Doanh nghiệp cho rằng cần sớm tổ chức lại thị trường nguyên liệu, hạn chế khai thác gỗ non, phát triển rừng gỗ lớn và xây dựng chuỗi cung ứng bền vững được xem là nền tảng để nâng cao giá trị gia tăng, hoàn thiện hệ sinh thái ngành gỗ.
Nhằm giải bài toán phát triển bền vững cho ngành gỗ Việt Nam, dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), chiều 23/7, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức Diễn đàn “Tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy phát triển nguyên liệu bền vững cho ngành gỗ chế biến sâu”.
Chia sẻ tại Diễn đàn, ông Phạm Thành Long, Giám đốc thu mua nguyên liệu Công ty TNHH Triệu Thái Sơn cho biết, ngành gỗ Việt Nam đã có vị thế rất đáng tự hào trên thị trường quốc tế. Gỗ và sản phẩm gỗ Việt Nam đã có mặt tại hơn 140 quốc gia và vùng lãnh thổ. Kim ngạch xuất khẩu tiếp tục duy trì ở mức cao, đóng góp cho tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nâng cao hình ảnh hàng Việt Nam trên thị trường thế giới.
Theo ông Phạm Thành Long, doanh nghiệp chế biến sâu hoàn toàn có năng lực sản xuất, có thị trường, có đơn hàng và có khả năng tạo giá trị xuất khẩu lớn. Nhưng khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn nguyên liệu ổn định, hợp pháp, đủ tuổi, chất lượng cho chế biến sâu ngày càng bị cạnh tranh gay gắt.
“Thực tế tại địa phương cho thấy tình trạng khai thác keo non (3 năm - 3,5 năm tuổi) vẫn diễn ra phổ biến. Bên cạnh đó, các cơ sở chế biến băm dăm, điểm thu mua, trạm cân tự phát phát triển mạnh, thu mua nguyên liệu bằng mọi giá khiến thị trường nguyên liệu bị đẩy lên mất ổn định. Điều này làm doanh nghiệp chế biến sâu gặp rất nhiều khó khăn. Những đơn vị đầu tư nhà xưởng, máy móc, lao động, tiêu chuẩn sản xuất và trách nhiệm với môi trường lại bị rơi vào thế bị động”, ông Phạm Thành Long chia sẻ.
Để giải quyết bài toán nguyên liệu, ông Phạm Thành Long đề xuất:
Thứ nhất, cần sớm rà soát, kiểm tra, chấn chỉnh hoạt động của các cơ sở băm dăm, điểm thu mua và trạm cân tự phát. Kiên quyết xử lý các cơ sở không đủ điều kiện pháp lý, môi trường, phòng cháy, chữa cháy và nguồn gốc nguyên liệu.
Thứ hai, cần có chính sách hạn chế tình trạng khai thác keo non, khuyến khích người dân kéo dài chu kỳ trồng lên 5-7 năm để hình thành vùng gỗ lớn đủ quy cách cho chế biến sâu.
Thứ ba, cần nghiên cứu chính sách điều tiết phù hợp đối với xuất khẩu nguyên liệu thô, đặc biệt là dăm gỗ, theo hướng không làm đứt gãy thị trường nhưng phải tạo động lực chuyển dịch nguyên liệu sang chế biến sâu.
Thứ tư, cần hỗ trợ doanh nghiệp chế biến sâu tiếp cận vốn tín dụng xanh và chương trình chuyển đổi công nghệ.
Thứ năm, cần xây dựng cơ sở dữ liệu nguyên liệu gắn liền với chuyển đổi số trong bối cảnh thị trường xuất khẩu ngày càng yêu cầu minh bạch về nguồn gốc gỗ, tính hợp pháp và phát thải.
“Nếu nguyên liệu được tổ chức lại đúng hướng, người trồng rừng sẽ có thu nhập tốt hơn, doanh nghiệp sẽ yên tâm đầu tư dài hạn hơn, địa phương sẽ thêm nhiều nguồn thu ngân sách và ngành gỗ Việt Nam sẽ có cơ hội chuyển từ xuất khẩu tài nguyên sang xuất khẩu giá trị. Đó cũng là chính sách, là con đường thiết thực nhất để ngành gỗ chế biến sâu bền vững, hiệu quả và có vị thế cao hơn trên thị trường quốc tế”, ông Phạm Thành Long nhấn mạnh.
Còn theo ông Nguyễn Đức Hậu, Chi hội phó Hội viên nén gỗ Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, Công ty TNHH Xuất khẩu Uni, viên nén gỗ là một mảnh ghép nhỏ nhưng góp phần hoàn thiện chu trình cho ngành gỗ và giúp ngành gỗ trở nên tuần hoàn, tái tạo, xanh hơn.
Ngành viên nén gỗ phần lớn sử dụng các phụ phẩm của ngành chế biến gỗ. Những năm gần đây, phụ phẩm của ngành chế biến gỗ như gỗ keo, bạch đàn bị giảm sút, trong khi phụ phẩm gỗ nhập khẩu tăng lên.
Ông Nguyễn Đức Hậu cho rằng, sự sụt giảm này chưa ảnh hưởng trực tiếp nhưng về lâu dài, ngành chế biến sâu bị ảnh hưởng, lượng phế phụ phẩm giảm sút sẽ gián tiếp ảnh hưởng đến sản lượng ngành viên nén gỗ. Ngoài ra, việc khai thác non cây trồng ảnh hưởng đến chất lượng viên nén cũng như hoạt động của các đơn vị sử dụng viên nén gỗ.
Do đó, việc kéo dài chu kỳ khai thác gỗ, vòng đời của cây gỗ, góp phần tăng chất lượng và giá trị gỗ cũng như gia tăng giá trị ngành chế biến gỗ, hỗ trợ toàn bộ chuỗi cung ứng, chế biến sâu của ngành gỗ. Và ngành viên nén được hưởng lợi một phần.
Vị này đề xuất, các cơ quan chức năng có chính sách thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng phát triển bền vững để các lĩnh vực trong hệ sinh thái bổ trợ cho nhau, tránh tình trạng một vài lĩnh vực phát triển quá nóng ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng.
.jpg "Tháo gỡ điểm nghẽn nguyên liệu, nâng sức cạnh tranh cho ngành gỗ chế biến sâu")
