Để công nghiệp văn hoá thực sự trở thành ngành kinh tế quan trọng, góp ý xây dựng và hoàn thiện Dự thảo Luật Công nghiệp văn hoá, không ít ý kiến cho rằng, các chính sách cần được xây dựng theo hướng kiến tạo.
Công nghiệp văn hóa đã được đề cập trong các chủ trương lớn của Đảng và cụ thể hóa bằng những chiến lược phát triển của Chính phủ. Tuy nhiên, tỷ trọng đóng góp của các ngành này trong GDP giai đoạn 2018-2025 chỉ ước đạt khoảng 4-5%, trong khi mục tiêu mà Việt Nam đề ra đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP. Tầm nhìn đến năm 2045, nỗ lực đưa quy mô sản phẩm công nghiệp văn hóa số chiếm hơn 80% tổng sản phẩm công nghiệp văn hóa.
Vì vậy, Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được xây dựng nhằm hướng tới ba mục tiêu: Xác lập địa vị pháp lý của công nghiệp văn hóa như một ngành kinh tế tạo ra sản phẩm trên cơ sở kết hợp yếu tố văn hóa, sáng tạo, công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ; kết nối chuỗi giá trị để thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu, thu hút đầu tư và phát triển doanh nghiệp; thông qua sản phẩm và thị trường để quảng bá giá trị văn hóa và thương hiệu Việt Nam.
Một trong những điểm mới của Dự thảo Luật là tiếp cận hệ sinh thái công nghiệp văn hóa như một chỉnh thể, lấy con người, chủ thể sáng tạo, doanh nghiệp và tài sản trí tuệ làm trung tâm. Hệ sinh thái này sẽ được theo dõi, đánh giá độc lập để làm căn cứ điều chỉnh chính sách, tránh tình trạng một số khâu phát triển nhanh nhưng các khâu còn lại vẫn ách tắc…
Đánh giá cao định hướng mục tiêu Dự thảo Luật Công nghiệp văn hoá, tuy nhiên, để công nghiệp văn hoá thực sự trở thành ngành kinh tế quan trọng, không ít ý kiến cho rằng, các chính sách cần được xây dựng theo hướng kiến tạo.
Theo ông Vũ Minh Đạo, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Uỷ ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội, việc xây dựng Luật Công nghiệp văn hoá là yêu cầu cấp thiết nhằm hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực và tạo động lực phát triển mới. Luật cần được xây dựng theo hướng kiến tạo, lấy doanh nghiệp và người sáng tạo làm trung tâm, khuyến khích đổi mới sáng tạo, phát triển các ngành công nghiệp văn hoá trọng điểm; tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, thúc đẩy chuyển đổi số và bảo vệ bản sắc văn hoá trong môi trường số…
Để công nghiệp văn hoá thực sự trở thành ngành kinh tế quan trọng, vị này cho rằng, cần triển khai đồng bộ và khẩn trương các giải pháp trọng tâm: Hoàn thiện thể chế theo hướng kiến tạo phát triển; lựa chọn một số lĩnh vực mũi nhọn để tập trung nguồn lực; phát triển thị trường và hệ sinh thái doanh nghiệp văn hoá; đẩy mạnh đầu tư hạ tầng và chuyển đổi số; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực sáng tạo;
Thiết lập cơ chế tài chính đặc thù; gắn kết chặt chẽ với du lịch; xây dựng thương hiệu văn hoá quốc gia; cải cách thủ tục hành chính; nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của văn hoá như một ngành kinh tế. Mục tiêu, hình thành một vòng tuần hoàn phát triển bền vững: Tài nguyên văn hoá - sản phẩm văn hoá - giá trị kinh tế - tái đầu tư cho bảo tồn và phát triển văn hoá. Đây chính là con đường để văn hoá vừa được bảo tồn, vừa trở thành động lực tăng trưởng.
“Xây dựng Luật Công nghiệp văn hoá không chỉ nhằm phát triển một ngành kinh tế mới mà còn góp phần củng cố nền tảng tinh thần xã hội, bảo vệ bản sắc và nâng cao vị thế quốc gia. Khi được thiết kế đúng và triển khai hiệu quả, luật sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới, trong đó văn hoá thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực tăng trưởng và nguồn lực quan trọng cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước”, vị này bày tỏ.
Còn theo ông Võ Anh Tài, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn (Saigontourist), du lịch văn hóa không chỉ là một ngành thành phần mà cần được nhìn nhận như lĩnh vực tích hợp, tạo đầu ra thị trường cho di sản, ẩm thực, nghệ thuật biểu diễn, thủ công mỹ nghệ, thiết kế, điện ảnh, lễ hội và các sản phẩm sáng tạo.
Vị này cho rằng, luật cần thúc đẩy chuỗi giá trị liên ngành, kết nối tài nguyên văn hóa với sáng tạo sản phẩm, điểm đến, lưu trú, ẩm thực, lữ hành, phân phối và tiêu dùng. Đây là điều kiện để biến tài nguyên thành sản phẩm có giá trị gia tăng cao nhưng không thương mại hóa thô di sản. Doanh nghiệp cần được khuyến khích đầu tư vào tour, tuyến, chương trình nghệ thuật, trải nghiệm ban đêm, bảo tàng, lễ hội, sản phẩm lưu niệm và các hình thức kể chuyện bằng công nghệ số. Nhà nước nên hỗ trợ những dự án vừa giữ được giá trị nguyên gốc, vừa có khả năng thu hút khách, tạo nguồn thu để tái đầu tư cho bảo tồn.
Theo đó, đại diện Saigontourist đề xuất, hình thành cơ chế đặt hàng doanh nghiệp xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa trọng điểm quốc gia và sản phẩm đặc trưng của từng địa phương. Nhà nước có thể lựa chọn doanh nghiệp đầu đàn có năng lực thị trường, mạng lưới khách hàng và hệ sinh thái dịch vụ để cùng phát triển, vận hành, phân phối sản phẩm. Cơ chế hợp tác công tư, đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ cần được nêu rõ đối với các sản phẩm có khả năng trở thành thương hiệu quốc gia.
Đồng quan điểm, một số ý kiến cũng cho hay, Luật Phát triển công nghiệp văn hóa không nên chỉ dừng lại ở việc liệt kê danh mục ngành nghề hay khai thác cạn kiệt tài nguyên văn hóa sẵn có, mà phải tạo ra cơ chế tái đầu tư để làm giàu thêm vốn văn hóa dân tộc. Bởi, một ngành công nghiệp văn hóa chỉ thực sự hình thành khi có sự vận hành hoàn chỉnh của thị trường từ khâu sáng tạo, sản xuất, phân phối, định giá giao dịch tài sản trí tuệ cho đến khả năng thu hồi vốn. Nhà nước không nên làm thay thị trường mà cần tập trung kiến tạo.
Được biết, Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được xây dựng gồm 9 Chương, 54 Điều, dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026).
.jpg "Đà Nẵng chú trọng phát triển công nghiệp văn hóa")
