Phát triển doanh nghiệp, động lực then chốt cho tăng trưởng

Phát biểu tại Lễ công bố Báo cáo Kinh tế Thường niên Đồng bằng sông Cửu Long 2025, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng cho biết với chủ đề "Phát triển doanh nghiệp, động lực then chốt cho tăng trưởng", là một lựa chọn đầy chủ ý, bám sát hơi thở thời sự, phản ánh đúng tinh thần chỉ đạo của Đảng và Chính phủ...

Chủ đề Phát triển Doanh nghiệp đã được nhóm nghiên cứu vạch ra trong quá trình phân tích, đúc kết một cách hệ thống từ bốn báo cáo nghiên cứu trước. Kết quả nghiên cứu của báo cáo cung cấp bức tranh toàn diện về thực trạng phát triển doanh nghiệp Vùng, đồng thời đưa ra lời giải chính sách để doanh nghiệp trở thành động lực tăng trưởng bền vững cho Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho biết, Báo cáo Kinh tế Thường niên Đồng bằng sông Cửu Long năm 2025 là ấn phẩm nghiên cứu chuyên sâu được VCCI triển khai năm thứ năm liên tiếp, theo nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao tại Nghị quyết 57/NQ-CP ngày 21/04/2022 về hoàn thiện thể chế vùng kinh tế xã hội. Đây là một cam kết bền bỉ, có hệ thống, và cũng là một trách nhiệm chính trị, khoa học mà VCCI tự đặt ra cho mình: Đó là cung cấp cho Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương và cộng đồng doanh nghiệp một bức tranh thực chứng, khách quan và đủ chiều sâu về một vùng kinh tế đặc biệt quan trọng của quốc gia.

"Chúng tôi đặc biệt trân trọng việc trong năm 2025, Thủ tướng Chính phủ đã có văn bản chính thức khuyến nghị các Bộ, ngành và địa phương tham khảo Báo cáo trong công tác điều hành. Đây không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là lời nhắc trách nhiệm để VCCI và nhóm nghiên cứu tiếp tục nâng tầm chất lượng, để mỗi con số, mỗi luận điểm, mỗi khuyến nghị thực sự xứng đáng với kỳ vọng đó", Chủ tịch VCCI nhấn mạnh.

Năm 2025 là một dấu mốc đặc biệt. Đây là năm Đảng ta ban hành đồng loạt bốn nghị quyết nền tảng cho kỷ nguyên phát triển mới. Đó là Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, và Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Cả bốn nghị quyết, dù tiếp cận từ những góc độ khác nhau, đều hội tụ về một mục tiêu chung, đó là xây dựng cho được một lực lượng doanh nghiệp Việt Nam đủ đông, đủ mạnh, đủ sức tham gia kiến tạo nền kinh tế hiện đại và đưa đất nước trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.

Báo cáo năm nay lựa chọn chủ đề "Phát triển doanh nghiệp, động lực then chốt cho tăng trưởng". Đây là một lựa chọn đầy chủ ý, bám sát hơi thở thời sự, phản ánh đúng tinh thần chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, đồng thời trả lời cho một câu hỏi mang tính sống còn đối với Đồng bằng sông Cửu Long, đó là: Chủ thể nào sẽ đóng vai trò chủ lực trong việc tái cấu trúc nền kinh tế Vùng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững?

Câu trả lời của Báo cáo rất rõ ràng và rất dứt khoát. Đó phải là doanh nghiệp. Không phải tài nguyên, không phải sản lượng thô, không phải lao động giản đơn, mà chính là doanh nghiệp, với tư cách là chủ thể kiến tạo mô hình tăng trưởng mới của Vùng.

“

Ngày 28/5/2026, tại thành phố Cần Thơ, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cùng Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright (FSPPM) chính thức công bố Báo cáo Kinh tế Thường niên Đồng bằng sông Cửu Long 2025 với chủ đề trọng tâm: Phát triển doanh nghiệp – động lực then chốt cho tăng trưởng.

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cũng cho biết, Báo cáo năm nay được xây dựng trên một nền tảng dữ liệu chuẩn tắc, kết hợp giữa thống kê vĩ mô đồng bộ với các mô hình định lượng và phân tích chuyên sâu với những phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, Đồng bằng sông Cửu Long đang đối diện với một nghịch lý phát triển ngày càng sâu sắc. Vùng đóng góp hơn 50% sản lượng lúa, 65% thủy sản nuôi trồng, 70% trái cây và trên 90% gạo xuất khẩu của cả nước. Đây cũng là nơi sinh sống của 18% dân số và mang về 58% thặng dư ngoại tệ cho dự trữ quốc gia. Nhưng đồng thời, đây cũng là vùng có mật độ doanh nghiệp thấp nhất cả nước kể từ năm 2023, năng suất lao động chỉ khoảng 133 triệu đồng trên một lao động mỗi năm, thuộc nhóm thấp nhất, thu hút FDI năm 2025 chưa tới 1 tỷ USD, chỉ chiếm 2,45% cả nước. Sau khi điều chỉnh địa giới, không còn Long An, những hạn chế cố hữu về công nghiệp, FDI và năng lực doanh nghiệp càng bộc lộ rõ nét. Mô hình tăng trưởng cũ đã chạm trần giới hạn.

Thứ hai, vấn đề trung tâm không phải là thiếu doanh nghiệp, mà là doanh nghiệp không lớn lên được. Báo cáo chỉ ra hiện tượng "missing middle", tức tầng doanh nghiệp vừa bị khuyết, rất đáng lo ngại. Có tới 87,8% doanh nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long là siêu nhỏ, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển lên quy mô nhỏ đã giảm từ 9,1% giai đoạn 2001 đến 2002 xuống chỉ còn 1,3% giai đoạn 2022 đến 2023. Vùng có lợi thế tuyệt đối về nông nghiệp, đóng góp hơn 30% GRDP, nhưng số doanh nghiệp nông nghiệp lại chiếm chưa tới 5%. Đây là một nghịch lý cấu trúc, đòi hỏi một cách tiếp cận chính sách hoàn toàn mới.

Thứ ba, điểm nghẽn logistics tiếp tục bào mòn năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vùng. Chi phí logistics chiếm tới 20 đến 25% giá thành sản phẩm, khoảng 70% hàng hóa xuất khẩu vẫn phải trung chuyển qua các cảng tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đông Nam Bộ, tuyến Cần Thơ đi Cát Lái chỉ dài 165 km nhưng mất tới 5 giờ di chuyển. Hạ tầng cao tốc đã được cải thiện đáng kể, nhưng cao tốc chỉ thực sự tạo đột phá khi đi kèm với một lớp hạ tầng thứ hai, bao gồm kho lạnh, trung tâm phân loại, kiểm định, logistics số, và một mạng lưới doanh nghiệp đủ sức tổ chức chuỗi cung ứng.

Thứ tư, tài chính tín dụng chưa trở thành công cụ chuyển đổi doanh nghiệp. Năm 2025, mức tăng dư nợ tín dụng của Vùng chỉ chiếm 2,67% cả nước, thấp hơn cả tốc độ tăng huy động vốn. Tín dụng cho nông nghiệp xuất khẩu chỉ chiếm 8% dư nợ nông nghiệp. Hệ thống tài chính vẫn thiên về thế chấp tài sản, chưa đủ sức tài trợ cho chế biến sâu, chuyển đổi xanh và nâng cấp chuỗi giá trị.

Thứ năm, hạt nhân nâng cấp lợi thế so sánh của Đồng bằng sông Cửu Long nằm chính ở khu vực doanh nghiệp tư nhân nội địa, đóng góp 45% trong tổng số 357 ngành mà Vùng có lợi thế. Đây là một thông điệp rất quan trọng. Chính sách phát triển Vùng phải đặt doanh nghiệp tư nhân nội địa vào vị trí trung tâm, đồng thời tái định vị FDI theo hướng tạo liên kết và lan tỏa, và tái định vị doanh nghiệp nhà nước để đóng vai trò "mở đường" trong hạ tầng nền tảng, logistics lạnh, năng lượng, môi trường và công nghệ.

"Từ những phát hiện đó, Báo cáo gửi đi một thông điệp cốt lõi để cùng suy ngẫm. Đó là, đột phá của Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 sẽ không nằm ở việc sản xuất nhiều lúa hơn, nhiều cá hơn hay nhiều trái cây hơn, mà đột phá sẽ đến từ khả năng hình thành một hệ sinh thái doanh nghiệp tích hợp các trụ cột nông nghiệp, chế biến, logistics, tài chính và công nghệ, đủ sức cạnh tranh trong một thị trường xanh, số hóa và tiêu chuẩn cao. Nói cách khác, nếu chúng ta không xác định doanh nghiệp là động lực, không thực sự quan tâm, không tạo dựng được môi trường kinh doanh và khung chính sách phù hợp, thì doanh nghiệp và doanh nhân Việt Nam, đặc biệt ở Đồng bằng sông Cửu Long, sẽ khó có thể lớn mạnh để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới" - Chủ tịch VCCI phân tích.

Khung hành động mà Báo cáo đề xuất là xoay trục từ tư duy "phát triển vùng bằng đầu tư và sản lượng" sang tư duy "phát triển vùng bằng doanh nghiệp và hệ sinh thái". Đây không chỉ là một khuyến nghị kỹ thuật, mà là một sự thay đổi tư duy mang tính nền tảng", ông Hùng nhấn mạnh.

Chủ tịch VCCI cũng bày tỏ, là tổ chức quốc gia đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân và người sử dụng lao động, VCCI xác định sứ mệnh của mình là trở thành nhịp cầu tin cậy giữa doanh nghiệp với Đảng, Nhà nước và Chính phủ. Thời gian qua, từ các cuộc khảo sát, đối thoại doanh nghiệp tại địa phương đến hàng nghìn ý kiến từ các hiệp hội ngành hàng, VCCI đã chắt lọc, tổng hợp và kịp thời báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về những khó khăn thực tế của doanh nghiệp, từ chi phí tuân thủ, dòng tiền, tín dụng, đất đai, thuế, hải quan cho đến những áp lực mới như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và cạnh tranh chuỗi cung ứng toàn cầu.

Năm 2026 cũng là một dấu mốc đặc biệt khi VCCI lần đầu tiên công bố Báo cáo Kinh tế Tư nhân Việt Nam, đúng vào thời điểm kỷ niệm 1 năm Nghị quyết 68-NQ/TW ra đời, khẳng định kinh tế tư nhân là "một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia". Cùng với Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), Báo cáo Dòng chảy pháp luật kinh doanh và Báo cáo Kinh tế Thường niên Đồng bằng sông Cửu Long, các ấn phẩm này đã tạo nên một hệ sinh thái nghiên cứu chính sách hoàn chỉnh của VCCI, đồng hành cùng Chính phủ trong tiến trình cải cách thể chế và phát triển doanh nghiệp.

Chủ tịch VCCI kỳ vọng khuyến nghị từ Báo cáo sẽ tiếp tục được lắng nghe, được tiếp thu và được chuyển hóa thành hành động, để doanh nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long thực sự lớn lên, để Vùng đất Chín Rồng thực sự cất cánh và để Việt Nam chúng ta vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới.