinh qua da (TENS) nhằm giảm đau bụng kinh.
Theo Reuters, doanh số quý I/2026 của công ty tăng 300% so với cùng kỳ năm ngoái. Bước tiếp theo của công ty này là hoàn tất chứng nhận y tế và đưa sản phẩm vào các cửa hàng bán lẻ.
Điều này phản ánh một chuyển biến đáng chú ý trong lựa chọn nghề nghiệp khi người lao động không chỉ tìm cách thích nghi với sự thay đổi của thị trường việc làm mà còn cân nhắc tự xây dựng doanh nghiệp để khai thác cơ hội mới.
AI góp phần thúc đẩy quá trình này bằng cách tạo ra nhu cầu mới về phần mềm, tự động hóa và dịch vụ công nghệ, đồng thời mở rộng khả năng phát triển sản phẩm cho những người có ý tưởng kinh doanh.
Bên cạnh đó, nguồn vốn đầu tư cũng đang tạo lực đẩy cho hệ sinh thái khởi nghiệp. Theo Hiệp hội Startup Đức, các doanh nghiệp khởi nghiệp tại nước này huy động được 8 tỷ euro vốn đầu tư mạo hiểm trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9/2026, cao hơn tổng số vốn huy động trong cả năm 2025.
Bà Verena Pausder, người đứng đầu Hiệp hội Startup Đức, cho rằng động lực này đến đúng lúc, khi nhiều bộ phận của ngành công nghiệp đang phải vật lộn để duy trì hoạt động. Theo bà, sự phát triển của startup có thể tạo thêm động lực cho nền kinh tế trong bối cảnh các ngành công nghiệp truyền thống gặp khó khăn.
Dù số lượng doanh nghiệp mới tăng mạnh, việc biến các ý tưởng thành doanh nghiệp có khả năng tăng trưởng bền vững vẫn là thách thức lớn đối với Đức.
Sự sẵn có của công nghệ AI có thể giúp giảm một số rào cản khi phát triển sản phẩm, nhưng không thay thế được nhu cầu về vốn, nhân lực, khách hàng và năng lực quản trị.
Theo khảo sát khoảng 1.800 doanh nghiệp do Hiệp hội Startup Đức thực hiện, chỉ khoảng một phần ba đánh giá Đức là địa điểm hấp dẫn để khởi nghiệp. Điều này cho thấy môi trường kinh doanh vẫn tồn tại những hạn chế có thể ảnh hưởng đến quyết định thành lập và phát triển doanh nghiệp.
Khoảng cách về nguồn vốn là một trong những vấn đề đáng chú ý. Theo Startup Monitor của Hiệp hội Startup Đức, các startup AI tại Đức huy động được 5,7 tỷ euro trong giai đoạn từ tháng 1 đến hết tháng 9/2026.
Trong khi đó, con số tương ứng tại Mỹ lên tới gần 308 tỷ euro. Sự chênh lệch này khiến các doanh nghiệp Đức gặp bất lợi khi cần nguồn lực lớn để phát triển công nghệ, thu hút nhân tài và mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế.
Đây cũng là thách thức chung đối với hệ sinh thái startup châu Âu. Bà Tanuja Randery, Giám đốc điều hành khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi của Amazon Web Services (AWS), cảnh báo các rào cản pháp lý, thiếu vốn, hạn chế về năng lượng và khoảng trống kỹ năng đang khiến nhiều startup châu Âu cân nhắc chuyển địa điểm hoạt động.
Theo bà Randery, gần 4/10 startup châu Âu được khảo sát cho biết có thể cân nhắc rời khu vực để mở rộng quy mô; tỷ lệ này vượt quá một nửa trong nhóm doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất.
Bà cũng cho biết hơn một nửa doanh nghiệp châu Âu đang sử dụng AI, nhưng chỉ khoảng một phần năm có chiến lược AI rõ ràng, mô hình quản trị phù hợp và kế hoạch thay đổi căn bản quy trình vận hành.
Những con số này cho thấy khoảng cách giữa việc tiếp cận công nghệ và khả năng khai thác công nghệ để tạo ra giá trị kinh tế vẫn còn lớn.
Đối với startup, đặc biệt là các doanh nghiệp AI, phát triển được sản phẩm mới chỉ là bước đầu. Doanh nghiệp còn phải chứng minh nhu cầu thị trường, xây dựng mô hình doanh thu, bảo đảm nguồn lực tài chính và đáp ứng các yêu cầu pháp lý khi mở rộng hoạt động.
Về dài hạn, thách thức không chỉ là duy trì số lượng startup mới mà còn phải xây dựng được những doanh nghiệp có khả năng tồn tại, mở rộng và tạo việc làm.
AI có thể giúp người lao động biến chuyên môn thành sản phẩm, giảm chi phí phát triển và tiếp cận những thị trường trước đây khó khai thác. Tuy nhiên, để cơ hội đó chuyển thành động lực tăng trưởng, doanh nghiệp vẫn cần một môi trường thuận lợi về vốn, nhân lực và chính sách.
